Радонның ағзаға әсері

Радон - түсі мен иісі жоқ радиоактивті монатомды ауыр газ. Ол ыдырау процесінде пайда болады. Радон терең жер астында және уран мен тау жыныстарының табиғи кен орындарында тау жыныстары мен жер асты суларында кездеседі, онда уранның ыдырау процесі радонға дейін аяқталады.

Ашық кеңістікте радонның концентрациясы зиянсыз және алаңдаушылық тудырмайды. Ауадағы радонның концентрациясы, ең алдымен, геологиялық жағдайға байланысты (мысалы, уран көп болатын жерлер радонның белсенді көздері болып табылады, сонымен бірге радон теңіздерінің бетінде аз болады), сондай-ақ ауа-райына байланысты (жаңбыр кезінде топырақтан жарылған жерлерінен шыққан радон сумен толтырылады; сондай-ақ қар жамылғысы радонның ауаға кіруіне жол бермейді).

Радон жабық үй-жайлардың ауасындада кездеседі. Ол онда қалай пайда болады? Көбінесе топырақтан, судан, бетон, цемент, қиыршық тас, кірпіш, шлакоблок сияқты құрылыс материалдарынан, яғни табиғатта алынған және радиоактивті радон қоспаларын қамтитын материалдардан сәулелену арқылы пайда болады.

Бірте-бірте өмір бойы үйлерде, жертөлелерде, техникалық бөлмелерде, шұңқырларда орналасқан осы зиянды материалдар радиоактивті газды шығарады, өйткені ол ауадан ауыр және сол жерден газ біздің пәтерлерге кіріп, денсаулыққа зиян келтіреді.

Радон темекі шегуден кейінгі өкпенің қатерлі ісігін тудыратын екінші фактор екені анықталды. Өз кезегінде, радон сәулеленуінен туындаған өкпе ісігі ауруына әкелетін кең таралған себтерінің бірі болып табылады.

Өзіңізді радонның зиянды әсерінен қалай қорғауға болады?

* Тек сертификатталған құрылыс материалдарын (құм, саз, цемент, қиыршық тас, табиғи тас) сатып алыңыз.

*Әр адам өз үйіне, саяжайына арналған учаскені таңдағанда, құрамында радоны бар өнеркәсіптік қалдықтар полигонына немесе жыныстар қоймасына соқтығыспау үшін кез келген аккредитацияся бар радиологиялық зертханаға жүгіне отырып, радон деңгейін өлшей алады.

* Тұрғын үйдің ас үйінде табиғи газдан радон қоспалары болған жағдайда сорғышты орнату маңызды, олар бөлмеден сыртқа сорғыш арқылы шыға алады.

* Үйде темекі шекпеңіз, жоғарыда айтылғандай, темекі шегу радонның адам ағзасына әсерін күшейтеді.

* Бөлмелердегі және жертөлелердегі терезелерді жиі ашып желдету өте маңызды.

Абай облысының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау Департаменті радиациалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ушін санитариалық мониторинг жүргізді.

Осы мақсатты орындау үшін 2023 жылы Аумақтық бөлімшелермен 152 су сынамасын, 35 топырақ сынамасын, 8 өсімдік сынамасы, 11 тамақ өнімдері сынамасын және 2 құрылыс материалдарының сынамасы алынды. Тұрғын және қоғамдық үй жайларда 48 радон өлшемі жүргізілді. Сондай –ақ басқармалар аумағында МЭД гамма –сәулеленудің күнделікті өлшемдері жургізіліп отырады. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері бойынша асып кетулер табылған жоқ.