Қазақстан Республикасында «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы мен мемлекеттік қызметтерді цифрландыру аясында енгізілген және қолданысқа берілген халықтың санитариялық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы бірыңғай ақпараттық жүйе (СЭН АЖ) кәсіпкерлерге бірқатар маңызды артықшылықтар ұсынады.
Бұл жүйе бизнестің санитариялық-эпидемиологиялық бақылау органдарымен өзара іс-қимылын жеңілдету мақсатында құрылған.
Қазақстандық кәсіпкер үшін СЭН АЖ «адами фактордан» цифрлық алгоритмге көшу дегенді білдіреді.
Бұл қаражатты, уақытты және жүйкені үнемдеуге, сондай-ақ барлығына бірдей түсінікті әрі тең ережелер жағдайында жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Негізгі артықшылықтары:
1.Уақыт пен қаржылық шығындарды қысқарту:
Қағазбастылықтың болмауы — кәсіпкерлерге құжаттарды басып шығарып, куәландырып, мемлекеттік органға жеке апарудың қажеті жоқ. Барлық есептілік пен өтінімдер онлайн түрде тапсырылады.
Логистикаға кететін шығындарды үнемдеу — келісімдер үшін іссапарлар мен мемлекеттік органдарға бару қажеттілігі жойылады. Бұл әсіресе өңірлер мен шалғай елді мекендердегі бизнес үшін маңызды.
Рұқсат беру құжаттарын (санитариялық-эпидемиологиялық қорытындылар) беру деректерді беру кезеңінде адами фактордың болмауы және тексерулердің автоматтандырылуы есебінен жедел жүзеге асырылады.
2.Ашықтық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің төмендеуі:
Қадағаланушылық — өтінім беруден бастап нәтиже алғанға дейінгі барлық процесс жүйеде тіркеледі. Кәсіпкер өтінімнің қай кезеңде екенін және оны кім қарап жатқанын көре алады.
Объективтілік — жүйе кәсіпкер мен инспектор арасындағы тікелей байланысты азайтады, бұл субъективті шешімдер мен заңсыз талаптардың тәуекелін төмендетеді.
Айқын критерийлер — тексерулер (профилактикалық бақылау) жүйеге енгізілген чек-парақтар мен тәуекелдерді бағалау негізінде жүргізіледі, бұл талаптардың барлығына бірдей әрі түсінікті болуын қамтамасыз етеді.
3.Қолайлылық және 24/7 қолжетімділік:
Қашықтан басқару — кәсіпкер қызметті бастау туралы хабарламаларды жіберіп, рұқсаттар алып немесе өндірістік бақылау бағдарламаларын кез келген уақытта кеңседен немесе үйден келіседі.
Электрондық құжат айналымы — барлық қорытындылар, нұсқамалар және тексеру актілері кәсіпкердің «Жеке кабинетінде» (мысалы, Egov.kz порталында) сақталады. Оларды оңай табуға, жүктеуге немесе серіктестерге жіберуге болады.
Ұтқырлық — жүйе интернет арқылы қолжетімді, бұл кеңседен тыс жерде де процестерді басқаруға мүмкіндік береді.
4.Міндетті талаптарды автоматтандыру:
Дерекқорлармен интеграция — жүйе кәсіпкерді әртүрлі дерекқорлар бойынша автоматты түрде тексереді (тіркелу, зертханалық зерттеулердің болуы). Бұл кәсіпкерді басқа мемлекеттік органдардан анықтамалар жинау қажеттілігінен босатады («бір өтініш» қағидаты).
Объектілердің электрондық паспорттарын жүргізуге және өнімдерді есепке алуға мүмкіндік береді, бұл кәсіпорын ішіндегі бақылауды жеңілдетеді (мысалы, қоғамдық тамақтану орындарында немесе өндірісте).
5.Превентивтілік және әкімшілік жүктемені төмендету:
Жүйе кәсіпкерді 30 күн бұрын хабардар ете отырып профилактикалық бақылау жүргізуге мүмкіндік береді. Кәсіпкер тексеруге дейін бұзушылықтарды өз бетінше түзетіп, айыппұлдан құтыла алады.
Тәуекелге бағдарланған тәсіл — тексерулердің жиілігі мен тереңдігі жүйе белгілейтін объектінің тәуекел дәрежесіне байланысты. Тәуекелі төмен адал бизнес сирек тексеріледі.
6.Инвестициялық тартымдылықты арттыру:
Ашық құқықтық ортада жұмыс істейтін және таза электрондық тарихы бар кәсіпорын ірі серіктестер мен инвесторлар тарапынан көбірек сенімге ие болады.
Автоматтандырылған бақылау бизнестің санитариялық нормаларға сәйкестігін қамтамасыз етіп, бәсекелік артықшылық береді.