Сыбайлас жемқорлық ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіретін ең қауіпті және кең таралған әлеуметтік жағымсыз құбылыстардың біріне жатқызылуы мүмкін, оның зиянды әсері мемлекеттік құрылым мен дәстүрге қарамастан кез келген елде сезіледі. Бірде-бір мемлекет сыбайлас жемқорлықты толығымен жоя алмады, бірақ қоғам сыбайлас жемқорлық шегін төмендетуі мүмкін.
Бұл қылмыстың тек бір түрі болып табылатын қарапайым параны сыбайлас жемқорлық деп түсіну қате болар еді. Бүгінгі сыбайлас жемқорлық - бұл заңдарды өз мүдделері үшін айналып өту арқылы материалдық және заңды артықшылықтар алу, бұл жергілікті жеке мәселелерді "өз" адамдарының есебінен шешу. Сыбайлас жемқорлық - бұл мемлекеттік функцияларды жеке мүдделерге пайдаланудан басқа ештеңе емес, олар, әдетте, қоғамның мүдделеріне, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігінің мүдделеріне қайшы келеді. Ең бастысы - сыбайлас жемқорлықтың, атап айтқанда бұл мемлекеттік көрсетілетін қызметтер сапасының төмендеуі, көлеңкелі экономиканың өсуі үшін алғышарттар жасау, криминалдық құрылымдардың, халықаралық терроризм мен экстремизмнің тұғырын нығайту сияқты даусыз теріс салдарларының және тағы басқаларының болуы.
Соңғы жылдары Қазақстанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға Мемлекеттік басқарудың жоғары деңгейінде үлкен назар аударылуда. Мәселен, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шеңберінде, "Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясын" іске асыру мақсатында 2021 жылдың ағымдағы кезеңінде Қарағанды облысының санитариялық – эпидемиологиялық бақылау департаменті "2021 жылға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі іс-шаралар жоспарын" әзірлеп, бекітті. Жоспардың негізінде, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды не сыбайлас жемқорлықпен ұштасатын немесе сыбайлас жемқорлық үшін жағдай туғызатын әрекеттерді, сол сияқты мемлекеттік қызметшілердің өз өкілеттіктерін жеке, топтық және өзге де қызметтік емес мүдделерде пайдалануына әкеп соғуы мүмкін әрекеттерді жасамауға жол бермеу мақсатында департаменттің және оның аумақтық басқармаларының барлық қызметкерлері сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер қабылдады және тиісті міндеттемелерге қол қойды.
Қолданыстағы заңнама талаптарын бұзушылықтардың, оның ішінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында Әкімшілік практиканы жүзеге асыру кезінде Департаментпен құқықтық жалпы оқыту бойынша жоспар әзірленді және бекітілді. Аталған жоспарларды орындау үшін 2021 жылы аумақтық басқармаларда құқықтық жаппай оқыту бойынша 146 семинар өткізілді, сондай-ақ әлеуметтік желілерде және Департаменттің ресми сайтында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша 212-ден астам жарияланымдар орналастырылды (www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-karaganda).
Ағымдағы жылдың сәуір айында Департамент Қарағанды облысының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігімен (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) бірлесіп, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы құқықтық актілер бөлігінде, сондай-ақ персоналды басқару, кадрлардың ауысуы, мүдделер қақтығысын реттеу, мемлекеттік қызметтер көрсету, рұқсат беру бақылау-қадағалау функцияларын іске асыру және т. б. мәселелер бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне сыртқы және ішкі талдау жүргізді.
Департамент "Бақылау субъектілерін неғұрлым ірі айыппұлдарға әкеп соқтыратын әкімшілік жауапкершіліктен алып тастауға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жоюға бағытталған ішкі регламентті" әзірледі және бекітті.
"Сарыарқа – адалдық алаңы" жобалық офисімен, "Қазақстандық кәсіпкерлер және сервистік қызметтер қауымдастығы", "Қарағанды облысының білім басқармасы", "Атамекен" ҰКП Қарағанды облысы бойынша филиалымен және Қарағанды облысының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметімен сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.
Жасалған меморандумдар шеңберінде Департамент және оның аумақтық басқармалары қызметкерлерінің біліктілігін арттыру және кәсібилігін одан әрі жақсарту мақсатында Департамент басшысының орынбасары "Сарыарқа адалдық алаңы" сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсесінің үйлестірушісімен және құқықтық статистика және арнайы есепке алу Комитетінің Қарағанды облысы басқармасымен бірлесіп, бақылау-қадағалау функцияларын жүзеге асыру және тексерулерді тіркеу кезінде нормативтік-құқықтық актілердің талаптарын сақтау бойынша семинар-кеңестер өткізді.
Департаменттің аппараттық кеңестерінде сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл және мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексі нормаларын сақтауы мәселелері тұрақты негізде қаралады. Өтініштерді қарау және Мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде азаматтармен "тікелей байланысты" болдырмау мақсатында Департаментте және оның аумақтық басқармаларында "бір терезе" қағидаты қатаң сақталады, яғни өтініштерді қабылдау және нәтижелерді беру электрондық үкімет порталы egov.kz. немесе кеңсе арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексінің нормаларын бұзу мәселелері бойынша, сондай-ақ егер сіз Департамент немесе оның аумақтық басқармалары қызметкерлерінің тарапынан сыбайлас жемқорлық көріністеріне тап болсаңыз немесе заңсыз сыбайлас жемқорлық бұзушылықтардың еріксіз куәгері болсаңыз, онда сіз Департаментке келесі тәсілдердің бірімен жүгінуіңіз керек:
- жазбаша түрде мына мекен-жай бойынша: 100000, Қарағанды қаласы, Әлиханов көшесі 2, немесе Департаменттің аумақтық басқармаларына тұрғылықты жері бойынша;
- электрондық үкімет порталының онлайн-сервисі арқылы egov.kz (электрондық цифрлық қолтаңбаның – ЭЦҚ болуы талап етіледі);
- Әдеп жөніндегі уәкілдің электрондық мекенжайына жазу b.alpycpaev@dsm.gov.kz немесе 8 (7212)502156 телефон нөміріне қоңырау шалыңыз.