Білім беру ұйымдары қызметінің негізгі бағыттары бойынша мониторингтің аралық қорытындылары
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрлігінің тапсырмасы бойынша Солтүстік Қазақстан облысының Білім саласында сапаны қамтамасыз ету департаменті орта білім беру ұйымдарының жаңа 2023-2024 оқу жылына дайындығына мониторинг жүргізуді жалғастыруда.
Зерттеудің негізгі бағыттары: білім беру ұйымдарында күрделі және ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу, білім беру ұйымдарында қауіпсіздікті қамтамасыз ету, тамақтандыруды ұйымдастыру, лицензиялық қызмет, интернет жылдамдығы, кадрлық қамтамасыз ету.
Ағымдағы жылдың 15 қыркүйегіндегі жағдай бойынша облыстың 10 мектебінде күрделі жөндеу аяқталған жоқ (аяқтау мерзімінің бұзылуы): Тайынша ауданының Теңдік орта мектебі, Ғ Мүсірепов атындағы ауданның Ломоносов орта мектебі, Шал ақын ауданының Ақан-Барақ орта мектебі, Сухорабовка орта мектебі және М. Ахметбеков атындағы орта мектебі, Мамлют ауданының Қызыласкер орта мектебі, Тимирязев ауданының Комсомол орта мектебі және Москворец орта мектебі, Уәлиханов ауданының Қайрат орта мектебі, Петропавл қаласының №31 негізгі мектебі. Жоспарланған құрылыс жұмыстарының орындалуы 73% - дан 97% - ға дейін.
Үш мектепте-Айыртау ауданының Новосветловка ОМ (орындалу пайызы-70%), Тайынша ауданының Донецк орта мектебі (орындалу пайызы-78%), Ақжар ауданының Горький орта мектебі (орындалу пайызы-49%) - барлық жұмыстардың аяқталу мерзімі – 2023 жылғы қазан айы.
Осы мектептердің оқу процесі жөнделген кабинеттердегі сол мектептердің ғимараттарында ұйымдастырылған, екі мектептің оқушылары (Тайынша ауданының Донецк орта мектебі, Тимирязев ауданының Комсомол орта мектебі) көрші мектептерде оқиды.
Жөндеу жұмыстарын кешіктіру білім беру ұйымдарының қалыпты өміріне және сапалы және толыққанды оқу процесін ұйымдастыруға әсер етеді, сонымен қатар білім алушылар мен ересектердің өмірі мен денсаулығына қауіп төнеді.
Білім беру объектілерінде қауіпсіз жағдайлар жасау мәселелері өзекті болып табылады.
Облыстың әр мектебінде бейнебақылау жүйелері орнатылған. ҰБДБ деректеріне сәйкес облыстың 66 мектебінде турникеттер орнатылған, 285 мектепте дабыл түймелері бар, жедел басқару орталығына 281 мектеп қосылған.
Мектептердегі интернеттің төмен жылдамдығы мәселесі әлі де өзекті болып қала береді. Шартқа сәйкес интернет жылдамдығы 4-10 Мбит/с мектептердің саны - 129, іс жүзінде бұл жылдамдық облыстың 305 мектебінде байқалады.
2023-2024 оқу жылында жергілікті атқарушы органдардың қолдауының арқасында 1-4 сынып оқушыларына тегін тамақтану ұйымдастырылды.
Петропавл қаласының мектептерінде және облыс орталығына жақын орналасқан мектептерде тамақтануды ұйымдастырудың іріктемелі мониторингі білім бөлімдері мен мектеп әкімшілігі тарапынан тиісті бақылаудың болмауына себеп болатын бұзушылықтар орын алғанын көрсетті.
Мысалы, Петропавл қ. № 27 ОМ ҚР ДСМ 2022 жылғы 17 ақпандағы № ҚР ДСМ-16 бұйрығымен бекітілген «Қоғамдық тамақтану объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларының 177-тармағын бұза отырып, кетчуп қосылған фаст-фуд (пицца) дайындау және өткізу фактісі анықталды. Күнделікті мәзірде көрсетілген дайын тағамның шығуымен 5-9 сынып оқушылары үшін дайын тағамның (ботқаның) нақты шығуының сәйкессіздігі анықталды (150 гр. 200 гр орнына ботқа.).
Петропавл қ. № 42 ОМ-де қол кептіргіштер жоқ, оқу жылына арналған бракераж комиссиясының жұмыс жоспары, асханадағы бейнекамералар ақаулы күйде.
Қызылжар ауданының № 2 Бескөл орта мектебінде балалардың тамақтануы үшін жағдай жасалмаған: сабын, кептіргіштер жоқ, 5 раковинадан тек 2 раковина жұмыс істейді, ауыз су бұрқақтары жұмыс істемейді. Бұл мектептер толық жинақталған және қажетті жағдайларды жасау үшін барлық мүмкіндіктерге ие.
Жекелеген мектептерде тамақтану объектісіне оның Санитариялық қағидаларға сәйкестігі туралы санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды жоқ (М.Жұмабаев ауданы Фурманов ОМ).
Ауылдық жерлердегі бастауыш және негізгі мектептерде білім беруді басқару органдарының назары мен шешімін талап ететін бастауыш сынып оқушыларының толыққанды тамақтануын ұйымдастыру мәселелері бар деп санаймыз.
Жүргізілген мониторинг шеңберінде білім беру қызметін лицензиялауға ерекше назар аударылады.
Департаментпен оқу процесіне тартылған, бірақ әртүрлі мекенжайларда орналасқан бірнеше оқу корпусы бар мектептер анықталды: Петропавл қаласы бойынша екі мемлекеттік мектеп - «Бірінші гимназия» КММ, «Бірінші қалалық жалпы білім беретін IT-лицей» КММ - және бір «Қасиетті Сергий Радонежский құрметіндегі орта мектебі» ЖММ
«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» ҚР Заңының 4-тарауының 24-бабына сәйкес «лицензияға қосымша лицензияланатын қызмет түрінің кіші түрлерін немесе әрекеттерді (операцияларды) немесе лицензия берілген немесе берілетін объектілерді көрсету, сондай-ақ қызметті немесе әрекеттерді (операцияларды) жүзеге асырудың нақты мекенжайын көрсету үшін ресімделеді».
«Бірінші гимназия» КММ, Петропавл қаласының «Бірінші қалалық жалпы білім беретін IT-лицейі» КММ жеке тұлғалардан қосымша үй-жайларды жалға алады, осы үй-жайлардың нақты мекенжайын көрсете отырып лицензияға қосымшалар білім беру ұйымдарында жоқ, жалға алынған үй-жайлар білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігі тұрғысынан зерттелмеген.
Осыған байланысты білім беру ұйымдары білім беру қызметін жүзеге асырудың нақты мекенжайлары бойынша лицензияға қосымша алу рәсімінен өтуі қажет.
Осы білім беру ұйымдары шарттарының лицензиялау кезінде заңнама талаптарына сәйкестігін алдын ала талдау «білім беру қызметтерінің сапасын қамтамасыз ететін меншікті не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару немесе сенімгерлік басқару құқығына тиесілі материалдық активтердің болуы немесе қолданылу мерзімі кемінде 10 жыл материалдық активтерді жалға алу»
талабы сақталмайтынын көрсетті. Мектептер ұсынған «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңына сәйкес үй-жайларды жалға алу шарттарының мерзімі 1 жылдан аспайды. Осы біліктілік талаптарын орындау білім беру ұйымдары үшін аса қиын болып табылады және жергілікті атқарушы органдардың көмегін талап етеді.
Орта білім беру ұйымдарын мемлекеттік аттестаттау рәсімі білім беру қызметінің лицензияланатын түрлеріне қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігін бақылауды қамтиды. Біліктілік талаптарына сәйкес келмеу қаланың жетекші орындарын иеленген инновациялық мектептерінің мемлекеттік аттестаттау рәсімінен өтпеуіне себеп болады.
«Білім туралы» ҚР Заңының 40-бабы 2-тармағының 1-тармақшасына сәйкес «білім беру ұйымдарында бiлiм беру қызметiмен айналысу құқығы лицензиялауды талап ететін білім беру қызметінің кіші түрлері үшін – егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, лицензияны және (немесе) лицензияға қосымшаны алған кезден бастап туындайды».
Өзге жағдайда, «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің 463-бабына сәйкес лицензиясыз және лицензияға тиісті қосымшасыз білім беру қызметі (тиісті тіркеусіз, рұқсатсыз немесе хабарлама жіберусіз кәсіпкерлік немесе өзге қызметпен айналысу, сондай-ақ іс-әрекеттерді (операцияларды) жүзеге асыру) әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.
Кадрлық қамтамасыз етуге қатысты. ҰБДБ деректеріне сәйкес, облыстың 98 мектебі 130 педагог қызметкерге (тәлімгерлер, тәрбиешілер, логопедтер, дефектологтар, әлеуметтік педагогтар, психологтар) қажеттілікті көрсетеді, 221 білім беру ұйымына әр түрлі мамандықтағы 285 мұғалім қажет.
Оқу-ағарту министрлігі басшы кадрлар құрамының тұрақты кәсіби өсуіне назар аударады. Облыс бойынша «басшы-көшбасшы» санатында 18 директор (4%), «басшы-менеджер» санатында - 57 директор (12%), «басшы-ұйымдастырушы» санатында - 78 директор (17%) бар.
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрлігінің тапсырмасы бойынша білім беру ұйымдары қызметінің негізгі бағыттары бойынша мониторинг жалғасуда.