Геомеханикалық апаттарды болжау және алдын алу

Ашық өңдеу жүйелерінің конструкцияларының құлау мәселесі бүкіл әлемде өзекті болып табылады. Жоталардың беткейлерінің құлауы барлық карьерлерде, ал олардың жартысынан көбінде карьердің бүйірлік беткейлерінің құлауы орыналады. Геомеханикалық апаттар тау-кен жұмысшыларының жарақаттануымен, өлімімен (көбінесе жаппай), пайдалы қазбалардың жобалық және пайдалану шығындарының едәуір артуымен және т. б. көрініп келеді. Мұндай апаттар қазіргі заманғы жобалау ұйымдары тау жыныстарының беріктігінің бір немесе орташа көрсеткіштерін, сондай-ақ біртекті математикалық модельдерді кіріс параметрлері ретінде қолданатындығына байланысты орын алады. Шын мәнінде, жер қойнауы қисық-анизотропты геологиялық денелер болып табылады. Соңғысы тау жыныстарының физикалық-механикалық қасиеттерінің тұрақтылығымен және күрт өзгергіштігімен сипатталады.

«Қазақстан Республикасының минералдық шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ұлттық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны «Д.А. Қонаев атындағы тау-кен істері институты» филиалының ғалымдары "Шұбаркөл Көмір" АҚ "Батыс" көмір бөлігінде геомеханикалық апаттарды болжау және алдын алу жөніндегі техникалық жобаны әзірледі.

Әлемде теңдесі жоқ жаңа тәсіл карьер өрістерінің дамыған кеңістіктеріндегі болжамды бастапқы қауіпті құлау ошақтарының құлауының алдын алу бойынша техникалық шешімдерді әзірлеуге негізделеді. Бұл шешімдерге жоталар мен борттардың беткейлерінің құлауының себептері мен механизмдерін анықтау, ашудың неғұрлым ұтымды схемаларын, игеру жүйелерін, тау-кен жұмыстарының осьтері мен даму бағыттарын, геологиялық-құрылымдық блоктарды пысықтау кезектілігін таңдау және негіздеу кіреді.

Техникалық жобаны кезең-кезеңімен енгізу жоспарланған. Бірінші кезең сәтті өтті, бұл туралы енгізу актісі бар. Жұмыстар жалғасуда және кен орнын игеру аяқталғанға дейін орындалатын болады.

Д.А. Қонаев атындағы тау-кен істері институты әр түрлі типтегі кен орындарының ашық және жерасты игеру жүйелері конструкцияларының тұрақтылығымен (құлау, бұзылу отрядтары, геологиялық-құрылымдық блоктардың жылжуы және т.б.) проблемаларды шешу бойынша ынтымақтастыққа дайын.