Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының ең кең таралған түрлерінің бірі – парақорлық. Оның мәні тараптардың заңсыз пайда табуға өзара мүдделілігінде жатыр. Сыбайлас жемқорлық әрдайым «бір пара — екі қылмыскер» қағидатына негізделеді. Құқыққа қарсы қатынастарға лауазымды тұлға да, заңсыз сыйақы ұсынатын азамат та қатысады.
Пара беру және пара алу қоғамға аса қауіпті әрекеттер қатарына жатады. Олар мемлекеттік органдардың қалыпты қызметіне елеулі зиян келтіріп, азаматтардың билік институттарына деген сенімін әлсіретеді және мәселелерді заңсыз жолмен шешуге болады деген бұрмаланған түсінік қалыптастырады.
«Бір пара — екі қылмыскер» қағидаты Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасының нормаларынан тікелей туындайды. Заң екі тарапты да қылмыстың тең дәрежедегі қатысушылары ретінде қарастырады. Себебі пара алушы өз қызметтік өкілеттіктерін теріс пайдаланады, ал пара беруші заңды бұзуға саналы түрде барып, заңсыз артықшылықтарға қол жеткізуді көздейді. Бұл ретте әр тарап дербес қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 366-бабына сәйкес, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті адам не оған теңестірілген тұлға, сондай-ақ лауазымды адам (оның ішінде шет мемлекет немесе халықаралық ұйым өкілі) параны жеке өзі немесе делдал арқылы алғаны үшін пара сомасының жиырма еселенгенінен елу еселенгеніне дейін айыппұл салынады немесе бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалады. Қосымша түрде мүлікті тәркілеу және белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыру көзделген.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 367-бабына сәйкес, көрсетілген тұлғаларға параны жеке өзі немесе делдал арқылы беру пара сомасының жиырма еселенгенінен отыз еселенгеніне дейін айыппұл салуға немесе бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеп соғады. Сондай-ақ мүлікті тәркілеу және белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыру жазасы қарастырылған.
Осылайша, «бір пара — екі қылмыскер» формуласы Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі құқықтық ұстанымының мәнін көрсетеді. Заң пара алушы мен пара берушінің әрекеттерін бірдей қатаң бағалап, заңсыз мәмілеге қатысқан барлық тұлғалардың жауапкершілікке тартылатынын айқындайды.
Әрбір азамат заң талаптарын сақтауға жеке жауапты. Пара беруден бас тарту – құқықтық мемлекет қалыптастырудың, заңдылықты нығайтудың және қоғамның мемлекеттік институттарға деген сенімін арттырудың маңызды шарты.
Егер сіз сыбайлас жемқорлық фактілеріне, әсіресе халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саласында тап болсаңыз, ҚР ҰҚК Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметінің Call-орталығына 1424 нөмірі бойынша хабарласа аласыз. Сонымен қатар, Департаменттің сенім телефонына 76-85-99 нөмірі арқылы ақпарат беруге болады.