Мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениеті
2023 жылғы 26 қазанда Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті мен аумақтық басқармалардың қызметкерлері үшін «Мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениеті» тақырыбында On Line семинар өткізілді.
Баяндамамен Департаменттің құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы Б.К. Есмағамбетов сөз сөйледі.
Сыбайлас жемқорлықтың құбылыс ретінде терең тарихи тамыры бар, кез-келген формадағы мемлекеттерде өмір сүруге бейім екенін айтты.
Қазіргі уақытта демократияның дамуымен әлем елдерінің мемлекеттік құрылғыларының қалыптасуының өзгеруімен сыбайлас жемқорлық қазіргі уақытта да жалғасуда.
Алайда, соңғы өзгерістер аясында сыбайлас жемқорлық формалары да өзгеруде, өзгерістер тек осы құбылыстың атауынан ғана емес, сонымен бірге оның көріну формаларынан, оны жүзеге асыру тетіктерінен де өтті. Егер бұрын бұл құбылысқа «парақорлық» белгілері қолданылса, қазір «пара» деген атау бар. Жаһандық банк жүйесінің дамуымен оны жүзеге асыру формалары өзгеруге ұшырады, енді ол көбінесе төлем карточкалық жүйелері арқылы жүзеге асырылады, тиісінше, ол «анықтауға қиын» болады. Пара ретінде тек қолма-қол/қолма-қол ақшасыз ақша ғана емес, сонымен қатар жемқор елінде де, шетелде де орналасқан жылжымалы/жылжымайтын мүлік болып табылады.
Алайда, сыбайлас жемқорлықпен қоғамға жат құбылыс ретінде күресу үшін құрылған мемлекеттік басқару институттары мен құрылымдары бір орында тұрмайды, алдын алуға бағытталған ескерту шараларына көбірек көңіл бөлінуде, бұл іске жұртшылық тартылуда, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың салдары жария етілуде, жауапкершілік шаралары қатаңдатылуда.
Сыбайлас жемқорлықтың ұзақ өмір сүруінің ең тұрақты себептерінің бірі-халықтың құқықтық санасының төмен деңгейі, қоғамда бар қос мораль стереотиптері. Халық сыбайлас жемқорлыққа қатысты қоғамдық айыптауларды ықыласпен қолдайды, бірақ өз мәселелерін шешу үшін сыбайлас жемқорлар ұсынған немесе енгізген «ойын ережелерін» қабылдауға келіседі, яғни, сыбайлас жемқорлық, әсіресе қарапайым, күнделікті өмірдің «әдепкі» бөлігі болып табылады.
Сыбайлас жемқорлықтан абсолютті бас тартуға сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті арттыру жолымен, тәрбие және білім беру шараларын жүйелеу, мемлекеттік аппарат пен бизнес-қоғамдастық өкілдерін парасатты мінез-құлыққа ынталандырумен қол жеткізілетін болады.
Осылайша, санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының қызметкерлеріне сыбайлас жемқорлық ұғымы, оның адамдар мен мемлекет өміріндегі көріністері туралы түсіндірілді.
Б.К.Есмағамбетов Департаменттің құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы