Тағамдық уланулар - микроорганизмдермен ластанған немесе құрамында ағзаға уытты (микробтық не микробтық емес) заттар бар тағамды тұтыну нәтижесінде пайда болатын жедел (сирек - созылмалы) жұқпалы емес аурулар. Әдетте олар кенеттен басталып, бірнеше адам бір мезгілде ауырады және белгілі бір тағаммен байланысты болады. Көп жағдайда ауру қысқа мерзімде өтеді, ал ошағы тағам тұтынған немесе сатып алынған жермен шектеледі. Себеп болған өнім айналымнан алынғаннан кейін жаңа жағдайлар тіркелмейді. Бұл уланулар адамнан адамға жұқпайды.
Тағамдық уланулардың ең жиі белгісі - жедел гастроэнтерит, бірақ ол барлық жағдайда кездесе бермейді (мысалы, ботулизмде сирек байқалады).
Тағамнан уланудың алдын алу - қоғамдық тамақтандыру нысандарының негізгі міндеттерінің бірі. Тағамды дайындау, сақтау және ұсыну барысында жіберілген қателіктер адам денсаулығына қауіп төндіреді. Сондықтан санитариялық талаптарды қатаң сақтау, өнім сапасын тұрақты бақылау, қызметкерлердің жеке бас гигиенасын қамтамасыз ету және олардың уақтылы медициналық тексеруден өтуі маңызды.
Уланудың алдын алудың негізгі шарттарының бірі - азық-түлікті дұрыс сақтау, өңдеу және тасымалдау.
Осы мақсатта әрбір нысанда өндірістік бақылау (өзін-өзі бақылау) жүйесі жолға қойылуы тиіс. Ол өнім мен технологиялық процестердің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді: санитариялық талаптардың сақталуы бақыланады, зертханалық тексерулер жүргізіледі, қызметкерлердің медициналық тексерістен өтуі қадағаланады, өнім құжаттары тексеріледі және қауіп-қатерлерді алдын алу шаралары жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, тағамнан улану жағдайлары орын алған кезде тиісті органдарға дер кезінде хабарлау өндірістік бақылаудың маңызды бөлігі болып табылады.
Қорытындылай келе, тағамдық уланулардың алдын алу санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтау, сапалы бақылау және өндірістік бақылау жүйесін дұрыс ұйымдастыру арқылы жүзеге асырылады. Қауіпсіз тағам тұтыну мәдениетін қалыптастыру - улану жағдайларын азайтудың басты кепілі.