Экологиялық реттеу және бақылау комитеті мен аумақтық экология департаменттерінің 2019 жылғы қызметінің қорытындылары
Комитет 2019 жылғы жұмыс қорытындысын жасап, өзінің тиімділігі мен нәтижелілігін және жұмыс перспективаларын бағалады.
Жыл жай ғана емес, әр түрлі оқиғаларға толы болды, бұл Алакөлдегі заңсыз төгінділер, Маңғыстау облысындағы газ-мұнай көріністерін фонтандау, Атырау қаласындағы күкіртті сутегі, Өскемен және Теміртау қалаларындағы атмосфералық ауаның мәселелері және т.б.
Экологиялық мәселелер тақырыбы бойынша әлеуметтік желілерде, қоғамдастықта да үлкен белсенділік байқалды.
Комитет 5 мыңнан астам экологиялық бұзушылықтарды анықтады және жолын кесті, мысалы:
-NCOC, "Теңізшевройл" ЖШС, "СНПС-Ақтөбемұнайгаз" АҚ компаниялары алауларда газды жағумен байланысты бұзушылықтар және басқалар;
- ірі компаниялардың: "АрселорМиттал Теміртау" АҚ, "Ембімұнайгаз" АҚ, "Қазақстан алюминийі" АҚ және т. б. шығарындылар бойынша нормативтердің асып кетуі;
Көптеген фактілер анықталды және жойылды:
- Ағынды суларды заңсыз айдау;
- коммуналдық кәсіпорындардың ластаушы заттардың шоғырлану нормативтерінің артуы;
- қалдықтарды заңсыз жинау және оларды өңдеу;
- табиғат қорғау іс-шараларын және қоршаған ортаға эмиссиялар мониторингін орындамау.
Жалпы анықталған бұзушылықтар үшін 7,7 млрд.теңгеден астам айыппұл салынды. және 5 млрд. теңгеден астам сомаға залал.
Барлық бұзушылықтар жойылды,қоршаған ортаға келтірілген залалды қалпына келтіру туралы ұйғарым берілді.
Мысалы, тексеру нәтижелері бойынша Атырау қаласындағы "Атырау мұнай өңдеу зауыты" ЖШС күкірт сутегімен ластануды болдырмау мәселесі шешілуде. Кәсіпорын 2020-2022 жылдар бойы тазарту құрылыстары толығымен жаңғыртылатын болады, сарқынды суларды ағызу коллекторы оқшауланады, ал "Тухлая балка" сарқынды суларды жинағыш компания мен әкімдіктің күшімен толығымен кәдеге жаратылатын болады.
Теміртау қаласында атмосфералық ауаны ластаудың негізгі көзі "АрселорМиттал Теміртау"ЖШС компаниясы болып табылады. Іс-шаралардың орындалмауы және басқа да бұзушылықтар анықталды.
Анықталған бұзушылықтар үшін ұйғарым берілді. Бұдан басқа, компаниямен меморандум жасалды, оның аясында кәсіпорынмен табиғатты қорғау іс-шаралары мен жобалары әзірленеді, технологиялық желілердің бір бөлігін газға ауыстыру және жабдықтарды жаңғырту жүргізіледі. Осы іс-шараларды іске асыру есебінен қоршаған ортаға эмиссиялар 30% - ға төмендетілетін болады.
Өскемен қаласында "Қазмырыш" ЖШС жаңғырту және қолжетімді технологияларға көшу есебінен шығарындылар көлемін 20%-ға қысқартады.
Экологиялық сараптама
Сараптама сатысында суды қайталап пайдалану есебінен төгінділердің көлемі республика бойынша 99,5 мың тоннаға қысқарды.
Сондай-ақ, сараптама сатысында ірі компаниялардың қалдықтарды орналастыру көлемі 5,2 млн.тоннаға қысқарды.
Комитет жол құрылысына қалдықтарды тартуға бастама жасады. Мысалы, Қарағанды қаласының энергия орталығы мен Топар МАЭС 500 мың тонна күл шлактары Қарағанды –Балқаш және Қарағанды –Жезқазған трассаларын салу кезінде пайдаланылатын болады.
Төраға басқа аймақтарда да осындай жұмыстарды жалғастыруды тапсырды.
Жалпы, комитеттің жұмысы қайта құрылатын болады. Айыппұл мен залалдар саны жұмыстың негізгі индикаторы болмайды, индикатор өңірлердегі қоршаған ортаның сапасын жақсарту болады.
Әрбір экология департаментінің алдына мониторингті талдау және қоршаған ортаға әсерін азайту бойынша шаралар қабылдау міндеті қойылды: қалдықтарды, қалдықтарды азайту( қайта өңдеу және бөгде ұйымдарға беру есебінен), пайдаланылған карьерлер мен кен орындарын қалпына келтіру, су ресурстарын ұтымды пайдалану (айналымдық сумен жабдықтау есебінен тұтыну мен төгінділердің көлемін қысқарту).
Сондай-ақ, индикаторлардың бірі табиғатты қорғау іс-шараларын іске асыру болып табылады. Осылайша, республика бойынша ірі кәсіпорындармен табиғатты қорғау іс-шараларына 2019 жылы 145 млрд.теңге жұмсалды.
Қоршаған ортаға эмиссияларды азайтуға бағытталған табиғат қорғау іс-шараларының тиімділігі негізгі шарт болып табылады.
Мысалы, "Ақтөбемұнайгаз" СНПС Жаңажол газ өңдеу зауытында шығарындылар 9,5 мың тоннаға төмендетілді, "Арселор Миттал Теміртау" АҚ-да қалдықтарды орналастыру көлемі 1,5 млн. тоннаға төмендетілді, "Қазақмыс корпорациясы" ЖШС-да қалдықтарды орналастыру көлемі жылына 2,6 млн. тоннаға төмендетілді және т. б.
Жұртшылықпен байланыс
Жеке блок-ашықтық және қоғаммен байланыс, халықпен кездесулер өткізу.
2019 жылы Комитет төрағасы З. С. Жолдасов өңірлерге 4 рет шығып, өңірлік экологиялық мәселелер бойынша халықпен кездесулер өткізді.
Сонымен, 2019 жылғы 6 желтоқсанда Комитет төрағасы Өскемен қаласына барып, азаматтарды қабылдады.
Осындай кездесулер Атырау және Ақмола облыстарында да өтті.
З. с. Жолдасов экология департаменттерінің басшыларына өз қызметі және аймақтардың экологиялық жағдайын жақсарту бойынша қабылданған шаралар туралы есеп беру бойынша жұртшылықпен тұрақты кездесулер өткізуді тапсырды.
Бұдан басқа, жобалардың барынша көп санын сараптамалық кеңестерге шығару тапсырылды. Маңызды экологиялық проблемаларды бірлесіп шешу үшін жобалаушылар мен экологтар пулын құру.
Сондай-ақ, азаматтардың өтініштеріне дереу ден қоюды қамтамасыз ету тапсырылды.
Алматы облысындағы Алакөлдегі жағдайды ден қоюдың мысалы ретінде келтіруге болады. Интернет-ресурстарда жарияланған СҚҚ-ға ластанған суды заңсыз ағызу фактілері туралы ақпарат негізінде. 2019 жылы тамыз айында экология департаменті "Koktem Grand Resort"қонақ үй кешеніне жоспардан тыс тексеру жүргізді. Тексеру қорытындысы бойынша кәсіпорынға айыппұл салынып, қоршаған ортаға келтірілген шығын келтірілді. Бұдан басқа, мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысы мен қоршаған ортаға эмиссияларға рұқсат алғанға дейін кешеннің қызметі тоқтатылды.
Комитеттің жаңалықтарының бірі жобалаушыларды шақыру болды. Кездесу барысында жобаларды қарау сапасы, аймақтардағы түрлі құқық қолдану тәжірибесі, НҚА-ға сілтеме жасамай және нақтылаусыз ескертулер сияқты проблемалық мәселелер анықталды. Кездесу қорытындысы бойынша тоқсан сайынғы негізде осындай кездесулер өткізу, сондай-ақ Комитеттің, экология департаменттерінің, жергілікті атқарушы органдардың және жобалау ұйымдарының өкілдерінің қатысуымен WhatsApp-та чат құру туралы шешім қабылданды. Осының барлығы пікір алмасудың жақсы алаңына қызмет етеді және Министрдің блогына түсетін сұрақтардың жүктемесін алып тастайды.
Қоғам өкілдерімен байланыс орнату мақсатында алқаға г. Нұр-сұлтан (Құспанова Әсел, Бердіқұлова Анар, Қасымова Мариам) экоактивистері шақырылды. Әңгіме барысында қоқыстарды бөлек жинау, тұтыну қалдықтарының пайда болуын азайту және республиканың барлық аймақтарында халықты экологиялық ағарту бөлігінде бірлескен экологиялық жобаларды ілгерілету жөніндегі жұмыстардың негізгі бағыттары айқындалды. Аумақтық экология департаменттерінің алдына қоғамдық ұйымдармен және барлық өңірлердің экоактивистерімен белсенді жұмысты қамтамасыз ету бойынша міндеттер қойылды. Біз мемлекеттік органдардың саяси тұтқалары мен қоғамдық ұйымдар мен экоактивистердің жаңашыл идеялары экологиялық проблемаларды шешуге мүмкіндік беретініне сенеміз, Қазақстан экологиясы үшін соншалықты ауқымды емес, өте маңызды болуы мүмкін.