Департаменттің 2024 жылдағы жұмысының қорытындысы
Мемлекеттік аттестаттау
2024 жылы Департамент 30 балабақшада мемлекеттік аттестаттау өткізді, оның 16-сы мемлекеттік және 14-і жеке меншік. 8 мемлекеттік және 11 жекеменшік балабақша сәтті аттестатталды, 8 мемлекеттік және 3 жекеменшік балабақшада МЖМБС бұзушылықтары анықталды.
Қостанай, Лисаков қалаларының, Жітіқара ауданының балабақшалары мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеуді ұйымдастырудың жақсы деңгейін көрсетті. Әулиекөл және Ұзынкөл аудандарының балабақшаларында мемлекеттік білім беру стандарты бұзушылықтарының ең көп саны анықталды.
Мемлекеттік аттестаттау облыстың 214 мемлекеттік жалпы білім беретін күндізгі мектептерінде өткізілді, бұл облыстың күндізгі мектептерінің жалпы санының 50% құрады. 49 (23%) мектеп сәтті аттестатталды, 165 (77%) орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының бұзушылықтары анықталды.
Мемлекеттік аттестаттаудың жақсы нәтижелерін Лисаков, Қостанай қалаларының, Жітіқара және Қарасу аудандарының мектептері көрсетеді. Алтынсарин (12 мектеп), Жангелдин (10), Меңдіқара (10) аудандарының 2024 жылы аттестаттауға жататын барлық мектептері бұл рәсімнен бірінші рет өткен жоқ.
Қостанай, Денисов, Сарыкөл, Федоров, Ұзынкөл, Амангелді аудандары мен Арқалық қаласының білім беру ұйымдарының мемлекеттік аттестаттаудан өтуінің пайызы төмен.
Мемлекеттік аттестаттау барысында білім алушылардың білім сапасын анықтау мақсатында 4,9-сынып оқушыларының кешенді тестілеуі өткізілді. Департамент 2023 жылы және 2024 жылдың бірінші жартыжылдығында облыстың 198 орта білім беру ұйымдарында 4-сыныпқа, 184 мектепте 9-сыныпқа кешенді тестілеу өткізді. Тестілеуге 4-сыныптың 3760 оқушысы, 9-сыныптың 3347 оқушысы қатысты.
2 жылдағы ең жоғары білім көрсеткіштерін Амангелді, Әулиекөл, Жітіқара, Қостанай, Науырзым аудандарының оқушылары көрсетеді. Төмен көрсеткіштер Алтынсарин, Денисов, Қарабалық, Б.Майлин, Ұзынкөл, Федоров аудандарында.
Облыстың бірқатар мектептері екі рет (Қарасу ауданының Ильичев ЖББМ, Сарыкөл ауданының Соналы НОМ, Арқалық қаласының Макаренко атындағы ЖББМ) және үш рет (Жангелдин ауданының С.Мәуленов ат.ЖББМ, Арқалық қаласының Ақбұлақ НОМ, Б.Майлин ат.НОМ, Қаратоғай НОМ) мемлекеттік аттестаттаудан өткен жоқ.
Бару арқылы профилактикалық бақылау
2024жылыпрофилактикалықбақылау15ортабілім беру ұйымындажәне1колледжде жүргізілді.Барлықмектептерде заңнама талаптарының, білім беру қызметіне қойылатын біліктілікталаптарыныңбұзылуыанықталды, атап айтқанда:педагогтердіңсапалыққұрамыныңтөменүлесі, өртқауіпсіздігіталаптарыныңсақталуытуралықорытындыныңболмауы, химия,физика,биология,көркемеңбек бойынша зертханалықжабдықтардыңболмауы, білім алушылардың оқужетістіктерінбағалаукезінденормативтік-құқықтықактілерталаптарыныңбұзылуы, мектепке дейінгішағынорталықтыматериалдық-техникалықжарақтандырудыңтөмендеңгейі, педагогикалықәдепжөніндегікеңесқызметініңнормативтік-құқықтықактілердіңталаптарына сәйкес келмеуі, атқаратынлауазымы5жылданасқанкездебасшысанатыныңболмауы.Колледждекәсіптікпрактиканыұйымдастыружәнеөткізужөніндегі талаптар, педагогикалық кеңес қызметінің үлгілікқағидаларына сәйкес келмеуі, теориялықоқытужурналдарыныңбекітілгеннысанға сәйкес келмеуі, оқуғақабылдаудыңүлгілікқағидаларынбұзу, білім алушыларды ауыстыруменқайта қабылдаудың үлгілік қағидаларын бұзу, білім алушылардың оқужетістіктерінбағалаудыжүргізукезінденормативтік-құқықтықактілердіңталаптары бұзылды.
2 білім беру ұйымында (Науырзым ауданының Дәмді ЖББМ, Арқалық қаласының Восточный ЖББМ) профилактикалық бақылау бұзушылықсыз аяқталды.
Білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарына (бұдан әрі - БТ) сәйкестікті тексеру.
2024жылдыңқаңтар-мамыраралығындаоблыстың17мектебінде аталған бақылаушарасыжүзеге асырылды.ТексеруменАрқалыққаласынан,Жангелдин,Науырзымаудандарынан 1мектептен, Алтынсарин,Денисов,Қостанайаудандарынан2мектептен, Федоровауданының 3 мектебі, Қостанайқаласының5мектебі(2жекеменшік)қамтылды.17мектептің11-ішағынжинақталғанмектеп.
Тексеру қорытындысы бойынша 7 мектептің қызметі БТ сәйкес жүзеге асырылатыны анықталды: Қостанай қаласының 4 мектебі (№5А МГ, №13 НОМ, 2 жекеменшік), Алтынсарин ауданының Краснокордон ЖББМ, Науырзым ауданының Дәмді ЖББМ, Федоров ауданының Успенов ЖББМ. 10 мектепте БТ 27 бұзушылығы анықталды, оның ішінде ең көп саны Алтынсарин ауданының Жаңасу НОМ, Жангелдин ауданының Сарысу НОМ, Федоров ауданының Воронеж және Первомай ЖББМ, Қостанай ауданының Молоканов НОМ (оқытылатын пәндерге сәйкес тиісті бейін бойынша педагогикалық немесе кәсіптік білімі бар педагогтардың болуы, медициналық қызмет көрсетудің, тамақтану объектісіне санитариялық-эпидемиологиялық қорытындының, зертханалық жабдықтардың, шеберханалардың болмауы). Мектептерге бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалар берілді, екі мектеп бойынша лауазымды тұлғаларға, 8 мектеп бойынша заңды тұлғаларға 1,5 млн.теңгеден астам сомаға әкімшілік жаза қолданылды.
Сыртқы бағалаудың қорытындылары
Білім алушылардың білімсапасынсырттайбағалаудыңиндикаторларыныңбіріәлемніңәртүрліелдеріндегіоқушылардыңфункционалдықсауаттылығынжәне білімді практикадақолданабілуінбағалайтынтесттүріндеөткізілетінPISAхалықаралықзерттеуі болып табылады.
PISA-2023қорытындысы бойынша Қостанайоблысыныңоқушыларыжаратылыстану-ғылымисауаттылық бойынша Жамбыл,СолтүстікҚазақстаноблыстарынанкейінреспубликалықрейтингте3позицияны, оқу сауаттылығы бойынша Жамбыл,Астана қалары,СолтүстікҚазақстан,ШығысҚазақстаноблыстарынанкейін5-позицияны, математикалықсауаттылық бойынша 12-позицияны иеленді. Облыста «Озат»мамандандырылғанмектеп-лицей-интернатының, Рудный қаласының №4мектеп-лицейінің, Қостанай қаласының №2 мектеп-лицейінің білім алушылары үздікнәтижелеркөрсетті.
Оқушылардыңбілімсапасынбағалаудыңреспубликалықзерттеуі білім алушылардың білімжетістіктерініңмониторингі(бұдан әрі -ББЖМ) болып табылады.ББЖМ-2024 облыстың79мектебіқатысты,оныңішінде 75мектепте4-сынып оқушылары,73мектепте9-сыныпоқушыларыбар.Аумақтықтиістілігі бойынша 18мектепқалалықжерде,17мектепнемесе 49%ауданорталықтарыболыптабылатынауылдарда орналасқан ауылдықмектептер болып табылады.
Облысбойынша4-сыныптардың орташанәтижесі498балды құрады.Облыстың15өңіріндегі35мектеп,бұлқатысқанмектептердің47%-ы орташабалданжоғарынәтижекөрсетті, жоғарынәтижелераралығы499-дан609балға дейін құрады.Қостанайоблысы бойынша 4-сыныпнәтижелерініңрейтингіндеАлматыжәнеАстанақалаларыменқатар6-орынды иеленеді,білім алушылар тапсырмалардыорындаудың59% көрсетті,бұл орта республикалық көрсеткіштен 1%-ға жоғары(58%).
ББЖМ қатысқан облыстың44% мектептерінің4-сыныпоқушыларыорташаоблыстықбалданжоғарынәтижекөрсетті,бірқатарөңірлердебұлкөрсеткіш100% құрады:Амангелді(3мектеп),Жангелдин(2мектеп),Жітіқара(3мектеп),Ұзынкөл(2мектеп).Керісінше,Қамысты(2мектеп),Федоров(3мектеп)аудандарындаоблыстықорташакөрсеткіштенжоғарыбаллалғанмектептержоқ. Облысмектептерінің53%-да нәтижелер облыстықорташабалдантөмен,еңкөпсаныӘулиекөл(5мектептің 4-і),БейімбетМайлин(3мектептің 2-і),Қостанай аудандарында (6мектептің 5-і),Рудный қаласында (7мектептің 5-і).
9-сыныптардың ББЖМ нәтижелері бойынша облыстық орташа балл 457 балды құрады, бұл 4-сыныптардың нәтижелерінен 41 балға төмен. Облыстың 47 мектебінің қорытындысы (64%) облыстық орташа балдан төмен, ол 369 – 452 балл шегінде ауытқиды, ең төменгі орташа балл №2 Ұзынкөл жалпы білім беретін мектебінде.
Мемлекеттік қызметтер
Білім беру қызметін лицензиялау
Жылішінделицензиялаусаласында11мемлекеттікқызмет көрсетілді,оның9-ы оң,2-і бойынша бас тартылды.1лицензия(ерекшебілім беру қажеттілігібарбалаларғаарналғанРудныйарнайымектебі),1лицензияғақосымша(Қостанайжоғары политехникалықколледжі) берілді, ортабілім беру ұйымдарына7лицензияжәне(немесе)оғанқосымша қайта ресімделді. Соңғыүшжылдаоблыстыңтек5колледжілицензияғақосымшалартізілімінжаңартты.Лицензияларғажаңақосымшаларалубойыншамақсаттыжұмысты7жаңабіліктілікашқанҚостанайжоғары политехникалықколледжіжүргізеді.Қостанайавтомобилькөлігіколледжімашина жасау саласындасұранысқа ие 2жаңабіліктілікпентолықтырылды.Жаңамемлекеттікбілім беру тапсырысынбөлуқарсаңындабарлықтехникалықжәнекәсіптікбілім беру ұйымдарыкөрсетілетінбілім беру қызметтерініңаясынкеңейтуіқажет.
Орта білім беру саласында 2023-2024 жылдың басында лицензиясыз қызметті 4 арнайы білім беру ұйымы жүзеге асырды (Қостанай, Лисаков, Рудный, Арқалық қалалары), бұл заңнаманы бұзу болып табылады, нәтижесінде 3 арнайы мектеп әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Білім туралы құжаттарға апостиль қою
Білім туралы құжаттарға апостиль қою бойынша 243 мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның ішінде 1 – жоғары білім, 126 – жалпы орта, 29 – негізгі орта, 48 - техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім, 22 – өзгелері, табель-17. Бас тарту жоқ.
Мониторингтер
Жыл бойы департамент қызметкерлері келесі мониторингтерді жүзеге асырды:
- жазғы кезең ішінде демалыс және сауықтыру төлемдерінің уақтылы төленуі (берешек анықталмаған);
-ҰБТ,ББЖМ өткізу (тұрақтынегіздежүзеге асырылады, департаментқызметкерлерібақылаушыретінде, ББЖМөткізукезіндеакадемиялықадалдықтыбұзуфактілеріанықталды);
- мемлекеттік білім беру ұйымдарына педагогтерді қабылдау және директорларды тағайындау, орта білім беру ұйымдары басшыларын ротациялау (бұзушылықтар анықталған жоқ);
- білім беру ұйымдарына оқулықтарды жеткізудің күнделікті мониторингі (оқулықтарды жеткізу мерзімдерін бұзу тіркелмеген);
- мектептерге күрделі жөндеу жүргізу мониторингі, мониторинг нәтижелері бойынша хаттар жергілікті атқарушы органдарға жіберілді;
- ҰБДҚ толтырудың дұрыстығына мониторинг мемлекеттік бақылау шараларын жүргізу барысында тұрақты негізде жүзеге асырылады;
- білім беру ұйымдарында мектепішілік бақылаудың мониторингі, жүйелі проблемалар анықталды (оқу-тәрбие жоспарларын, МІБ жоспарларын, тәрбие жоспарларын жыл сайын көшіру; педагогикалық ұжыммен, оқушылар мен ата-аналар ұжымдарымен жұмыс істеудің әртүрлі нысандары мен әдістерінің болмауы; анықтамаларды шынайы толтырмау, құрылымдық талдаудың болмауы);
- мемлекеттік білім беру ұйымдарының жаңа оқу жылына дайындығының мониторингі, жергілікті атқарушы органдарға хаттар жолданды;
- облыстың балалар сауықтыру лагерлерінің дайындығы мен қауіпсіздігін мониторингілеу, жергілікті атқарушы органдарға хаттар жолданды.
Әкімшілік іс жүргізу
2024 жылдың есепті кезеңінде Департамент басқа мемлекеттік органдардан келіп түскен өтініштердің, материалдардың негізінде тексеру нәтижелері бойынша заңды және жеке тұлғаларға қатысты 34 әкімшілік іс қозғады.
«Әкімшілік құқық бұзушылықтуралы» ҚазақстанРеспубликасыКодексінің409-бабы 4-бөлігі 1-тармағы бойынша Үлгілікқағидаларыныңталаптарынбұзғаны үшін 1заңдытұлғағажәне4лауазымдытұлғаға қатысты 5әкімшілікісқозғалды;11мемлекеттік,7жекебілім беру ұйымдарына қатысты19әкімшілікіс, білім беру ұйымдарына қойылатын біліктілікталаптарынбұзғаныүшін2лауазымдытұлға«Әкімшілік құқық бұзушылықтуралы» ҚазақстанРеспубликасыКодексінің464-бабы 1-бөлігі бойынша; «Педагогмәртебесітуралы»ҚазақстанРеспубликасыЗаңын бұзғаны үшін «Әкімшілік құқық бұзушылықтуралы»ҚазақстанРеспубликасыКодексінің7-5-бөлігінің409-бабы бойынша талаптарынбұзғаныүшін2жекебілім беру ұйымдарына қатыстыәкімшілікістер; «Білімтуралы» ҚазақстанРеспубликасыныңЗаңынасәйкес ата-аналармензаңдыөкілдердіңміндеттерінбұзғаны үшін жекетұлғаларғақатысты6әкімшілікіс; қызметті рұқсат құжаттарынсызжүзегеасырғаны үшін соторгандарынақарауғаберілген«Әкімшілік құқық бұзушылықтуралы»ҚазақстанРеспубликасыкодексінің463-бабы 1-бөлігі бойынша 3әкімшілікісқозғалды.
2024 жылғы әкімшілік істерді қарау қорытындысы бойынша 3 әкімшілік іс бойынша ескерту (ӘҚБК-нің 409-бабы 2-бөлігі), 19 әкімшілік іс бойынша 931,5 АЕК (3 439 098 теңге) мөлшерінде әкімшілік айыппұл түрінде шаралар қолданылды.
Педагогикалық әдеп жөніндегі кеңестің қызметі.
2024 жылы педагогикалық әдеп жөніндегі кеңестің 6 отырысы өткізілді. Кеңес қызметі барысында ауыл оқушыларына арналған жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық олимпиадада академиялық адалдық қағидаттарын бұзған педагогтарға педагог мәртебесі туралы заңнаманы сақтау, педагогикалық әдеп ережелерін бұзудың алдын алу және болдырмау бойынша мектеп басшыларымен түсіндіру жұмыстарын күшейту жөнінде ескертулер шығару бойынша ұсынымдар қабылданды.
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері
2024 жылы 134 өтініш түсті. Департаментпен 63 өтініш қаралды, оның ішінде 15 – і – әкімшілік рәсім тәртібімен (12 жағдайда қолайлы әкімшілік акт қабылданды, 3 жағдайда-ауыртпалық). Жеңілдетілген әкімшілік рәсім тәртібінде 37 өтініш қаралды. Құзыреті бойынша басқа мемлекеттік органдарға 93 өтініш, оның ішінде ішінара 8 өтініш жіберілді. Өтініш берушінің кері қайтарып алуы негізінде 11 өтінішті қарау тоқтатылды.
ЖАО және МО-мен өзара іс-қимыл
Департаментжергіліктіөкілдіжәнеатқарушыоргандарменөзара іс-қимыл жасайды.Жүргізіліп жатқан жұмыстармемлекеттікбақылауқорытындыларынжариялауды, білім беру саласындағыНҚА-ны түсіндіруді, білім беру ұйымдарықызметініңәртүрлібағыттары бойынша әдістемеліккөмек көрсетуді, мектепке дейінгімекемелерменортабілім беру ұйымдарыныңқызметіндеНҚАбұзушылықтарыныңалдын алуды, департаментқызметкерлерініңсыбайласжемқорлықәрекеттеріне жол беруді алдын алужәнебасқа да бағыттардықамтыды.
2024 жылы Департамент басшысы 2 тақырыптық брифинг өткізді: «2023 жылдың қорытындысы туралы», «Жаңа оқу жылына дайындық туралы». Департамент басшысы ақпанда «AMANAT» партиясының Қостанай облыстық филиалының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңесінің отырысында «Қостанай облысының білім беру саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі жұмыстың жай-күйі туралы» есеп берді. Департамент қызметкері қаңтарда Қостанай облысы әкімдігі білім басқармасының алқа отырысында 2023 жылғы мемлекеттік бақылау қорытындысымен сөз сөйледі. Ағымдағы жылдың 09 ақпанында департамент мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту мәселелеріне жетекшілік ететін аудандардың, қалалардың білім бөлімдерінің қызметкерлері үшін «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту саласындағы қызметті жүзеге асырудың басталуы немесе тоқтатылуы туралы хабарламаларды қабылдаудың нормативтік-құқықтық базасы және тәртібі» атты онлайн-семинар өткізді. Ағымдағы жылдың 31 мамырында департаменттің Әдеп жөніндегі уәкілі Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің Әдеп жөніндегі уәкілдердің қатысуымен өткізген «Мемлекеттік қызметшілердің әкімшілік заңнаманы сақтауы туралы» тақырыбындағы дөңгелек үстел жұмысына қатысты. Ағымдағы жылдың 20 қарашасында Департамент қызметкерлері мемлекеттік қызметшілердің, білім беру саласының қызметкерлерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтау мәселелері бойынша бейнеконференция режимінде Қазақстан Республикасының Білім министрлігі ұйымдастырған семинар жұмысына қатысты; 18 желтоқсанда Қостанай облысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің өкілі Е.Бедычпен мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты іс жүзінде іске асыру тақырыбы бойынша кездесу өтті. Департамент сайтында «Педагогтың құқықтары заңмен қорғалады», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – жалпы міндет», «Академиялық адалдық басымдықта», «Қазақстанда БСҰБЖ дамуының жаңа моделі анықталды», «3 тоқсандағы мемлекеттік аттестаттау қорытындылары туралы», «Әкімшілік тәжірибе туралы», «Жаңа МЖМБС жобалары туралы» тақырыптары бойынша жарияланымдар басылды. Департамент жергілікті атқарушы органдарды мемлекеттік бақылау шараларының қорытындылары туралы, білім беру саласындағы проблемалар туралы хаттарды жіберу арқылы хабардар етуді тұрақты негізде жүзеге асырады. Ағымдағы жылы ЖАО мен мемлекеттік органдарға 52 хат жолданды.
Ақпараттық-түсіндіру жұмыстары
Білім беру қызметін лицензиялаужәнебілім беру ұйымдарынмемлекеттікаттестаттаукезіндебұзушылықтардыңалдын алу кезінде қойылатын біліктілікталаптарынтүсіндіреотырып, Департаментмамандары «Мектептегібілім беру сапасыныңменеджменті:стратегиядантәжірибеге» атты облыстықсеминарғақатысты. Білім беру саласы қызметкерлерініңтамызкеңесіаясындабілімсапасынсырттайбағалаубөлімініңмамандарыоблысмектептеріндеменеджменттіұйымдастырудыңпроблемалықмәселелері бойынша секцияжұмысынақатысты.
Қабылданатын шешімдердің ашықтығы мен объективтілігін, ақпараттың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін ағымдағы жылдың қыркүйегінен бастап департамент мемлекеттік аттестаттау қорытындысы бойынша педагогикалық ұжымдармен педагогикалық кеңестер өткізу тәжірибесін бастады, мамандар мемлекеттік бақылау қорытындысы бойынша 7 орта білім беру ұйымының ұжымдарымен педагогикалық кеңестер өткізді, ҚР МЖМББС бұзушылықтарын жою бойынша мектептердің жоспарлары айтылды. Департамент Ұзынкөл ауданының мектеп ұжымдарымен педагогтерді аттестаттау ережелерінің өзгерістері бойынша 3 кездесу өткізді. Ағымдағы жылдың наурызында департамент басшысы педагогикалық әдеп ережелерін түсіндіре отырып, облыстық «Учительская плюс» ақпараттық газетіне сұхбат берді, «Бағдар - білім сапасына» мақаласы жарияланды. Департамент ағымдағы жылдың наурыз-сәуірі аралығында 224 мектеп директорымен мемлекеттік бақылау мәселелері бойынша 8 кеңес өткізді. Департамент басшысы «Жобаны іске асыру шеңберіндегі бақылау және мониторингтік іс-шаралар туралы» баяндамасымен облыстық тамыз кеңесі шеңберінде нысаналы мектептер секциясында сөз сөйледі. Жыл бойы облыс педагогтарымен (басшыларымен, педагогтарымен), білім беру мәселелері бойынша «Өрлеу» БАИ біліктілікті арттыру курстарының тыңдаушыларымен 5 кездесу өткізілді.