Сүт, айран, қаймақ, сүзбе, ірімшік және сары май көптеген адамдардың күнделікті тағам рационында бар. Сүт өнімдері дәмді ғана емес, қауіпсіз болуы үшін оларды сатып алу кезінде назар аудару қажет негізгі талаптарды білу маңызды. Қазақстан Республикасында азық-түлік өнімдерін сақтау және өткізу талаптары санитариялық қағидалармен және Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттерімен белгіленген.
Сүт өнімдерін тек рұқсат етілген сауда орындарынан сатып алыңыз
Сүт өнімдерін дүкендерден, супермаркеттерден, сауда объектілерінен және санитариялық-эпидемиологиялық талаптар сақталатын базарлардан сатып алған жөн.
Қазақстан Республикасының санитариялық қағидаларына сәйкес сауда объектілері азық-түлік өнімдерін қабылдау, сақтау және өткізу үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге міндетті. Сатушылар жарамдылық мерзімдерін, сақтау температуралық режимін сақтауға, өнімді ластанудан қорғауға және сауда объектісінің тазалығын қамтамасыз етуге тиіс.
Өнімнің шығу тегі мен сақтау шарттарының сақталғанына көз жеткізу мүмкін болмайтын бейберекет сауда орындарынан немесе кездейсоқ сатушылардан сүт өнімдерін сатып алу ұсынылмайды.
Таңбалауды мұқият оқыңыз
Сатып алар алдында қаптамадағы ақпаратпен міндетті түрде танысыңыз. Таңбалауда мыналар көрсетілуі тиіс:
Егер қаптама зақымдалған болса, таңбалау болмаса немесе ақпарат анық оқылмаса, мұндай өнімді сатып алудан бас тартқан дұрыс.
Жарамдылық мерзімін тексеріңіз
Сапалы өнімнің өзі жарамдылық мерзімі өткеннен кейін қауіпті болуы мүмкін.
Сатып алу кезінде өндірілген күніне ғана емес, өндіруші көрсеткен сақтау шарттарына да назар аударыңыз. Сауда орындарында сүт өнімдері белгіленген температуралық режим сақталатын тоңазытқыш жабдықтарында сақталуы тиіс.
Қаптаманың жағдайын бағалаңыз
Қаптама таза және герметикалық болуы қажет.
Келесі жағдайларда өнімді сатып алу ұсынылмайды:
Қаптаманың бүтіндігінің бұзылуы микроорганизмдердің түсуіне және өнімнің бұзылуына әкелуі мүмкін.
Құрамына назар аударыңыз
Ингредиенттер тізімін мұқият оқыңыз.
Табиғи сүт өнімдерінің құрамында әдетте сүт, кілегей, ашытқы, тұз немесе өндіріс технологиясында көзделген басқа да компоненттер болады.
Егер өнім құрамында сүт майын алмастырғыштар немесе өсімдік майлары болса, бұл туралы ақпарат таңбалауда көрсетілуі тиіс. Мұндай өнімдер сүтқұрамды өнімдерге жатады және құрамы бойынша дәстүрлі сүт өнімдерінен ерекшеленеді.
Сапасыз өнімнің белгілері қандай?
Жарамдылық мерзімі өтпеген жағдайда да өнімді тұтынар алдында оның сыртқы түрін, иісін және консистенциясын бағалаңыз.
Сыртқы түрі
Сапалы сүт өнімдерінің түсі мен құрылымы біркелкі болады.
Төмендегі белгілер анықталған жағдайда өнімді тұтынуға болмайды:
Консистенциясы
Сапасыз өнімде келесі белгілер болуы мүмкін:
Иісі мен дәмі
Жаңа сүт өнімдеріне жағымды сүт немесе ашытылған сүт иісі тән.
Қышқыл, күйген майдың иісі, шірік, ашытқы, химиялық немесе кез келген бөгде иіс өнімнің бұзылғанын көрсетеді.
Егер өнімнің дәмі күмән тудырса, оны тұтынуға болмайды.
Үй жағдайында дұрыс сақтау
Сатып алғаннан кейін сүт өнімдерін мүмкіндігінше тезірек тоңазытқышқа орналастырыңыз.
Қаптаманы ашқаннан кейін сақтау талаптарын сақтау ерекше маңызды. Сүт өнімдерінің көпшілігін қаптаманы ашқаннан кейін өндіруші көрсеткен мерзім ішінде тұтынған жөн.
Сүтті, қаймақты, сүзбені және басқа да тез бұзылатын өнімдерді бөлме температурасында ұзақ уақыт қалдырмаңыз.
Өнім сапасына күмән туындаса не істеу керек?
Егер өнімнің бұзылу белгілерін, таңбалаудың болмауын, жарамдылық мерзімінің өтіп кетуін немесе сауда объектісінде сақтау талаптарының сақталмауын анықтасаңыз:
Есте сақтаңыз
Сүт өнімдерінің қауіпсіздігі тек өндірушіге ғана емес, сондай-ақ тасымалдау, сақтау және өткізу талаптарының сақталуына да байланысты. Таңбалауға, жарамдылық мерзіміне, қаптаманың жағдайына және сақтау шарттарына мұқият қарау отбасыңыздың денсаулығын қорғауға және сапасыз өнім сатып алудың алдын алуға көмектеседі.
Сүт өнімдерінің қауіпсіздігіне, сақталуына және өткізілуіне қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 4 тамыздағы № ҚР ДСМ-73 бұйрығымен бекітілген «Азық-түлік өнімдерінің көтерме және бөлшек сауда объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларымен белгіленген.
Қазақстан Республикасының халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы заңнамасының талаптарын бұзғаны үшін кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес жауапкершілікке тартылады. Бұзушылықтың сипатына қарай құқық бұзушыларға әкімшілік айыппұл түріндегі әкімшілік ықпал ету шаралары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жедел ден қою шаралары қолданылуы мүмкін.
Тұтынушылар өз кезегінде сатып алынатын өнім туралы толық және дұрыс ақпарат алуға, оның сақталуы мен өткізілу шарттарының сақталуын талап етуге, сапасы талапқа сай келмейтін тауарды сатып алудан бас тартуға, сондай-ақ бұзушылықтар анықталған жағдайда санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органдарына және тұтынушылардың құқықтарын қорғау органдарына өтініш жасауға құқылы.
Осы қарапайым ұсынымдарды сақтау сапасыз өнім сатып алудың алдын алып, денсаулықты сақтауға көмектеседі. Егер сүт өнімдерінің немесе балмұздақтың сапасы мен қауіпсіздігіне күмән туындаса, оларды сатып алудан бас тартып, анықталған бұзушылықтар туралы өнім сатып алынған жер бойынша Шығыс Қазақстан облысының Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің аумақтық бөлімшесіне «E-Otinish» электрондық платформасы арқылы хабарлау ұсынылады