Безгектің алдын алу

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтеріне сәйкес 3,4 миллиард адам безгек ауруын жұқтыру қаупіне әлі де болса  ұшырауда.

Безгек – ежелден келе жатқан және аса кең таралған паразиттік тропикалық адамға тән ауру түрі. Қазіргі таңда әлемде 100-ден астам елдерде безгек таралған және ауруды жұқтыру қаупі (Азия, Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Еуропа елдері) бар. Ауру науқас адамнан сау адамға сілекейінде ауру қоздырғышы бар  Anopheles масасының шағуы арқылы жұғады. Безгектің 4 формасы: үш күндік, овале-безгек, төрт күндік, тропикалық болып бөлінеді. Әр түрлері өзінің ерекшеліктеріне ие. Ең қауіптісі тропикалық безгек, ол дәрігерге кеш жүгінгенде қайтыс болуға әкелуі мүмкін. Инкубациялық (белгісі білінбейтін) мерзімнің ұзақтығы 6-7 күннен бастап 6 айдан 3 жылға дейін.

 Ауру жалпы интоксикациядан (әлсіздік, қалжырау, бастың қатты ауыруы, қалтырау) басталады. Содан кейін безгектің қайталанатын ұстамасы басталады. Жасырын мезгіл өткен соң ауру өрши түседі. Безгекпен ауырған науқас адамда кенеттен ұстама басталады, олар 3 фазалы: қалтырау, ол 3-4 сағаттай өтеді, дененің  қызуы – дене температурасы кенеттен жоғарылайды, бас қатты ауырады, дене қызуы түскеннен адам  терлеп-тепшиді. Осындай ұстамалар безгек қоздырғышының түрлеріне сәйкес күн сайын немесе 2-3 күн өтеді. Кейде безгектің ұстамалары қалтыраусыз да өтеді. Ұстама нақты бір кезеңділікпен қайталанады.

Адамдарды безгектен қорғау бірнеше жолмен жүргізіледі:

• Саяхаттау үшін елді таңдаған кезде міндетті түрде саяхатты ұйымдастыратын туристік фирма, ол елде безгекті жұқтыру қаупі бар екендігі туралы ақпаратты алу керек. Сапарға шығар алдында қажет болған жағдайда химиялық профилактика, яғни безгекке қарсы препараттарды қабылдау тағайындалады, ол туралы туроператор Сізге ескертулері тиіс. Әр препараттар үшін қабылдаудың нақты бір схемасы берілген, оны дәрігер ғана тағайындайды.
• Безгек көп таралған аумақтарда, өз басын безгектен қорғау шарасы – масаның шағуынан қорғану туралы естен шығармау керек. Безгек масалары адамды кешкі және түнгі уақытта шабуылдайды, сондықтан кешқұрым уақытта үй-жай ішінде болған дұрыс. Басқа жағдайларда келесі ұсыныстарды орындаған жақсы: кешқұрым және түнгі уақыттарда денені толық жабатын киім киіп, тері үсті және киімге себілетін репелленттерді (қорғау құралдарын) қолдану керек.
• Үй-жайлардағы терезе мен есіктер торлануы тиіс, кешкі және түнгі уақытта жай ішін өңдеу үшін электрофумигаторларды, масаға қарсы спираль, бүріккіштерді (аэрозоль) пайдалануға болады. Ұйықтаған сәтте шымылдықты пайдаланған дұрыс.

         Сапардан келгенде міндетті түрде безгек бойынша қолайсыз елден келгені жөнінде мекенжайы, оқу немесе жұмыс істеген орындағы учаскелік дәрігерге туралы хабарлау керек.

         Безгек бойынша келеңсіз елде болғаннан кейін аурудың әлсіз де болса белгісі біліне бастаса тез арада дәрігерге көмекке жүгіну қажет!