Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаментінің қызметкерлері Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің құрама командасы сапында Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органдары арасындағы Республикалық спартакиадаға қатысты.
Команда құрамында Департамент атынан медициналық қызметті бақылау бөлімінің бас маманы Сәрсенбенов Асхат Маратұлы және заңгер Беріков Мейіржан Әнуарұлы өнер көрсетті.
Республикалық спартакиада мемлекеттік қызметшілер арасында командалық рухты нығайту, корпоративтік мәдениетті дамыту, салауатты өмір салтын насихаттау және өзара іс-қимыл атмосферасын қалыптастыру алаңына айналды.
Жарыс қорытындысы бойынша Департамент өкілдері белсенді қатысқаны, жоғары командалық рухы және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі құрамасының өнер көрсетуіне қосқан үлесі үшін марапаттарға ие болды.
Әріптестерімізге бұдан былай да сәттілік, жаңа жетістіктер мен жоғары нәтижелер тілейміз!
Қазақстан Республикасында фармацевтикалық нарықты мемлекеттік реттеуді жетілдіру шеңберінде дәрілік заттарға бағаны реттеу саласын оңтайландыру бойынша кезең-кезеңімен жұмыс жүргізілуде. Бұл ретте әлеуметтік маңызы бар дәрілік заттардың қолжетімділігін қорғау тетіктері сақталады.
Жүргізіліп жатқан жұмыстың негізгі мақсаты — фармацевтикалық нарықта бәсекелестік ортаны қалыптастыру, дәрілік заттардың халық үшін қолжетімділігін арттыру, нарыққа қатысушыларға түсетін артық әкімшілік жүктемені азайту және бағаларды мемлекеттік реттеу тетіктерін жетілдіру.
Дәрілік заттарға бағаны мемлекеттік реттеу Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.
Кодекстің 245-бабына сәйкес, мемлекеттік бағаны реттеу баға реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесіне енгізілген көтерме және бөлшек саудада өткізуге арналған дәрілік заттарға, сондай-ақ тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) шеңберінде және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесінде сатып алынатын дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға қолданылады.
Бұл саладағы негізгі заңға тәуелді нормативтік құқықтық акт — Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 11 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-247/2020 бұйрығымен бекітілген «Дәрілік заттарға, сондай-ақ ТМККК және (немесе) МӘМС жүйесі шеңберінде медициналық бұйымдарға шекті бағаларды және үстеме бағаны реттеу, қалыптастыру қағидалары».
Аталған Қағидалар бағасы реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесін қалыптастыру, бағаларды тіркеу және қайта қарау, сондай-ақ көтерме және бөлшек саудадағы шекті бағаларды қалыптастыру тәртібін айқындайды.
Жүргізіліп жатқан жұмыс кең ауқымды әкімшілік реттеуден неғұрлым атаулы тәсілге біртіндеп көшуді көздейді. Бұл ретте мемлекеттік реттеу ең алдымен әлеуметтік және медициналық маңыздылығын, бәсекелестік деңгейін және баламаларының қолжетімділігін ескере отырып, реттеуді қажет ететін дәрілік заттарға қатысты қолданылады.
Бағасы реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесін қалыптастыру кезінде, атап айтқанда, мыналар ескеріледі:
Қолданыстағы Қағидаларға сәйкес, тізбе жобасын мемлекеттік сараптама ұйымы заңнамада белгіленген критерийлерді ескере отырып қалыптастырады және оны монополияға қарсы органмен келісу және кейіннен бекіту үшін уәкілетті органға жолдайды.
Бұл ретте заңнамада көтерме және бөлшек саудада өткізу үшін баға реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесін уәкілетті органның монополияға қарсы органмен келісу бойынша жарты жылда бір реттен жиі емес бекітетіні көзделген.
Осылайша, дерегуляция дәрілік заттарға бағаларды мемлекеттік бақылауды бір мезетте толық жоюды білдірмейді. Шешімдер фармацевтикалық нарықтағы нақты жағдайды және халықты дәрілік заттармен қамтамасыз етудің тұрақтылығын сақтау қажеттілігін ескере отырып, кезең-кезеңімен қабылданады.
Реттелетін дәрілік заттардың шекті бағалары заңнамада белгіленген тәсілдерге сәйкес қалыптастырылады.
Негізгі құралдардың бірі — референттік баға белгілеу, ол референттік елдердегі бағалар туралы деректерді, өндірушінің бағасы туралы ақпаратты, сондай-ақ дәрілік затты Қазақстан Республикасына нақты әкелу бағасын ескере отырып, дәрілік заттардың бағаларына талдау жүргізуді көздейді.
ТМККК және МӘМС шеңберінде сатып алынатын дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға бағаны мемлекеттік реттеу сақталады. Бұл бюджет қаражатын ұтымды пайдалануға және халық үшін дәрілік терапияның қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.
2026 жылы дәрілік заттарға бағаны реттеу саласындағы нормативтік база қосымша өзектендірілді.
Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2026 жылғы 15 сәуірдегі № 44 бұйрығымен № ҚР ДСМ-247/2020 бұйрығына өзгерістер енгізілді. Өзгерістер, оның ішінде, баға реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесін қалыптастыру тәртібіне, сондай-ақ бағаларды қалыптастыру және қайта қарау тетіктеріне қатысты болды.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2026 жылғы 22 мамырдағы № 56 бұйрығымен көтерме және бөлшек саудада өткізу үшін баға реттелуге жататын дәрілік заттар тізбесі өзектендірілді.
Осылайша, бағаны реттеу жүйесі фармацевтикалық нарықтағы өзгерістерді, бәсекелестік деңгейін және дәрілік заттардың қолжетімділігін қамтамасыз ету қажеттілігін ескере отырып, тұрақты түрде жетілдірілуде.
Дәрілік заттардың жекелеген санаттарын реттеуден шығару фармацевтикалық нарықтағы жағдайды тұрақты мониторингтеумен қатар жүргізіледі.
Шешімдер қабылдау кезінде баға динамикасы, баламалардың болуы, өндірушілер мен жеткізушілердің саны, дәрілік заттардың халық үшін қолжетімділігі, тапшылық туындау тәуекелі, сондай-ақ препараттардың әлеуметтік және медициналық маңыздылығы ескеріледі.
Осы тәсілді іске асыру:
Дәрілік заттарға бағаны реттеу жүйесін жетілдіру жұмыстары жалғасуда.
Мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаты — бәсекелестікті дамыту, нарықтық тетіктерді жетілдіру және дәрілік заттардың халық үшін қолжетімділігі арасындағы теңгерімді қамтамасыз ету.
Бұл ретте реттеуден шығару саласын одан әрі кеңейту фармацевтикалық нарықты, бәсекелестік деңгейін, дәрілік заттардың қолжетімділігін және халықты дәрілік заттармен қамтамасыз етудің тұрақтылығын сақтау қажеттілігін талдау нәтижелері ескеріле отырып жүзеге асырылады.
Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласында тіркеу, өндіру, дайындау, сапасын бақылау, әкелу, сатып алу, тасымалдау, сақтау, таңбалау, өткізу, қолдану, қамтамасыз ету, жою және жарнамалау талаптарын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 5 шілдедегі № 235-V ҚРЗ «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексімен (бұдан әрі – ӘҚБтК) және Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI ҚРЗ «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексімен белгіленеді.
Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың қауіпсіздігі мен сапасы халық денсаулығын қорғаудың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 426-бабының 1-бөлігіне сәйкес фармацевтикалық қызмет және дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласындағы қағидаларды бұзу әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.
Ең көп таралған бұзушылықтарға мыналар жатады:
· дәрігердің рецепті бойынша босатылуға тиіс дәрілік заттарды тиісті рецептсіз өткізу;
· дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізудің белгіленген қағидаларын бұзу;
· дәрілік заттарды сақтау және тасымалдау талаптарын бұзу;
· жарамдылық мерзімі өткен дәрілік препараттарды өткізу және/немесе сақтау;
· таңбалау қағидаларының талаптарын бұзу;
· фармацевтикалық қызметті жүзеге асыру кезінде қойылатын талаптарды бұзу;
· дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды жарнамалау кезінде заңнама талаптарын бұзу.
Атап айтқанда, рецепті бойынша босатылуға тиіс дәрілік заттарды рецептсіз босату немесе өткізу ҚР ӘҚБтК-нің 426-бабының 1-бөлігіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.
Аталған бұзушылықтар үшін бұзушылыққа жол берген тұлғаның мәртебесіне және кәсіпкерлік субъектісінің санатына қарай әкімшілік айыппұлдар көзделген.
Атап айтқанда, осы бұзушылықтарға қолданылатын әкімшілік санкциялар айыппұл түрінде:
жеке тұлғаларға — 70 АЕК;
лауазымды тұлғаларға — 100 АЕК;
шағын кәсіпкерлік субъектілеріне — 130 АЕК;
орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 200 АЕК;
ірі кәсіпкерлік субъектілеріне — 1000 АЕК.
Бұл ретте заңнама талаптарын сақтау дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласында қызметті жүзеге асыратын әрбір субъектінің міндеті болып табылады.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 17 қыркүйектегі № ҚР ДСМ-104/2020 «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды көтерме және бөлшек саудада өткізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығының талаптарын сақтауға ерекше назар аудару қажет.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті дәріхана ұйымдары мен фармацевтикалық қызметтің өзге де субъектілерін заңнама талаптарының сақталуына тиісті ішкі бақылауды қамтамасыз етуге, қызметкерлерді уақтылы оқытуға және дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы тәртібінің бұзылуына жол бермеуге шақырады.
Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы саласындағы заңнама талаптарын сақтау — пациенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және халық денсаулығын қорғау.
ҚР ДСМ Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті департаментінің қызметкерлері «Заң мен тәртіп» тұжырымдамасы бойынша оқытудан өтті
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Департаментінде Қоғамда «Заң мен тәртіп» идеологиясын ілгерілету жөніндегі 2025–2030 жылдарға арналған тұжырымдаманы түсіндіру бойынша оқыту семинары өтті.
Іс-шараның мақсаты — мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыру, сондай-ақ заңдылық пен қоғамдық қауіпсіздікті нығайту бойынша негізгі міндеттерді түсіндіру.
Оқыту аясында Тұжырымдаманың 5 негізгі бағыты, соның ішінде мемлекеттік органдардың ашықтығы, цифрлық трансформация, құқық бұзушылықтардың алдын алу және азаматтық қоғаммен серіктестікті дамыту мәселелері егжей-тегжейлі қаралды.
Кездесу интерактивті форматта өтті. Қызметкерлер құқық қолдану практикасына және мемлекеттік бастамаларды іске асырудағы денсаулық сақтау органдарының рөліне қатысты көкейкесті сұрақтарын қойып, оларға толық әрі тұщымды жауаптар алды.
Жиын соңында іс-шара төрағасы заңдарды қатаң сақтау — әрбір мемлекеттік қызметшінің басты міндеті екенін атап өтіп, ұжымды «Заң мен тәртіп» идеологиясын барлық деңгейде белсенді қолдауға және ілгерілетуге шақырды.
📌 Астана қаласының Медициналық және фармацевтикалық бақылау департаментінде есірткі құралдарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымына байланысты қызметке лицензия алу тәртібі түсіндірілді.
Лицензия eGov порталы немесе «Е-лицензиялау» ақпараттық жүйесі арқылы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес рәсімделеді.
Лицензия алу үшін лицензияланатын қызметтің кіші түрін анықтап, қажетті құжаттарды дайындап, өтінішті электрондық цифрлық қолтаңбамен растап, аумақтық департаментке жолдау қажет. Құжаттар тексеріліп, тиісті мемлекеттік органдардың келісімдері алынғаннан кейін лицензия немесе дәлелді бас тарту туралы шешім беріледі.
🔹 Құжаттарды қарау мерзімі заңнамамен белгіленген.
🔹 Лицензиялық алым мөлшері – 20 АЕК.
Есірткі құралдарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымына байланысты қызметке лицензия алу тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасымен қатаң реттелген. Аталған қызмет «Есірткі құралдары, психотроптық заттар, олардың аналогтары мен прекурсорлары және олардың заңсыз айналымы мен теріс пайдаланылуына қарсы іс-қимыл шаралары туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі. Мемлекеттік қызмет «Электрондық үкімет» порталы немесе «Е-лицензиялау» (elicense.kz) ақпараттық жүйесі арқылы көрсетіледі.
Лицензия алу рәсімі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 16 мамырдағы № ҚР ДСМ-45 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады (2022 жылғы 17 мамырда №28085 болып Әділет министрлігінде тіркелген).
Лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны беру жөніндегі мемлекеттік қызмет жеке немесе заңды тұлғаның өтініші негізінде көрсетіледі. Өтініш Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің аумақтық департаментіне жолданады.
Заңды тұлға алдымен лицензияланатын қызметтің кіші түрін анықтауы қажет. Олар: есірткі құралдары мен психотроптық заттарды өндіру, қайта өңдеу, сатып алу, сақтау, бөлу, өткізу, пайдалану, тасымалдау немесе жою.
Өтініш беруші қажетті құжаттарды электрондық форматта дайындап, электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) пайдалана отырып, «Е-лицензиялау» жүйесі немесе eGov порталы арқылы өтініш береді.
Өтінішке мынадай құжаттар қоса ұсынылады:
Қызмет көрсетуші құжаттар порталға келіп түскен күні оларды қабылдап, тіркейді. Тіркелген күннен бастап екі жұмыс күні ішінде ұсынылған құжаттардың толықтығы мен заңнама талаптарына сәйкестігі тексеріледі.
Сондай-ақ қызмет көрсетуші екі жұмыс күні ішінде өтініш берушінің лицензиялау талаптарына сәйкестігін келісу үшін тиісті мемлекеттік органдарға сұрау жібереді. Бұдан бөлек, қызмет жүзеге асырылатын орын бойынша техникалық нығайтылу талаптарына сәйкестігі туралы келісім алу үшін уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесіне сұрау жолданады.
Мемлекеттік органдар он жұмыс күні ішінде өтініш берушінің лицензиялау талаптарына сәйкестігі немесе сәйкес еместігі туралы жауап береді. Қарау нәтижесінде лицензия және (немесе) лицензияға қосымша беріледі. Лицензия бергені үшін 20 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде лицензиялық алым алынады.
Егер ұсынылған құжаттар толық болмаса немесе жарамдылық мерзімі өткен құжаттар ұсынылса, қызмет көрсетуші екі жұмыс күні ішінде өтінішті одан әрі қараудан бас тарту туралы дәлелді шешімді өтініш берушінің жеке кабинетіне электрондық құжат түрінде, электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылған түрде жолдайды.
2026 жылғы 21–24 шілде аралығында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті басшысының орынбасары Кенжебеков Канат Сагинганович және Фармацевтикалық бақылау бөлімінің басшысы міндетін атқарушы Аманов Мирлан Бекетович Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Ұлттық ведомствоаралық таргетинг орталығы алаңында ұйымдастырылған халықаралық кездесулер мен консультациялар сериясына қатысты.
Іс-шараға Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының өкілдерімен қатар АҚШ-тың Есірткіге қарсы күрес басқармасының (DEA), АҚШ Елшілігінің Халықаралық есірткіге қарсы күрес және заңдылықты сақтау бөлімінің (INL), сондай-ақ АҚШ Кеден және шекара қызметінің Ұлттық таргетинг орталығының (CBP) сарапшылары қатысты.
Кездесулер барысында қатысушылар халықаралық тәжірибемен алмасып, есірткі құралдарының, жаңа психоактивті заттардың, химиялық заттар мен прекурсорлардың заңсыз айналымына қарсы іс-қимыл, деректерді талдаудың заманауи тәсілдері, тәуекелге бағдарланған бақылау жүйесі, сондай-ақ ведомствоаралық және халықаралық ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады.
Департамент өкілдерінің мұндай іс-шараларға қатысуы мемлекеттік бақылаудың тиімділігін арттыруға, кәсіби құзыреттерді жетілдіруге және прекурсорлардың заңды айналымын қамтамасыз ету мен есірткі құралдарының заңсыз айналымына қарсы іс-қимыл саласына озық халықаралық тәжірибені енгізуге ықпал етеді.
Денсаулық сақтау саласындағы менеджер сертификаты – мемлекеттік медициналық ұйым басшыларының белгіленген біліктілік талаптарына сәйкестігін растайтын міндетті құжат.
Сертификатты алу немесе растау үшін үміткер уәкілетті органға қолданыстағы Қағидаларда көзделген өтініш пен қажетті құжаттар топтамасын ұсынуы тиіс. Қажетті құжаттардың толық тізімі мен оларды рәсімдеуге қойылатын талаптар инфографикада көрсетілген.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік қызметтің оң имиджін нығайту және фармацевтика саласын дамыту бағытындағы жүйелі жұмыстарын жалғастыруда.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Ашық есік күндері, ақпараттық-түсіндіру кездесулері, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, мемлекеттік құндылықтарды дәріптеу және салауатты өмір салтын насихаттауға бағытталған іс-шаралар өткізілді. Сонымен қатар «Үздік провизор – 2026» кәсіби байқауы, фармацевтика саласының үздік мамандарын марапаттау рәсімі және донорлық акция ұйымдастырылды. Медициналық көмектің сапасын арттыру, дәрілік заттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, кәсіби әдеп қағидаттарын сақтау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру және Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Департамент алдағы уақытта да медициналық және фармацевтикалық қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету және азаматтардың құқықтарын қорғау.