АИТВ-инфекциясы және ЖИТС туралы не білу керек

АИТВ-инфекциясы — бұл адамның иммундық тапшылығы вирусынан туындайтын созылмалы ауру. Вирус иммундық жүйені біртіндеп бұзып, ағзаны инфекциялар мен ісіктерден қорғаусыз қалдырады.

• Айырмашылығын білу маңызды: АИТВ — бұл иммундық жүйені бұзатын вирустың өзі. Егер антиретровирустық терапияны (АРВТ) қабылдаса, вирус бұғатталады, адам толыққанды өмір сүреді және ЖИТС сатысы ешқашан басталмайды.
• Басты қауіп: Инфекция жұқтырғандардың көпшілігі жылдар бойы өздерін сау сезінеді және вирусты тасымалдаушы екендіктерін білмейді.

Инфекцияның берілу жолдары

1. Жыныстық жолмен: Кез келген қорғалмаған қатынас кезінде (әсіресе серіктестерді жиі ауыстырғанда).
2. Қан арқылы (парентералды): Залалсыздандырылмаған шприцтерді пайдаланғанда (есірткі тұтынушыларға тән), сондай-ақ тату, пирсинг және маникюр құралдары арқылы.
3. Анадан балаға (вертикалды): Жүктілік, босану немесе емізу кезінде.

АИТВ қалай берілмейді: қол алысу, құшақтасу, сүйісу, ортақ ыдыс-аяқ, бассейндер және жәндіктердің шағуы арқылы жұқпайды.

Ауру қалай дамиды?

• Инкубациялық кезең: АИТВ-ның жасырын кезеңі 3 аптадан 3 айға дейін (сирек жағдайларда — бір жылға дейін) созылады. Бұл уақытта вирус белсенді түрде көбейеді, бірақ антиденелер әлі түзілмейді, сондықтан тесттер жалған теріс нәтиже көрсетуі мүмкін.
• Өршу фазасы (адамдардың 30%-ында): Жұқтырғаннан кейін бір айдан соң тұмауға ұқсас белгілер (қызу көтерілуі, тамақтың ауруы, лимфа түйіндерінің ұлғаюы) пайда болуы мүмкін. Олар 2–4 апта ішінде өздігінен өтеді.
• Жасырын (жасырын) кезең (адамдардың 70%-ында): Ауру жылдар бойы ешқандай белгісіз өтеді.
• Соңғы сатысы (емделмеген жағдайда): 10–15 жылдан кейін ЖИТС сатысы басталады. Адам қосалқы аурулардан (өкпе қабынуы, туберкулез, Капоши саркомасы) қайтыс болады.

Диагностика

• Мәртебеңізді (статусыңызды) білудің жалғыз жолы — қан анализі.
• Нақты нәтижені вирус жұқтыруы мүмкін болған сәттен бастап 3 айдан кейін алуға болады.
• Тестілеуден толықтай анонимді түрде өтуге болады.

Профилактика ережелері: өзіңді қорға

1. Қауіпсіз жыныстық қатынас

• Кездейсоқ және ретсіз жыныстық қатынастардан аулақ болыңыз.
• Әрқашан сапалы мүшеқаптарды (презервативтерді) қолданыңыз.

2. Құралдардың тазалығы және қауіптен бас тарту

• Есірткі заттардан үзілді-кесілді бас тартыңыз.
• Тату және маникюр салондарындағы құралдардың стерильділігін қадағалаңыз.
• Қан кету кезінде алғашқы көмек көрсеткенде әрқашан резеңке қолғап киіңіз.

3. Болашаққа қамқорлық (болашақ аналар үшін)

• Әрбір жүкті әйел АИТВ-ға тегін тест тапсыруға құқылы.
• Егер арнайы препараттарды қабылдауды уақытында бастаса, қазіргі медицина АИТВ-оң анаға дені сау бала дүниеге әкелуге мүмкіндік береді.

Есіңізде болсын: Сіздің денсаулығыңыз — өз таңдауыңыз. Әрбір шешімнің маңызы бар. Өзіңізді және жақындарыңызды қорғаңыз!