Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің 2024 жылғы 06.03.2024 жылғы кеңейтілген отырысының хаттамалық тапсырмасының 16.1 тармағын орындау мақсатында, сондай-ақ Ұлытау облысы Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшысының 2025 жылғы 09.04.2025 жылғы №50 бұйрығына сәйкес, бекітілген құрамда жұмыс тобы «Жезқазған қаласының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы» РММ-нің (әрі қарай – Басқарма) 2024 жылдағы қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын өткізді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрығымен бекітілген «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізу типтік ережелеріне» сәйкес келесі бағыттар бойынша өткізілді:
Басқарманың қызметіне әсер ететін нормативтік-құқықтық актілер мен құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
Басқарманың құрылымдық бөлімшелерінің (3 бөлім) ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Басқарма және оның бөлімдерінің жалпы штат саны 23 бірлік, оның ішінде мемлекеттік әкімшілік қызметкерлер саны – 15. Штаттан тыс қызметкерлер – 8. 2025 жылғы 25.05 жағдайы бойынша бос әкімшілік лауазымдар саны 5, мемлекеттік әкімшілік қызметкерлердің штаттық бірліктерді қамтуы – 66,67%, ал бос орындар – 33,33%. Мемлекеттік қызметшілердің орташа жасы – 42 жас. Гендерлік құрам бойынша ер адамдар – 3, әйелдер – 6. Білім деңгейі бойынша: жоғары медициналық білімі бар – 3, жоғары емес медициналық білімі бар – 5, орта арнайы білімі бар – 1. Басқарма ұжымында мүдделер қақтығысы жоқ.
Ұйымдастырушылық жұмыс және қызмет талдау бөлімі қызметінің талдауы
2024 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында басқармаға 138 өтініш түсті, оның ішінде:
• өтініштер – 117;
• шағымдар – 6;
• басқа өтініштер – 15.
Есепті кезеңде 119 өтініш қаралды, оның ішінде:
• әкімшілік рәсім бойынша – 55;
• жеңілдетілген әкімшілік рәсім бойынша – 64.
Басқа органдарға 19 өтініш бағытталды.
Физикалық және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау мерзімінің бұзылуының 2 фактісі тіркелді:
Джолдаяқова Айторе Балтабековна (№ ЖТ-2024-02960298) 24.01.2024 күні «Бел морис» шұжықта мемлекеттік тілде ақпарат жоқтығы бойынша өтініш берді. Өтінішке жауап 1 күн кешігіп берілді (жауап беру күні – 15.02.2024, белгіленген мерзім – 14.02.2024).
Кирьяк Галина Александровна (№ ЖТ-2024-05101592) 22.08.2024 күні тұрғын үйдегі наубайхана қызметіне қатысты өтініш берді. Өтінішке жауап 4 күн кешігіп берілді (жауап беру күні – 24.09.2024, белгіленген мерзім – 20.09.2024).
Бұл бұзушылықтар Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 76 және 99-баптары және Е-өтініш дерекқорымен жұмыс істеу нұсқаулығын сақтамауды көрсетеді.
Анықталған бұзушылықтар бойынша бас мамандар Берік Айда Ерболатқызы мен Садыкова Айдана Нұркеновна тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Басқа барлық өтініштер уақытылы қаралып, заң талаптарына сәйкес толық әрі негізді жауаптар берілді.
2024 жылы басқарма 152 мемлекеттік қызмет көрсетті, оның ішінде:
• 119 рұқсат құжаты берілді;
• 33 негізделген бас тарту дайындалды.
Негізгі қызмет түрлері:
• жоғары эпидемиялық маңызы бар объектілерге санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды – 94 (70 рұқсат, 24 бас тарту);
• азық-түлік өнімдерін өндіру объектілеріне есептік нөмір беру – 0;
• нормативтік құжаттама жобаларына санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды – 58 (49 рұқсат, 9 бас тарту).
Көрсетілген қызметтердің сапасына шағым түскен жоқ. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі мен сапасын тұрақты мониторингтеу жүргізіледі. Мерзім бұзушылықтары анықталған жоқ.
Санитарлық-эпидемиологиялық қорытындыларды ішкі бақылау жұмыстары шығып және шықпай бақылау әдістерімен жалғасуда.
Қорытындылар мен ұсыныстар
Қорытындылар: Басқарманың ішкі талдауында өтініштерді қарау мерзімдерінің бұзылуының жеке жағдайлары анықталды, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыру мүмкіндігін арттырады. Рұқсат құжаттары мен негізделген бас тартулар белгіленген рәсімдерге сәйкес берілуде, алайда бас тартулардың көп болуы мүмкін құқық бұзушылықтарды болдырмау үшін қосымша назар аударуды талап етеді. Мемлекеттік қызметтердің сапасын бақылау жүйелі жүргізіліп, тұтынушылардан шағымдар түспейді, бұл қызмет көрсету стандарттарының сақталуын білдіреді.
Ұсыныстар:
Өтініштерді қарау мерзімдерін сақтау бақылауын күшейту, оның ішінде автоматтандырылған еске салғыштар мен мерзім бұзушылықтарына санкциялау жүйесін енгізу.
Рұқсат құжаттарын беру және негізделген бас тартулар рәсімдерінің айқындылығы мен стандартталуын арттыру, шешім қабылдау критерийлерін нақтылау.
Мемлекеттік қызмет көрсету процестерін ішкі бақылау және аудиттің қосымша шараларын енгізу, соның ішінде тұрақты тәуелсіз мониторинг.
Цифрлық платформалар арқылы өтініш берушілермен өзара іс-қимыл процестерін автоматтандыруды жалғастыру, бұл адам факторының ықпалын азайтып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетеді.
Қызметкерлерді сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс және этика мәселелері бойынша тұрақты оқыту ұйымдастыру.
Азаматтардың өтініштерімен жұмыс және мемлекеттік қызмет көрсету
2024 жылы 138 өтініш келіп түсті (117 өтініш, 6 шағым, 15 басқа өтініш). 119 өтініш қаралды, 19 өтініш басқа органдарға жолданды.
Өтініштерді қарау мерзімінің 2 бұзушылығы анықталды, қызметкерлер тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімінің бұзылуы тіркелген жоқ. Қызмет сапасына шағым түскен жоқ.
Санитарлық-гигиеналық бақылау және қадағалау
Басқарма бақылауында – 830 объект, оның ішінде 292 жоғары эпидемиялық маңызы бар. 50 жоспардан тыс тексеру жүргізілді, 34 объектіде бұзушылықтар анықталды, 27 айыппұл салынды (барлығы 28 197 650 теңге), 7 іс сотқа жолданды. Барлық айыппұлдар толық төленді. Тексеру барысында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Мемлекеттік тапсырыс
Лабораториялық зерттеулер мен өлшеулер жоспары 93% орындалды. Құжаттама нормативтік талаптарға сәйкес рәсімделеді. Санитарлық-эпидемиологиялық сараптама белгіленген ережелерге сай жүргізіледі.
Сібір жарасы ошақтары мен мал көмілістерінің жоқтығы туралы анықтамалар беру
2024 жылы 4 анықтама берілді. Дегенмен, олардың берілуі мемлекеттік қызметтер тізімінде көзделмеген және ветеринарлық қызметтің құзыретіне жатады. Бұл тәжірибені сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау үшін тоқтату ұсынылады.
Сібір жарасы ошақтары мен мал көмілістерінің жоқтығы туралы анықтамалардың басқарма қызметінде фактілік түрде жасырын мемлекеттік қызмет ретінде берілуі, бұл рәсімнің нормативтік бекітілмеуі мен бақылаусыздығына байланысты заң бұзушылық пен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудырады.
Осы мәселеге қатысты шешім:
Ресми мемлекеттік қызметтер тізімінде жоқ бұл практикаға байланысты басқарма тарапынан берілген анықтамаларды ветеринарлық қызметке заңнамалық деңгейде беру мәселесін қарастыру және санитарлық-эпидемиологиялық қызметтің қызметінен бұл практиканы шығару туралы Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне ұсыныс жолдау.
Бұл шара жасырын мемлекеттік қызмет көрсетуден туындайтын сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жоюға және қолданыстағы заң талаптарын орындауға мүмкіндік береді.
Қорытындылар мен ұсыныстар:
• Азаматтардың өтініштерін уақтылы қарауды бақылауды күшейту.
• Мемлекеттік қызмет көрсету сапасын мониторингтеуді жалғастыру.
• Объектілердің санитарлық жағдайын бақылау мен тексеруді жүргізу, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға көңіл бөлу.
• Сібір жарасы ошақтары туралы анықтамалар берудің құқықтық мәртебесін реттеу, құзыреттілікті ветеринарлық органдарға беру.
• Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мақсатында тұрақты ішкі бақылау жүргізу.