Автокөлік өндірісін дамыту. Ағымдағы нәтижелер. Даму жоспарлары
Машина жасау технологиялық тұрғыдан алғанда өнеркәсіптің ең күрделі салаларының бірі болып табылады. Оның дамуы экономикаға айтарлықтай әсер етеді. Мысалы, машина жасауда бір жұмыс орнын құру автоматты түрде аралас салаларда бес-алты жұмыс орнын құрады.
Осыған байланысты автомобиль жасауды қамтитын машина жасау Индустриялық даму бағдарламаларының басым бағыты ретінде айқындалған.
Қазақстан тарихы отандық автокөлік өндірісін бастайды 2003 жылы шығарылған бірінші "НИВА"автокөлігі. Сол кезде өндіріс көлемі бірнеше мың бірлік болды . Шығарылатын өнім желісі тек ВАЗ автокөліктерімен ұсынылды. Ел авторынының негізгі бөлігін импорт алды.
Ағымдағы жылдың ақпан айында "АЗИЯ АВТО" зауытының конвейерінен 150 мыңыншы автомобиль түсті.
Саланы дамытуға "СарыарқаАвтоПром"ЖШС стратегиялық әріптесі СМС–JAC Motors тұлғасындағы ірі трансұлттық инвестор тартылды. Қазақстанда шиналар мен автомобиль компоненттерін өндіру мәселесі пысықталуда.
Коммерциялық техника өндірісіне келетін болсақ, елге жаһандық ойыншылар тартыла бастады. 2005 жылы Қазақстанға келген алғашқы ірі өндіруші КамАЗ болды. Содан кейін Daewoo, Hyundai, IVECO, ANKAI және басқа да маркалар өз өндірісін ашты.
Қазақстандық машина жасау экологиялық таза көліктің дамуына байланысты жалпы әлемдік трендтен артта қалып отыр. 2014 жылы электромобильдердің бірінші партиясы, сондай-ақ отандық өндірістің 15 электравтобусы жолға қойылды. Жыл соңына дейін Нұр-сұлтан және Ақтау қалаларына 120 бірлік жеткізу жоспарлануда.
Ағымдағы жылы өсу қарқыны сол деңгейде сақталады. 7 ай ішінде қазақстандық кәсіпорындар 24 мыңнан астам автомобиль өндірді. Еліміздің машина жасау саласының жалпы көлемінде автоөнеркәсіптің үлесі 30% - дан асты. Жыл соңына қарай 60 мың автомобиль белгісіне қол жеткізу жоспарда бар.
Өңдеуші өнеркәсіпті қолдаудың жалпы шараларынан басқа, жеңілдетілген автокредит беру және жеңілдікті лизинг бағдарламалары өзін жақсы көрсетті, оның шеңберінде 4 жыл ішінде 50 млрд.теңге (42 млрд. автокредит, 8 млрд. лизинг) бөлінді.
Револьверлік игеруді есепке ала отырып бүгінгі күні 77,4 млрд.теңгеге 15 879 бірлік көлік құралы (15 055 бірлік – кредитке, 824 – лизингке) іске асырылды.
Кәдеге жарату алымын енгізу елге ескі және экологиялық қауіпсіз автомобильдер ағынын қысқартуға мүмкіндік берді.
Нәтижесінде 2015 жылдан бастап жаңа (3 жылға дейін) автомобильдердің саны 27,8%-ға артып, 416 мыңды құрады, ал ескі автомобильдер паркі (10 жастан жоғары) 14,5% - ға (420 мың бірлікке) қысқарды.
Арнайы техника өндірісін дамыту бойынша белсенді жұмыс жүргізілуде. Министрлік денсаулық сақтау министрлігімен бірлесіп ҚР-да санитарлық көлікті жаңарту бойынша Жол картасын бекітті. Сондай-ақ, өрт сөндіру техникасын жаңарту бойынша жол картасы әзірленуде.
Бұған қосымша, отандық машина жасау құнды жасаудың жаһандық тізбегіне қосылуы тиіс деп есептеймін. Кооперациялық байланыстарды дамыту үшін ағымдағы жылдың сәуірінде Қазақстан мен Ресей Федерациясы арасында бірлескен іс-қимыл бағдарламасы қабылданды. Ол келесі жобаларда кооперацияны көздейді.
Ағымдағы жылдың сәуір айында "Hyundai Trans Kazakhstan" ЖШС-нің "Hyundai"маркалы жеңіл автокөліктерін өндіретін жаңа зауытының алғашқы тасы қаланды.
Қытай серіктестерімен ынтымақтастық шеңберінде ҚР-да автокомпоненттік базаны дамытуға қуатты серпін беретін шиналар мен қозғалтқыштар шығаратын зауыттарды іске қосу жоспарлануда.
2020 жылдың соңында өнеркәсіптік құрастыру туралы келісімдердің қолданылу мерзімі аяқталады. Бұл бәсекелестік артықшылықтарды жоғалтуға әкеледі. Осыған байланысты біз көлік құралдары мен олардың компоненттерін өнеркәсіптік құрастыру туралы Ұлттық келісімдерді әзірлеу жөнінде ұсыныстар енгіздік. Салаларды одан әрі дамыту мақсатында 2019-2024 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының машина жасауды дамыту жөніндегі жол картасы бекітілді.
Соңында Қанат Баитов Министрліктің қызметі өңдеуші өнеркәсіп салаларын кешенді дамытуға бағытталғанын атап өтті. Біз экономиканы әртараптандыру және біздің елде жоғары технологиялық өндірістер құру мақсатында автомобиль жасауды дамытуды жан-жақты ынталандыратын боламыз.