Антибиотиктерді ұтымсыз қолданудың халықтың денсаулығына әсері
Антибиотиктер-бұл микроорганизмдерді (бактерицидтік әсер) жоятын немесе олардың көбею қабілетін тежейтін (бактериостатикалық қысым) синтетикалық немесе табиғи заттар. Антибиотиктер бактериялық жұқпалы аурулардың алдын алу және емдеу үшін қолданылады.
Антибиотиктер табылғаннан бері бұл препараттар қазіргі заманғы медицинаның арсеналындағы ең күшті құралдардың біріне айналды, бірақ антибиотиктерді жиі қолдану және оларды мақсатсыз қолдану төзімділіктің пайда болуына және таралуына ықпал етті.
Дәрігерлер мен фармацевттердің антибиотиктерді ұтымды пайдалануды қамтамасыз етудегі және антибиотиктерді өздігінен тағайындаудың жағымсыз салдарын болдырмаудағы маңызды қадамдары:
- Дәрігерлердің бактериялық инфекцияларға антибиотиктерді тағайындауы.
- Дәрігерлердің жұқпалы ауруларды емдеу ережелері мен хаттамаларын сақтауы.
- Дәрігерлердің пациенттерді микробиологиялық зерттеулерге жіберуге міндеттемесі.
- Амбулаториялық деңгейде бақылау тобының антибиотиктерін тағайындауды шектеу.
- Антибиотиктерді енгізудің қауіпсіз жолдарын қолдану.
- Фармацевтердің антибиотиктерді рецептсіз беруден бас тартуы.
Өзін-өзі диагностикалау және дәрі-дәрмектерді тағайындау денсаулықтың ауыр проблемаларына әкелуі мүмкін. Антибиотиктермен өзін-өзі емдеудің ықтимал салдары:
- Терапияның тиімсіздігі. Дәрігердің тағайындауынсыз қабылданған дәрі-дәрмектер бұл ауруға ешқандай әсер етпеуі мүмкін және ауру өршуі мүмкін.
- Жағымсыз реакциялардың пайда болуы. Дәрігердің тағайындауынсыз дәрі-дәрмектерді қабылдау ас қорыту жүйесі, жүрек-тамыр жүйесі, әртүрлі аллергиялық реакциялар тарапынан көптеген жағымсыз реакцияларды тудыруы мүмкін. Мысалы, бүгінгі күні кеңінен қолданылатын антибиотик цефтриаксонды қолданғанда жағымсыз реакциялардың пайда болу ықтималдығы жоғары-нәжістің түсінің қараюы, зәр шығарудың ауыруы немесе қиындауы, қан кету немесе көгеру, әлсіздік, қалтырау, жөтел, жоғары температура. Сондай-ақ, көптеген антибиотиктер гепатоксикалық болып табылады, 15-20% жағдайда жедел дәрілік гепатиттен кейін созылмалы дамиды.
- Дәрілердің үйлесімсіздігі. Кейбір дәрі-дәрмектер бір-бірімен үйлеспейді. Олар жағдайдың нашарлауына, аурудың өршуіне және асқынулардың дамуына әкелуі мүмкін.
- Антибиотиктерге төзімділікті дамыту. Антибиотиктердің дұрыс емес дозасы және қолдану жиілігі инфекция қоздырғышының осы препаратқа төзімділігін арттыруға көмектеседі. Антибиотиктерге төзімділіктің салдары медициналық шығындардың өсуі, ауруханаға жатқызудың ұзағырақ болуы және өлім-жітімнің артуы болып табылады.
Антибиотиктерді өздігінен тағайындаудың жоғарыда аталған салдарын болдырмау үшін:
- Дәрігердің нұсқауынсыз антибиотиктерді қолданбаңыз.
- Денсаулықты жақсартудың алғашқы белгілерінде антибиотикті қолдануды тоқтатпаңыз.
- Дәрігер тағайындаған дозаны өзгертпеңіз.
- Сізге тағайындалған антибиотикті басқа адамдарға ұсынбаңыз.
- Гигиена ережелерін сақтаңыз.
- Вакцинация. Вакцинация көптеген инфекциялардың, соның ішінде төзімді инфекциялардың алдын алады.