Экологиялық реттеу және бақылау комитетінің қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспары

№

Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің атауы

Ұсыныстар

Аяқтау нысаны

Орындау мерзімі

Жауапты бөлімше

Мемлекеттік экологиялық бақылау бөлігінде

1

1.1.

Мемлекеттік бақылаудың объективті және кешенді жүргізілуін бақылау жөніндегі автоматтандырылған жүйенің болмауы.

Тексеру түріне байланысты тексеру жүргізу мерзімі тағы 10 күнге дейін ұзарту құқығымен 10-15 күнді құрайды

бағдарламалық қамтамасыз етумен автоматтандырылған жүйені әзірлеу (пилоттық режим);

Табиғат пайдаланушылар объектілерін бақылау процестерін автоматтандыру

бағдарламалық жасақтамамен

(пилоттық режим)

2023 ж.

МЭББ

2

1.2.

сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау мақсатында экологиялық инспекторларды инспекторлардың іс-әрекеттерін онлайн режимде бақылауға, сондай-ақ экологиялық құқық бұзушылықтар жасалған жерде адамдарды тіркеуге, ресімдеуге және жауапкершілікке тартуға мүмкіндік беретін планшеттермен жарақтандыру қажет

Планшеттерді сатып алу

2023 ж.

МЭББ  МЭСжәнеРБ

3

2

Қызметтік автокөліктің физикалық тозуы және жеткіліксіздігі

Комитеттің аумақтық экология департаменттерін қызметтік автокөлік құралдарымен қамтамасыз ету, жарақтандыру

Қызметтік автокөлік сатып алу

2023 ж.

МЭСжәнеРБ

4

3

Мемлекеттік экологиялық бақылауды жүзеге асыру кезінде ҚР заңнамасының талаптарын сақтамау фактілері, атап айтқанда тексерулерді тағайындау және аяқтау, әкімшілік өндірістерді қозғау және қарау кезіндегі процестік бұзушылықтар және т. б. жиілеп кетті.

Сонымен қатар, талдау Комитеттің аумақтық бөлімшелерінің ҚР заңнамасын қолдану тәжірибесі әртүрлі екенін көрсетеді.

ҚР заңнамаларын қолдану және сақтау бойынша жалпыға бірдей оқыту жүргізу қажет.

Жалпыға бірдей оқыту

2023 жылғы 1 тоқсан

МЭББ

Мемлекеттік зертханалық-талдамалық бақылау саласында

5

1

Комитеттің аумақтық экология департаменттерінің сынақ зертханасының материалдық-техникалық базасын жаңарту

2023-2026 жылдарға арналған бюджеттік өтінімдер беру

2023-2026 жылдарға арналған республикалық бюджеттен қаражат бөлу

2026 ж.

ММТББ МЭС және РБ

6

2.1.

Жамбыл облысы бойынша экология департаментінің теңгерімінде Полар газ анализаторында датчик (азот диоксиді) жоқ.

Жамбыл облысы бойынша экология департаменті газ талдағыштарды тиісті датчиктермен жабдықтасын

2023-2026 жылдарға арналған республикалық бюджеттен қаражат бөлу

2026 ж.

ММТББ        МЭС және РБ

7

2.2.

Аккредиттеу саласын кеңейту.

ДЭ сынақ зертханасының аккредиттеу саласын кеңейту

Мемлекеттік қызметтер саласында

8

1

«Қоршаған ортаға әсерді бағалау нәтижелері бойынша қорытынды беру» мемлекеттік қызметін көрсету кезінде құқықтық алшақтық бар. Мәселен, ММ қағидаларының 4-қосымшасының 6-тармағына сәйкес мүдделі мемлекеттік органдар мен жұртшылықтан алынған жазбаша нысандағы ескертулер мен ұсыныстарды көрсетілетін қызметті беруші 4 (төрт) жұмыс күні ішінде ықтимал әсерлер туралы есептің жобасымен бірге қоғамдық тыңдауларға шығарылатын жиынтық кестеге енгізеді. Қоғамдық тыңдаулар аяқталған күннен бастап 2 (екі) жұмыс күні ішінде қоғамдық тыңдаулар хаттамасы қалыптастырылады, оған қоғамдық тыңдаулардың төрағасы мен хатшысы қол қояды. Хаттамада мүдделі мемлекеттік органдар мен жұртшылықтың ескертулері мен ұсыныстары болмаған кезде көрсетілетін қызметті беруші 9 (тоғыз) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті беруші басшысының ЭЦҚ қойылған электрондық құжат нысанында не қағаз нысанда қоршаған ортаға әсерді бағалау нәтижелері бойынша қорытынды қалыптастырады.   Осылайша, ММ қағидаларында ықтимал әсерлер туралы есептің жобасына көрсетілетін қызметті берушінің ескертулері мен ұсыныстарын талқылау процесінің рәсімінің сипаттамасы және оның түзетілген нұсқасын көрсетілетін қызметті берушіге жіберу жоқ. Осыған байланысты табиғат пайдаланушылар түзетілген нұсқаны электрондық пошта немесе белгілі бір уақыт аралығында жойылуы мүмкін және өз кезегінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыратын мемлекеттік органдардың бірыңғай құжат айналымы арқылы жолдайды.

Экологиялық кодексте және (немесе) ММ қағидаларында елицензе порталында осы мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті берушінің ескертулері мен ұсыныстарын пысықтау процесі көзделсін.  Осылайша, порталда мемлекеттік көрсетілетін қызметтің барлық процесі көрсетілетін қызметті берушіге өтінім түскеннен бастап көрсетілетін қызметті берушінің рұқсат құжатын бергенге дейін сақталатын болады.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

2023 жылғы 3 тоқсан

МЭСжәне РБ

9

2.1.

ҚР Экологиялық кодексі мен мм Ережесінің 4 және 5 Қосымшаларының арасында құқықтық олқылықтар бар:

1. Қазақстан Республикасы Экологиялық Кодексінің 1-бөлімінің 2.5-тармағында және 1-қосымшасының 2-бөлімінің 2.10-тармағында "бұзылған жерлерді және жер қойнауын пайдаланудың басқа да объектілерін рекультивациялау жөніндегі жұмыстарды жүргізу" қызметінің түрі бойынша көзделген қызметтің қоршаған ортаға әсерін бағалауды не көзделген қызметтің әсерлерін скринингті жүргізуге арналған критерийлер қайталанады. Осылайша, көрсетілетін қызметті берушінің қалауы бойынша жоспарланған қызметтің әсерін бағалау немесе сыбайлас жемқорлық тәуекелін тудыруы мүмкін жоспарланған қызметтің әсерін скрининг жүзеге асырылады.

ҚР Экологиялық кодексіне тиісті өзгеріс енгізілсін, яғни қызметтің бұл түрі жоспарланған қызметтің әсерін бағалауға немесе жоспарланған қызметтің әсерін скринингке жататын қызмет түрлерінің тізбесіне енгізілуі қажет.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

3 тоқсан 2023 ж

МЭСжәне РБ

10

2.2.

 2. Санатты айқындау кезінде ІІО-ны қарау кезінде объектіні санаттарға жатқызу бөлігінде сыбайлас жемқорлық тәуекелі туындайды (көзделіп отырған қызмет туралы өтініш) 2-қосымшада, 5.2.2 және 5.2.3-тармақтарда (I бөлім) және 4.1.2-тармақтарда (II бөлім) соқтығысу бар, бұл соқтығысу кәсіпорындарға қоршаған ортаға елеулі ықпалына қарамастан неғұрлым тиімді позицияны таңдауға мүмкіндік береді және болдырмау зиянды өтеу.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

3 тоқсан

2023 ж.

МЭСжәне РБ

11

3

3. Белгіленген қызмет туралы өтініштерге қатысты ескертулер мен ұсыныстарды ұсыну мерзімдеріндегі сәйкессіздік мемлекеттік қызметті көрсету кезінде теріс пайдалану мен сыбайлас жемқорлыққа әкелуі мүмкін.

ҚР Экологиялық кодексінің 68-бабына жұртшылық пен мемлекеттік органдар үшін бірыңғай мерзімдер бөлігінде өзгерістер енгізілсін.

ҚР Экологиялық кодексінің 68-бабына жұртшылық пен мемлекеттік органдар үшін бірыңғай мерзімдер бөлігінде өзгерістер енгізу.

3 тоқсан

2023 ж.

МЭСжәне РБ

Мемлекеттік қызметтер саласындағы РЖЛ шеңберіндегі тәуекелдер

№

п/п

Құрылымдық элемент

Қолданыстағы редакция

Жобаның ұсынылған редакциясы

Негіздеме

Аяқтау нысаны

Орындау мерзімі

Жауапты орындаушылар

12

12-баптың 3-тармағы

12-бап. Қоршаған ортаға теріс әсер ететін объектілердің санаттары…

«3. І және II санаттағы объектілерге қатысты "объект" термині осы Кодекске 2-қосымшаның 1-бөлімінде (І санаттағы объектілер үшін) немесе 2-бөлімде (ІІ санаттағы объектілер үшін) көрсетілген қызметтің бір немесе бірнеше түрі жүзеге асырылатын, сондай-ақ технологиялық тікелей стационарлық технологиялық объектіні (кәсіпорын, өндіріс) білдіреді осыған байланысты объект орналастырылатын сол өнеркәсіптік алаң шегінде жүзеге асырылатын кез келген өзге қызмет түрлері, және эмиссиялардың көлеміне, санына және (немесе) қарқындылығына және осындай объектінің қоршаған ортаға теріс әсерінің өзге де нысандарына елеулі әсер етуі мүмкін. III санаттағы объектілерге қатысты "объект"термині құрылыс объектісін (ғимарат, құрылыс немесе олардың кешені) немесе алаңды білдіреді, олардың шегінде осы Кодекске 2-қосымшаның 3-бөлімінде көрсетілген қызмет түрлері жүзеге асырылады". Жоқ.

12-бап. Қоршаған ортаға теріс әсер ететін объектілердің санаттары…

«3. І және II санаттағы объектілерге қатысты "объект" термині осы Кодекске 2-қосымшаның 1-бөлімінде (І санаттағы объектілер үшін) немесе 2-бөлімде (ІІ санаттағы объектілер үшін) көрсетілген қызметтің бір немесе бірнеше түрі жүзеге асырылатын, сондай-ақ технологиялық тікелей стационарлық технологиялық объектіні (кәсіпорын, өндіріс) білдіреді онымен байланысты кез-келген басқа қызмет түрлері орналастырылатын сол өнеркәсіптік алаң шегінде жүзеге асырылады мұндай нысан. III санаттағы объектілерге қатысты "объект"термині ғимаратты, құрылысты, олардың кешенін, алаңын немесе аумағын білдіреді, олардың шегінде осы Кодекске 2-қосымшаның 3-бөлімінде көрсетілген қызмет түрлері жүзеге асырылады". Әртүрлі санаттағы объектілерде жүргізілетін құрылыс-монтаждау жұмыстары мен рекультивациялау және жою жөніндегі жұмыстар I, II, III немесе IV санаттарға жататын өлшемшарттар қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекітетін қоршаған ортаға теріс әсер ететін объектінің санатын айқындау жөніндегі нұсқаулықта белгіленеді.

«Эмиссиялардың көлеміне, санына және (немесе) қарқындылығына және осындай объектінің қоршаған ортаға теріс әсерінің өзге де нысандарына елеулі әсер етуі мүмкін" критерийі субъективті болып табылады және сыбайлас жемқорлық тәуекелін тудырады.

«Елеулі әсер» термині немесе маңыздылығын анықтау критерийлері экологиялық заңнамада жоқ, ал мұндай критерийлерді анықтау өндірістік процестердің көптеген түрлеріне, ластаушы заттардың түрлері мен қасиеттеріндегі көздерден айырмашылықтарға, сондай-ақ қоршаған орта компоненттеріне әсер етудегі айырмашылықтарға байланысты мүмкін емес. Қосарланған түсіндіру мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау мақсатында «эмиссиялардың көлеміне, санына және (немесе) қарқындылығына және осындай объектінің қоршаған ортаға теріс әсерінің өзге де нысандарына елеулі ықпал ету» критерийін алып тастау ұсынылады. Осы нормаға сәйкес объектілер аумағындағы барлық құрылыс жұмыстары

І санат сондай-ақ олардың уақытша қысқа мерзімді сипатын ескермей І санаттағы объектілерге жатады. Бұл кәсіпорындарға айтарлықтай қиындықтар туғызады және оларды тұрақты және үздіксіз өндіріс процесі үшін құрылыс - монтаждау жұмыстарын және қалпына келтіру және жою жұмыстарын жедел жүргізу мүмкіндігінен айырады.

Осыған байланысты негізгі объектінің санатын айқындауды және негізгі объектінің аумағында құрылыс-монтаждау жұмыстары мен рекультивациялау және жою жөніндегі жұмыстардың санатын айқындауды бөлу ұсынылады. Бұл мұндай жұмыстарды қоршаған ортаға теріс әсер ететін объектінің санатын анықтау жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес саралап қарауға мүмкіндік береді және құрылыс жұмыстарын (мысалы, жөндеу жұмыстарын) шұғыл түрде жүргізуге мүмкіндік береді.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

2023 жылғы 3 тоқсан

МЭСжәне РБ

13

69-баптың 5-тармағы

69-бап. Жоспарланған қызметтің әсерін Скрининг…

5. Көзделіп отырған қызметтің әсеріне скрининг жүргізу кезінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган осы Кодекстің 68-бабының 10-тармағына сәйкес хаттамаға енгізілген барлық ескертулер мен ұсыныстарды назарға алады.

69-бап. Жоспарланған қызметтің әсерін Скрининг…

5. Көзделіп отырған қызметтің әсеріне скрининг жүргізу кезінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган осы Кодекстің 68-бабының 9-тармағына сәйкес қарауға келіп түскен барлық ескертулер мен ұсыныстарды назарға алады.

ҚР ЭК 68-бабының 10-тармағына редакциялық түзету.

Ескертулер мен ұсыныстардың жиынтық кестесі түрінде ресімделетін хаттаманы ресімдеу кезеңі және оны орналастыру ешқандай функционалдық және практикалық маңызға ие болмайды және жоспарланған қызмет туралы өтінішті қарау мерзімін кешіктіреді. Хаттамаға енгізілген ескертулер мен ұсыныстарға жауап беру немесе жоспарланған қызмет туралы өтінішті пысықтау көзделмеген.

Осыған байланысты ескертулер мен ұсыныстардың жиынтық кестесі түрінде ресімделетін хаттаманы қорытындыға қосымша түрінде ресімдеу ұсынылады. Хаттаманы қалыптастыру кезеңін алып тастау Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді. Мүдделі мемлекеттік органдар мен жұртшылықтан қарауға қабылданған ескертулер мен ұсыныстар қоршаған ортаға әсерді бағалауды қамту аясын айқындау туралы және (немесе) көзделіп отырған қызметтің әсерлерін скрининг нәтижелері туралы қорытындыға қосымшада ескерілетін болады.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

2023 жылғы 3 тоқсан

МЭСжәне РБ

14

6) тармақша

87 баптар

87-бап. Мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері

Мынадай мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері міндетті мемлекеттік экологиялық сараптамаға жатады:...

6) шектес мемлекеттердің қоршаған ортасына әсер етуі мүмкін немесе оны жүзеге асыру үшін шектес мемлекеттермен ортақ табиғи объектілерді пайдалану қажет не шектес мемлекеттердің, оның ішінде Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында айқындалған "Байқоңыр" кешені бойынша мүдделерін қозғайтын шаруашылық қызметтің жобалары; жоқ

87-бап. Мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері

Мынадай мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері міндетті мемлекеттік экологиялық сараптамаға жатады:...

6) шектес мемлекеттердің қоршаған ортасына әсер етуі мүмкін немесе оны жүзеге асыру үшін шектес мемлекеттермен ортақ табиғи объектілерді пайдалану қажет не шектес мемлекеттердің, оның ішінде Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында айқындалған «Байқоңыр»  кешені бойынша мүдделерін қозғайтын шаруашылық қызметтің жобалары. Зымыран тасығыштардың бөлінетін бөліктері құлаған аудандарда қоршаған ортаға әсерді бағалауды жүргізу тәртібі мен тетігі қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекіткен әдістеме бойынша айқындалады.

«Байқоңыр» ғарыш айлағы объектілерінде зымыран-ғарыш қызметін жүзеге асыру жөніндегі жобалық құжаттамаға қоршаған ортаға әсерді бағалау рәсімін жүргізудің талаптары мен тәртібі жоқ.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

2023 жылғы 3 тоқсан

МЭСжәне РБ

15

9) тармақша

87 баптар

87-бап. Мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері

Мынадай мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері міндетті мемлекеттік экологиялық сараптамаға жатады:...

9) Қазақстан Республикасының заңдарында мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысының міндетті түрде болуы көзделген экологиялық рұқсатты талап етпейтін қызмет түрлеріне арналған жобалау құжаттары.

87-бап. Мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері

Мынадай мемлекеттік экологиялық сараптама объектілері міндетті мемлекеттік экологиялық сараптамаға жатады:

…

9) Қазақстан Республикасының заңдарында мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысының міндетті түрде болуы көзделген экологиялық рұқсатты талап етпейтін қызмет түрлері үшін жобалау және өзге де құжаттар.

Қазіргі уақытта әртүрлі заңдарда экологиялық рұқсаттар бермей экологиялық сараптаманың қандай да бір құжаттамасынан өту туралы талаптар көзделеді.

Алайда, экологиялық кодекстегі Қолданыстағы редакция, егер мұндай құжат Жобалық құжат деп аталмаса, онда уәкілетті орган қоғамдық тыңдаулардан, скринингтен, ҚОӘБ-дан және тікелей экологиялық сараптамадан бастап осындай құжаттарға қатысты толық рәсімді қолданады, бұл артық бюрократияға және жобаларды немесе жекелеген қызметті іске асырудың ұзақ мерзімдеріне әкеп соғады. Мысалы, орман қорынан басқа санаттағы жерлерге жер аудару немесе Орман кодексіне сәйкес резерваттарда санитарлық кесу жүргізу немесе Су кодексіне сәйкес шағын су объектілерінің су ресурстарын пайдалану немесе "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Кодекске сәйкес қатты пайдалы қазбаларды өндіру салдарын жою жоспарларына экологиялық сараптама жүргізу.

ҚР Экологиялық кодексіне өзгерістер енгізу

2023 жылғы 3 тоқсан

МЭСжәне РБ

Рұқсат беру функциялары саласында

16

1.1.

 Аумақтық экология департаменттері тексеру қорытындысы бойынша қорытынды беру мерзімдерін, құжаттардың ҚР заңнамасының талаптарына сәйкестігін сапасыз тексеруді жиі бұзады

Өтініш берушінің ұсынылған құжаттарын сапалы тексеру.

Өтініш берушінің ұсынылған құжаттарын сапалы тексеру.

Тұрақты

Барлық экология департаменттеріне

17

1.2.

Аумақтық экология департаменттері лицензия алуға өтініш берген кезде жаңа ескертулер анықтайды.

Жаңа ескертулердің анықталуын болдырмау.

Жаңа ескертулердің анықталуын болдырмау.

Тұрақты

Барлық экология департаменттеріне

Персоналды басқару саласында

18

1

Комитеттің қызметін кешенді тексеру жөніндегі анықтамада басшылық лауазымдарға адамдарды тағайындау кезінде тиісті жұмыс тәжірибесі мен білімін ескеру ұсынылды.

Басшылық лауазымдарға адамдарды тағайындау кезінде тиісті жұмыс тәжірибесі мен білімін ескеру қажет.

Тиісті жұмыс тәжірибесі мен білімін ескеріңіз.

Тұрақты

КЖД

19

2

Комитеттің қызметін кешенді тексеру жөніндегі анықтамада Білім туралы құжаттарды нострификациялау (тану) бөлігінде ұсыныс берілген.

Мемлекеттік қызметшілердің жеке істерін жүргізу, оның ішінде білім туралы құжаттарды нострификациялау (тану) бөлігінде заңнаманың талаптарын сақтау қажет.

ҚР заңнамасының талаптарын сақтау.

Тұрақты

КЖД

20

3

Қызметкерлердің жұмыс режимінде икемді жұмыс кестесі, қашықтықтан жұмыс (немесе) біріктірілген қашықтықтан жұмыс қарастырылмаған.

Қызметкерлердің жекелеген санаттарын, икемді жұмыс уақыты режимін, қашықтықтан жұмыс істеуді (немесе) біріктірілген қашықтықтан жұмыс істеуді ұсыну туралы мәселені қарастыру.

Қызметкерлердің жекелеген санаттарын, икемді жұмыс уақыты режимін, қашықтықтан жұмыс істеуді (немесе) біріктірілген қашықтықтан жұмыс істеуді ұсыну.

2023 жылғы 1 тоқсан

КЖД

21

4

Барлық бағыттар бойынша жұмысты жақсарту және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарға жол бермеу мақсатында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы бұзғаны үшін жауапкершілік бөлігінде түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы бұзғаны үшін жауапкершілік бөлігінде түсіндіру жұмыстарын күшейту.

Түсіндіру жұмыстарын жүргізу.

2023 жылғы 1 тоқсан

ҚҚЕБ

22

5

2021 жылғы маусымнан бастап Министрлікке Комитеттің кадр қызметі орталықтандырылды, сонымен бірге тәртіптік іс жүргізуді қарау функциясы берілді. Осы бағыт бойынша жұмысты жақсарту мақсатында, атап айтқанда, осы бағыт бойынша қатаң бақылау үшін тәртіптік іс жүргізуді қарауды тікелей Комитетке тапсыру қажет.

Министрліктен Комитетке тәртіптік іс жүргізуді орталықсыздандыру.

Министрліктен Министрлік Аппаратының басшысы Комитетке тәртіптік іс жүргізуді орталықсыздандыру мәселесін қарасын.

1 тоқсан

2023 ж.

КЖД

Мемлекеттік сатып алу саласында

23

1

Мемлекеттік сатып алуды Комитет орталықтандырылған түрде өткізетіндігіне және аумақтық экология департаменттерінің қабылдау актілеріне байланысты сапасыз және/немесе тиісінше емес тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді қабылдау қаупі бар.

Осы тәуекелді жою туралы ұсыныс енгізіңіз.

 Комитет басшылығына ұсыныс енгізу

2023 жылғы 1 тоқсан

БЖМСАҰ және ҚРБ