Аммиак селитрасы (аммоний нитраты, азотқышқылды нитраты) - жарылғыш заттарды өнеркәсіптік өндіру үшін, сондай-ақ ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде пайдаланылатын ақ кристалдар немесе сарғыш ұнтақ.
Аммиак селитрасы өте улы зат, ол теріге және шырышты қабықтарға (көзге) тиген кезде тітіркендіргіш әсер етеді, деммен жұту немесе байқаусызда ішке қабылдаған жағдайда улануды тудыруы мүмкін.
Сондай-ақ, аммиак селитрасының тағы бір қауіпті ерекшелігі жарылу қауіптілігі болып табылады. Қоймаларда көп мөлшерде сақтау кезінде оның өздігінен жану немесе тіпті жарылыс қаупі бар. Ол әсіресе қызған кезде, температураның және ылғалдылықтың өзгеруімен артады.
Жарылыстың мысалы – Ливанның астанасы Бейрут портында 2020 жылдың 4 тамызында болған апат. Өрттің салдарынан 2750 тонна аммиак селитрасы жарылып, 200-ге жуық адам қаза тауып, 6 мыңға жуық адам жарақат алды, қалада ғимараттарға қатты зақым келді, шамамен 300 мың тұрғын баспанасыз қалды.
Аммиак селитрасы суды сіңірудің жоғары қабілетімен ерекшеленеді. Ашық ауада ол тез ылғалданады және кристалды пішінін жоғалтады. Сондай-ақ, дұрыс сақталмаса, ол сусымалылығын жоғалтады. Жоғарыда орналасқан қапшықтардың қысымымен ең аз күшті түйіршіктер жойылып, нитраттың массасын тығыздайтын шаң тәрізді бөлшектер пайда болады. Сондай-ақ, жоғары температура мен ылғалдылық жағдайында, дұрыс сақталмаған жағдайда, қайта кристалдану ықтималдығы артады (поликристалдың кейбір кристалды дәндерінің пайда болуы немесе өсуі, басқалары есебінен). Бұл аммиак селитрасының көлемін және термиялық ыдырау кезінде газдардың шығу қабілетін арттырады, бұл көбінесе жарылысқа әкеледі.
Бүгінгі күні Департаменттің бақылауында 11 улы химикаттарды сақтау қоймасы бар, оның ішінде 2 қоймада аммиак селитрасы сақталады.
Мораторий салдарынан тексерулердің болмауына байланысты кәсіпкерлік субъектілерін келесі қауіпсіздік шараларын сақтауға шақырамыз: