2021 жылдың 12 айында мониторинг субъектілерінің тауарларын, жұмыстары мен қызметтерін сатып алудың жалпы көлемі 19 370,0 млрд теңгені құрады, ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) 10 868,5 млрд теңгені (56,1%) құрады. Бұл ретте сатып алынды:
тауарлар 6 722,2 млрд теңгеге, ЖҚ үлесі – 2 753,4 млрд теңге сомасына 41,0% - ға өсті;
жұмыс 6 721,1 млрд теңгеге орындалды, ЖҚ үлесі – 3 691,5 млрд теңге сомасына 58,9 % ;
қызметтер 5 926,7 млрд теңгеге, ЖҚ үлесі – 4 153,6 млрд теңге сомасына 70,1%.
2021 жылдың 12 айының қорытындысы бойынша 2020 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда ЖҚ үлесінің 3,8% - ға артуы, сондай-ақ сатып алу көлемінің құндық мәнде артуы байқалады.
2021 жылдың 12 айында 2020 жылдың 12 айымен салыстырғанда тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді сатып алудың жалпы көлемі 1 737,3 млрд теңгеге артты (17 632,7-ден 19 370,0 млрд теңгеге дейін), ЖҚ үлесі 3,8% - ға артты (9 216,3 млрд теңгеден 10 868,5 млрд теңгеге дейін). Бұл ретте:
тауарларды сатып алу бойынша жұмыс көлемі 1 408,4 млрд теңгеге артты (5 313,8-ден 6 722,2 млрд теңгеге дейін), ЖҚ үлесі 3,7% - ға артты (1 977,9 млрд теңгеден 2 753,4 млрд теңгеге дейін).;
атқарылған жұмыстар бойынша көлем 209,5 млрд теңгеге төмендеді (6 930,6-дан 6 721,1 млрд теңгеге дейін), ЖҚ үлесі 3,7% - ға артты (3 826,6 млрд теңгеден 3 961,5 млрд теңгеге дейін).;
көрсетілген қызметтер бойынша 538,3 млрд теңгеге (5 388,3-тен 5 926,7 млрд теңгеге дейін) өсті, ЖҚ үлесі 6,8% - ға (3 411,7-ден 4 153,6 млрд теңгеге дейін) өсті.
Мемлекеттік органдар 2021 жылдың 12 айында 5 010,8 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 2 311,9 млрд теңге сомасына 46,1%. Бұл ретте сатып алынды:
тауарлар 630,0 млрд теңгеге, ЖҚ үлесі – 250,9 млрд теңге сомасына 39,8% - ға өсті;
жұмыс 2 664,3 млрд теңгеге орындалды, ЖҚ үлесі – 1 112,1 млрд теңге сомасына 41,7 % ;
қызметтер 1 716,5 млрд теңгеге, ЖҚ үлесі – 948,9 млрд теңге сомасына 55,3%.
Ұлттық компаниялар мен холдингтер 2021 жылдың 12 айында 5 119,6 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 3 628,2 млрд теңге сомасына 70,9%. Бұл ретте сатып алынды:
тауар айналымы 2 048,6 млрд теңгеге өсті, ЖҚ үлесі-65,0% 1 330,7 млрд теңге;
жұмыс 1 287,1 млрд теңгеге орындалды, ЖҚ үлесі – 685,1 млрд теңге сомасына 53,2 % ;
қызметтер 1 783,9 млрд теңгеге, ЖҚ үлесі – 1 612,4 млрд теңге сомаға 90,4%.
Концессионерлер 3,4 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 3,3 млрд теңге сомасына 97,4%. Бұл ретте сатып алынды:
тауарлар құны 0,1 млрд теңге, ЖҚ үлесі-0,0%;
жұмыс құны 0,02 млрд теңге, ЖҚ үлесі-100%, сомасы 0,02;
3,3 млрд теңге сомаға қызметтер, ЖҚ үлесі – 3,3 млрд теңге сомаға 100%.
Жүйе құраушы кәсіпорындар 3 161,7 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) 1 496,0 млрд теңге сомасына 47,3%. Бұл ретте сатып алынды:
тауар айналымы 2 499,7 млрд теңгеге, ЖҚ-875,8 млрд теңге сомасына 35,0 % ;
жұмыс 214,2 млрд теңгеге, ЖҚ – 95,8% 205,1 млрд теңгеге орындалды;
қызметтер 447,8 млрд теңгеге, ЖҚ – 415,1 млрд теңге сомаға 92,7% - ға тең.
Жер қойнауын пайдаланушылар 6 074,5 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) 3 429,0 млрд теңге сомасына 56,41%. Бұл ретте сатып алынды:
- 1 543,8 млрд теңге сомасына тауар, ЖҚ – 296,1 млрд теңге сомасына 19,2 % ;
- 2 555,5 млрд теңге сомасына жұмыстар, ЖҚ – 1 959,1 млрд теңге сомасына 76,7 % ;
- 1 975,2 млрд теңге сомаға қызметтер, ЖҚ – 1 173,9 млрд теңге сомаға 59,4%.
Тау-кен кешенінің жер қойнауын пайдаланушылары 1 675,4 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 814,5 млрд теңге сомасына 48,6%. Бұл ретте сатып алынды:
955,5 млрд теңге сомаға тауарлардың, 172,1 млрд теңге сомаға ЖҚ – 18,0 % ;
331,9 млрд теңге сомасына, ЖҚ – 279,9 млрд теңге сомасына 84,3% жұмыс істейді;
388,0 млрд теңге сомаға қызметтер, ЖҚ – 362,6 млрд теңге сомаға 93,4%.
Жер қойнауын пайдаланушылар уран бойынша 129,9 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтер сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 93,1 млрд теңге сомасына 71,6%. Бұл ретте сатып алынды:
63,6 млрд теңге сомасына тауарлар, ЖҚ – 33,6 млрд теңге сомасына 52,7 % ;
48,4 млрд теңге сомасына, ЖҚ – 42,7 млрд теңге сомасына 88,1% жұмыс істейді;
17,9 млрд теңге сомаға қызметтер, ЖҚ – 16,8 млрд теңге сомаға 94,1%.
Жер қойнауын пайдаланушылар көмір бойынша 273,2 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 189,2 млрд теңге сомасына 69,3%. Бұл ретте сатып алынды:
102,3 млрд теңге сомаға тауарлар, 32,2 млрд теңге сомаға ЖҚ – 31,4 % ;
72,2 млрд теңге сомасына, ЖҚ – 62,8 млрд теңге сомасына 86,9% жұмыс істейді;
қызметтер 98,7 млрд теңге сомасында, ЖҚ – 94,3 млрд теңге сомасында 95,6%.
Мұнай-газ секторының жер қойнауын пайдаланушылары 3 995,9 млрд теңгеге тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алды. Ел ішіндегі құндылық (жергілікті қамту) – 2 332,2 млрд теңге сомасына 58,4%. Бұл ретте сатып алынды:
422,3 млрд теңге сомаға тауарлар, 58,3 млрд теңге сомаға ЖҚ – 13,8 % ;
2 103,0 млрд теңге сомасына, ЖҚ – 1 573,7 млрд теңге сомасына 74,8% жұмыс істейді;
1 470,7 млрд теңге сомаға қызметтер, ЖҚ – 700,2 млрд теңге сомаға 47,6%.
Жергілікті қамту үлесін арттыру, сондай-ақ отандық өндірушілерді қолдау мақсатында мынадай шаралар қабылданды.
"Өнеркәсіптік саясат туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес, жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алуларындағы тауарлар бойынша міндеттемелерді алып тастауды ескере отырып, Қазақстан Республикасының кәсіпкерлерін жер қойнауын пайдаланушылармен ынталандыру туралы келісімдер жасасу бойынша жұмыс жүргізілуде, онда тауарларды отандық тауар өндірушілерден сатып алу көзделген.
Бүгінгі таңда "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Қазақстан Республикасының кодексіне тиісті түзетулер қабылданды. Келісімдер жасасу жер қойнауын пайдаланушылар қазақстандық өндірушілерден сатып алатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер көлемінің төмендеуіне жол бермеуге мүмкіндік береді.
"Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Мемлекеттік сатып алу, жер қойнауын пайдаланушылар мен табиғи монополиялар субъектілерінің сатып алуы, байланыс, автомобиль көлігі және қорғаныс мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының Заңында мемлекеттік сатып алуды өткізу кезінде отандық өндірушілермен оффтейк келісімшарттар жасасу жөніндегі нормалар көзделген.
ЕАЭО шарты шеңберінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 2 ақпандағы № 49 қаулысымен автомобиль, мұнай-газ, лифт саласы мен қосалқы станциялардың отандық өндірушілерінің өнімдерін, трансформатор және кабель өнімдерін, жеңіл және жиһаз өнеркәсібі тауарларына 2 жылға сатып алу басымдығы белгіленді.Тұтастай алғанда, жоғарыда көрсетілген шаралар реттелетін сатып алу шеңберінде қазақстандық қамту үлесінің одан әрі оң серпінін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.