Астана қаласындағы топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі

Астана қаласындағы топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі

         Топырақ қоршаған ортаның маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады. Антропогендік факторлардың әсерінен топырақта химиялық ластаушы заттар жиналуы, сондай-ақ оның инфекциялық және паразиттік аурулардың таралу факторы болуы мүмкін.

        Астана қаласында топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі Қазақстан Республикасының заңнамасына, оның ішінде Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексіне және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 13 қарашадағы № ҚР ДСМ-193/2020 бұйрығымен бекітілген Санитариялық-эпидемиологиялық мониторинг жүргізу қағидаларына, оларға енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып, сәйкес жүргізіледі.

       Санитариялық-эпидемиологиялық мониторинг шеңберінде топырақтың жай-күйін зерттеу Департаменттің аумақтық басқармаларымен бекітілген жоспарларға сәйкес жүргізіледі. Топырақ сынамаларын алу су алу құрылыстарының санитариялық қорғау аймақтарында, рекреациялық аймақтарда және басқа да белгіленген аумақтарда жүзеге асырылады.

       Топыраққа санитариялық-химиялық, бактериологиялық және санитариялық-паразитологиялық көрсеткіштер бойынша зертханалық зерттеулер жүргізіледі.

 

 2026 жылғы мониторинг нәтижелері

        2026 жылы Астана қаласында топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі шеңберінде зертханалық зерттеулер жүргізілді:

• 156 сынама — санитариялық-химиялық көрсеткіштер бойынша;
• 169 сынама — бактериологиялық көрсеткіштер бойынша;
• 259 сынама — санитариялық-паразитологиялық көрсеткіштер бойынша.

Зерттеу нәтижелері бойынша:

• санитариялық-химиялық көрсеткіштер бойынша белгіленген талаптарға сәйкессіздік анықталған жоқ;
• бактериологиялық көрсеткіштер бойынша сәйкессіздік 4,7% сынамада, яғни зерттелген 169 сынаманың 8-інде анықталды;
• санитариялық-паразитологиялық көрсеткіштер бойынша сәйкессіздік 6,1% сынамада, яғни зерттелген 259 сынаманың 16-сында анықталды.

        Халықтың жаппай демалу орындарында топырақтың ластануына аумақтардың тиісінше күтіп-ұсталмауы, тұрмыстық қалдықтардың уақтылы шығарылмауы, аумақтың тіршілік әрекеті қалдықтарымен ластануы, сондай-ақ халықтың санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтамауы ықпал етуі мүмкін. Қосымша фактор ретінде үй жануарларын оларды серуендетуге арналмаған аумақтарда серуендетуді атап өтуге болады.

       Қалалық аумақтағы топырақтың жай-күйіне әртүрлі антропогендік жүктеме көздері әсер етуі мүмкін. Олардың қатарында автокөлік қозғалысының қарқындылығы, шаруашылық және құрылыс қызметі, жанар-жағармай материалдарының ықтимал төгілуі, сондай-ақ қалдықтардың түзілуі мен жиналуы бар.

       Осыған байланысты аумақтарды тиісінше күтіп-ұстау, қалдықтарды уақтылы шығару, демалыс орындарын пайдалану кезінде санитариялық талаптарды сақтау және халықтың қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауы маңызды.

 

                 Топырақтың ластануының алдын алу

        Санитариялық талаптар мен аумақтарды абаттандыру қағидаларын сақтау топырақтың ластану ықтималдығын және осыған байланысты санитариялық-эпидемиологиялық тәуекелдерді төмендетуге мүмкіндік береді.

        Санитариялық-эпидемиологиялық мониторинг қоршаған орта объектілерінің санитариялық жай-күйіндегі өзгерістерді уақтылы анықтауға, халық денсаулығына ықтимал қауіптерді бағалауға және қажетті профилактикалық шараларды қабылдауға мүмкіндік береді.