1

Балалар мен жасөспірімдерге арналған киімді қалай таңдауға болады?

Киім адамға сыртқы ортаның қолайсыз әсерінен қорғауға, терінің бетін механикалық зақымданудан және ластанудан қорғауға қызмет етеді.

Ата-аналар үшін заманауи киім барлық гигиеналық талаптарға сай болуы керек, баланың денсаулығына зиянсыз болуы керек екенін есте ұстаған жөн.

Балалар мен жасөспірімдерге арналған киімнің қауіпсіздігі Кеден одағының КО ТР 007/2011 «Балалар мен жасөспірімдерге арналған өнімнің қауіпсіздігі туралы» техникалық регламентімен реттеледі.

Балаларға арналған қауіпсіз киімді таңдаудағы алғашқы қадам - пайдаланылған материалға назар аудару. Ол синтетикалық болмауы керек, себебі ол тері проблемаларын, тітіркенуді, шамадан тыс терлеуді және қозғалысты қиындатуы мүмкін.                  

Мақта, зығыр, жүн сияқты табиғи маталарды таңдаңыз.  

Киім көбінесе балаларға зиян келтіретін химиялық заттармен боялады, бұл олардың терісіне аллергиялық реакциялар тудырады.

Бұйымға бұйымның түріне байланысты мемлекеттік тіркеу туралы куәлік немесе сертификат немесе сәйкестік туралы декларация түріндегі құжат болуға тиіс.

Өнімнің таңбалануын тексеріңіз. Киімнің таңбалауында: елдің және дайындаушының атауы, оның орналасқан жері, дайындалған күні, нарықтағы айналыстың бірыңғай белгісі, бұйымның үстіңгі және астарлы материалындағы табиғи және химиялық шикізаттың түрі мен массалық үлесі (пайыздық құрамы), пайдалану процесінде өнімнің артында (қажет болған жағдайда) бұйымның мөлшері, бұйымға күтім жасау жөніндегі рәміздер және (немесе) күтім ерекшеліктері жөніндегі нұсқаулықтар көрсетілген ақпарат қамтылуға тиіс.

Өнімнің таңбалануы аумағында өнім сатылатын Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің орыс тілінде және мемлекеттік тілінде (тілдерінде) жазылуға тиіс.

Өнімнің күтімі қандай болуы керек екенін көрсететін белгілерге назар аударыңыз. Мысалы, егер ол құрғақ тазалауды көрсетсе-балаға мұндай киімнен бас тартқан дұрыс, химиялық заттар денсаулыққа зиян тигізуі мүмкін.

Сатып алғаннан кейін киімді жуыңыз. Киімді балаға киер алдында жуу киім өндірісінің соңғы процестерінде қолданылатын химиялық заттардың қалдықтарын кетіруге көмектеседі. Бұл әсіресе терісі сезімтал балалар үшін өте маңызды.

Транс майлар дегеніміз не? Қандай өнімдерде бар?

Өнеркәсіптік өндірілген транс майлар - гидрогенизация (сутекті қосу) арқылы сұйық өсімдік майларынан алынған қатты майлар. Гидрогенизация процедурасы майлардың жарамдылық мерзімін едәуір арттырады, бұл әртүрлі тамақ өнімдерін өндірушілерге өте пайдалы. Егер өсімдік майларының көпшілігі адам ағзасына өте пайдалы болса, гидрогенизация процесінен кейін майдың химиялық құрамы айтарлықтай өзгеріп, адам ағзасына қауіпті болады. Айта кету керек, кәдімгі өсімдік майы (күнбағыс, зәйтүн, соя, жүгері және т.б.) қуыру кезінде транс майлардың көзіне айналады. Дәл осы себепті дәрігерлер мен диетологтар қуырылған тағамды барынша азайтуға кеңес береді және оны тамақтану рационынан мүлдем алып тастаған дұрыс.

Транс майлар қандай тағамдарда болады: құрамы бойынша транс майлардың көшбасшысы болып - маргарин және спредтер болып саналады. Сондай-ақ, транс майлардың көп мөлшері келесі тағамдарда кездеседі: попкорн және чипсы; кетчуп, майонез және тұздықтардың барлық түрлері; фри картоптары, наггетсы, чебуректер және басқа да фаст-фуд өнімдері; кондитерлік өнімдер: печенье, пончиктер, вафли, тәтті нан, торттар, шоколадты батончиктер және т. б. Үйдегі тағамдағы транс майлардың мөлшерін азайту үшін қуыру үшін тұрақты майларды қолданған дұрыс, мысалы: зәйтүн, күнбағыс, мақсары, рапс, соя, жүгері. Сонымен қатар, кейбір қаныққан майларды — үйректің және еріген сары майларды қауіпсіз қуыруға қолдануға болады.

Транс майларды бейтараптандыруға немесе олардың зиянын азайтуға қабілетті өнім жоқ. Сондықтан құрамында транс майлар бар өнімдерден бас тарту-зиян келтіруден аулақ болудың жалғыз жолы.

Вакцинадан бас тартуға бола ма?

Вакцинация ерікті негізде, егілушінің ақпараттандырылған келісімімен ғана жүргізіледі.

Қазақстан Республикасының "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" кодексінің 77-бабына сәйкес қазақстандықтар профилактикалық вакциналарды алудан бас тартуға құқылы.

Қазақстанда вакцинациядан бас тартқаны үшін әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік қарастырылмаған, кез келген қысым көрсету заңсыз болып табылады.