Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау өткізу «Батыс Қазақстан облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы» мемлекеттік мекемесінің қызметіне «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау өткізу туралы» Басқарма басшысының 2020 жылғы 24 қыркүйектегі № НҚ-548 бұйрығы негізінде жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері бойынша талдамалық анықтама басқарма басшысы Б.А. Ниетқалиева мен мемлекеттік сатып алу мониторингі және талдау бөлімінің басшысы Ж.Б.Мұхамбеджановтың басшылығымен, әкімшілік бөлімінің бас маманы А.Н. Жұмагалиевпен бірлесіп дайындады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаудың өткізу кезеңі: 2020 жылдың 24 қыркүйек пен 5 қазан аралығында.
Талдау кезеңі: 2020 жылдың 6 айы
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаудың нысанасы:
Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы;
Батыс Қазақстан облысы аумағында мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу рәсімдерін жүзеге асыру;
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау сапасы;
Қызметтік этиканы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама нормаларын сақтау;
Талдау нысанасынан туындайтын өзге де мәселелер.
Талданып отырған нысан туралы мәліметтер:
Басқарма Батыс Қазақстан облысында мемлекеттік сатып алу саласында басшылықты жүзеге асыратын Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
Басқарма өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына және Заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес 2015 жылғы 3 ақпандағы Батыс Қазақстан облысының Әділет Департаментінде тіркелген заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуі туралы анықтамасы, сондай-ақ Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің қаулысымен бекітілген басқарма ережесінің негізінде жүзеге асырады.
Мекен-жайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Х.Чурин көшесі, 116-үй, 4-қабат.
Басқарманың әкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің штат саны - 22 адамды құрайды, нақты – 12 адам бар, 10 бос лауазым бар. Қазіргі уақытта бос мемлекетті әкімшілік қызмет орнына жалпы конкурс жарияланды. Ағымдағы жылдың 6 айында жұмыстан босатылған қызметкерлер саны- 3, оның ішінде екеуі басқа мемлекеттік лауазымға ауысуына байланысты, біреуі өз қалауы бойынша.Теріс себептермен жұмыстан босатылған қызметкерлер жоқ. Талдау кезеңіндегі айналым коэффициенті 0 адамды құрайды. Талданған кезеңде еңбек тәртібін бұзу және мемлекеттік қызметте болуға байланысты шектеулерді бұзу фактілері тіркелмеген.
Барлық мемлекеттік қызметшілердің 2019 жылға арналған кірістері мен мүліктері туралы декларациялары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде ұсынылды.Басқарманың барлық қызметкерлері Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеттің «Ақпараттық қызмет» мәліметтер базасымен тексерілді. Мәліметтер базасына сәйкес қылмыстық істер департаментінің мемлекеттік қызметшілеріне қатысты сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін қылмыстық немесе әкімшілік жауапкершілікке тартылмайды.
Конкурстық рәсімдерді өткізуге шақырылған бақылаушылар қатысады. Конкурстық рәсімдер техникалық бейнежазба жабдықтарын қолдану арқылы өткізілді.
Бос лауазымға орналасу кезінде үміткерлер кеңседе жақын туыстары мен жұбайларының болуына тексеріледі.
Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу рәсімдерін жүзеге асыру Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 8-бабы негізінде және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 29 желтоқсандағы № 1127 бұйрығымен бекітілген тауарлар, жұмыстар мен қызметтердің тізбесіне сәйкес жүргізіледі.
Аталған тізбеге келесі тауарлар, жұмыстар мен қызметтер кіреді:
|
р/с№ |
Атауы |
|
1 |
Тауарлар: |
|
1.1 |
Жылдық көлемі құндық шамада республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің қырық мың еселенген мөлшерінен асатын тауарлар |
|
2 |
Жұмыстар: |
|
2.1 |
Жылдық көлемі құндық шамада республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің қырық мың еселенген мөлшерінен асатын (2.2 және 2.3-тармақтарда көрсетілген жұмыстардан басқа) жұмыстар |
|
2.2 |
Республикалық бюджет туралы заңымен тиісті қаржы жылына бекітілген айлық есептік көрсеткіштің төрт мың еселенген мөлшерінен асатын жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеу және (немесе) техникалық-экономикалық негіздеме |
|
2.3 |
Облыстық маңызы бар автомобиль жолдарын орташа және ағымдағы жөндеу мен оларды күтіп-ұстау |
|
3 |
Көрсетілетін қызметтер: |
|
3.1 |
Жылдық көлемі құндық шамада республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт мың еселенген мөлшерінен асатын бюджет қаражаты есебінен іске асырылатын инжинирингтік қызметтер (техникалық қадағалау және жобаларды басқару) |
|
3.2 |
Жылдық көлемі құндық шамада республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің қырық мың еселенген мөлшерінен асатын (3.1-тармақта көзделген қызметтерді қоспағанда) қызметтер |
Басқарма мемлекеттік сатып алуларды конкурс (аукцион) тәсілімен тапсырыс берушінің бекітілген өтінімдері негізінде жүзеге асырады.
«Орталықтандырылған мемлекеттік сатып алу» пилоттық жобасы (бұдан әрі - КҚЖБ) шеңберінде бірыңғай ұйымдастырушылар мен тапсырыс берушілер арасындағы өзара іс-қимыл тәртібін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 12.03.2020 жылғы №255 бұйрығына сәйкес.
Бірыңғай ұйымдастырушылар орталықтандырылған мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырады:
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 29 желтоқсандағы №1127 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушылар мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыратын тауарлардың, жұмыстардың және қызметтердің тізімдеріне сәйкес;
Орталықтандырылған мемлекеттік сатып алудың пилоттық жобасына қатысатын тапсырыс берушілер және олардың қарамағындағы заңды тұлғалар, қоспағанда:
Дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталдағы қатысу үлестерінің) елу және одан көп пайызы мемлекет меншігінде болатын мемлекеттік кәсіпорындардың, сондай-ақ заңды тұлғалардың және олармен аффилиирленген заңды тұлғалардың мемлекеттік сатып алулары;
Тауарлық биржалар арқылы баға ұсыныстарын сұрату, бір көзден алу, мемлекеттік әлеуметтік тапсырыспен көзделген қызметтерді мемлекеттік сатып алу арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттік сатып алу.
2020 жылдың 6 айында басқарма жалпы сомасы 82,318 млрд.теңгеге 326 мемлекеттік сатып алуды жариялады. Сатып алулардан үнемделген жалпы сома 926 миллион теңгені құрады. Сатып алу қорытындылары бойынша 126 сатып алу жарамсыз деп танылды. Негізінен сатып алу тек бір ғана конкурстық өтінім ұсынылғандығына, тек бір ғана өтінім қабылданғанына немесе ұсыныстар болмағанына байланысты жарамсыз деп танылды.
Талдау кезеңінде әлеуетті өнім берушілерден конкурстық комиссия шешімдеріне 36 шағым түсті. Шағымданушылардың негізгі наразылығы жұмыс тәжірибесі өлшемшарттарын санау және шартты бағаларды есептеуге, конкурсқа қатысуға негізсіз жіберу не әлеуетті өнім берушілердің конкурстық өтінімдерін қабылдамауға қатысты конкурстық комиссиясының шешімдерімен келіспеуі болып табылады. БҚО бойынша Ішкі мемлекеттік аудит Департаментінің камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламарындағы заң бұзушылықтардың басым бөлігі жұмыс тәжірибесі өлшемшарттарын заңсыз беру және жұмыс тәжірибесі біліктілік талаптары болған жағдайда әлеуетті өнім берушілердің конкурстық өтінімдерін жіберу не қайтаруға байланысты болған.
2019 жылғы 1 қыркүйектен бастап ҚР Қаржы министрінің 2015 жылғы 11 желтоқсандағы № 648 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру қағидаларына өзгертулер енгізілді. Қағидалар "Электрондық депозитарийді қалыптастыру және жүргізу" 14-тарауымен толықтырылды. Әлеуетті өнім берушілермен жалған ақпарат беру фактілерін болдырмау мақсатында веб-порталда жұмыс тәжірибесін растайтын мәліметтер мен құжаттарды қамтитын "Электрондық депозитарий" функионалы енгізіледі.
Мемлекеттік сатып алу саласында электрондық депозитарий қалыптасатын тауарлардың, жұмыстардың, қызметтердің тізбесі:
1) Құрылыс-монтаждау жұмыстары;
2) Жобалау бойынша жұмыстар.
Аталған өзгертулер құрылыс және жобалау саласында жұмыс тәжірибесін есептеу мәселесін нақты реттеуге мүмкіндік беретін болады.
2019 жылғы 27 желтоқсанда Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру ережелеріне өзгерістер енгізілді (Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2019 жылғы 27 желтоқсандағы №1438 бұйрығы, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 19783 тіркелген). Мемлекеттік сатып алу ережелеріне түзетулер күшіне 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап енді.
Ереженің негізгі жаңалықтары - 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап, кепілдік ақшалай жарна түріндегі өтінімнің қауіпсіздігі әлеуетті жеткізушінің электрондық әмиянында жеткілікті қаражаттың болуымен ауыстырылады (сатып алудың бөлінген сомасынан кемінде 1%). Сонымен қатар, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап өтінімді қамтамасыз ету туралы талап конкурстық және аукциондық тәсілмен сатып алуға ғана емес, баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен сатып алуға да қатысты.
Құрылыс саласындағы жұмыстарды сатып алу кезінде жұмыс тәжірибесін растайтын құжаттар (орындалған жұмыс актілері және пайдалануға енгізу актілері) тек электронды депозитарийден алынады.
Анықтама үшін: CD-ге 5-қосымшаның 5-тармағынан үзінді (біліктілік туралы ақпарат)
Ағымдағы жылдың алдындағы соңғы он жыл ішінде орындалған жұмыс тәжірибесі туралы ақпарат, тендерде сатып алынғанға ұқсас (ұқсас) электрондық депозитарийде орналасқан құжаттарға сәйкес расталады (бар болса толтырылады).
Ереженің 152-1-тармағынан бәсекеге қабілетті баға ұсынысына әсер ететін келесі критерийлер алынып тасталды:
1) Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес ұсынылатын тауарлардың сәйкестігінің ерікті расталуын растайтын құжат;
2) ұлттық немесе халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің тақырыбына сәйкес келетін сапа менеджментінің сертификатталған жүйесінің (сертификатталған жүйелерінің) сәйкестігін растайтын құжат;
3) экологиялық менеджмент жүйесінің ұлттық стандартқа сәйкестігін растайтын құжат;
4) ұсынылатын тауарлардың экологиялық таза өнімнің стандартына сәйкестігін растайтын құжат.
Тапсырыста бәсекеге қабілетті баға ұсынысына әсер ететін жаңа критерий қосылды, бұл төленген салықтардың көрсеткіші түрінде.
Егер конкурстық баға ұсыныстарының шартты бағалары тең болса, онда төленген салықтардың көп мөлшері бар қатысушы емес, салық жүктемесі жоғары қатысушы жеңімпаз болады. Бұл тәсіл әділетті, ол мемлекеттік сатып алуға қатысушылардың тең мүмкіндіктерін белгілейді. Енді бірдей шартты бағаларды ескере отырып, шағын компаниялар салық жүктемесі бойынша ірі компаниялармен бәсекеге түсе алады, бұл оларды салықты адал төлеуге ынталандырады.
2020 жылдың 1 шілдесінен бастап қаржылық тұрақтылық түріндегі біліктілік талаптары тендерге (аукционға) қатысатын барлық әлеуетті жеткізушілерге ұсынылады:
1) егер сатып алудың (лоттың) бөлінген мөлшері 4 мың АЕК-тен (11 112 000 теңге) асса, тауарлар;
2) егер сатып алудың (лоттың) бөлінген мөлшері 8 мың АЕК-тен (22 224 000 теңге) асса, жұмыстар;
3) егер сатып алудың (лоттың) бөлінген мөлшері 20 мың АЕК-тен (55 560 000 теңге) асса, қызметтер.
Бұл ретте қаржылық тұрақтылық туралы талап тауарларды сатып алуға қатысатын әлеуетті жеткізушілерге тек кірістер мен төленген салықтар бойынша сәйкестік тұрғысынан қолданылады. Сонымен қатар, қаржылық тұрақтылық көрсеткіштері алдыңғы жылдың алдындағы үш жыл ішінде ескерілгендігін ескере отырып, төленген салықтар бойынша көрсеткіштер жыл сайын артып келеді:
- 2020 жылы - 3%;
- 2021 жылы - 4%;
- 2022 жылы - 5%.
Бұйрығымен И.О. Қаржы министрінің 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 92 (Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2020 жылғы 31 қаңтарда №199955 тіркелген) (бұдан әрі - Бұйрық) Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру ережелеріне өзгерістер енгізілді.
Ереженің негізгі өзгерістері 100 АЕК-ке дейінгі тауарларға тікелей қорытынды жасау арқылы бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуларға қатысты болса, интернет-дүкендердің тауарларын санаттайтын және жинақтайтын тауарлардың электронды каталогы (электрондық дүкен) арқылы жүзеге асырылады.
Тауарлардың электрондық каталогында сатып алынған тауарлар болмаған немесе тауарларды электрондық каталогқа орналастырған әлеуетті өнім беруші келісімшарт жасасудан бас тартқан жағдайда, мұндай мемлекеттік сатып алу Заңның 39-бабы 3-тармағының 42 тармақшасына сәйкес тауарлардың электрондық каталогын пайдаланбай жүзеге асырылады.
Құрылыс-монтаждау жұмыстары мен жұмыстарының алдын-ала біліктілігі бар конкурс арқылы мемлекеттік сатып алуға қатысатын әлеуетті өнім беруші, оның жылдық құны құндық мәнде республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт жүз мың еселенген мөлшерінен аспайды. Жиынтықта келесі шарттарға сәйкес келеді:
1) әлеуетті өнім берушінің алдыңғы жылдың алдындағы үш жылдағы кірісі, мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелеріне сәйкес, мемлекеттік сатып алуға бөлінген соманың кемінде бір секундын құрайды, бірақ тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт жүз еселенген мөлшерінен аспайды;
2) мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелері бойынша алдыңғы жылдың алдындағы үш жыл ішінде төленген салықтардың көрсеткіші әлеуетті жеткізушінің табысының кемінде үш пайызын құрайды;
3) мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелері бойынша, алдыңғы жылдың алдындағы үш жыл ішінде әлеуетті жеткізушінің негізгі құралдарының орташа құны мемлекеттік сатып алуға бөлінген соманың кемінде он бестен бір бөлігін құрайды, бірақ тиісті қаржылық есептілік үшін белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт жүз еселенген мөлшерінен аспайды;
4) әлеуетті өнім беруші қызметкерлерінің жалақы қоры алдыңғы жылдың алдындағы үш жыл ішінде, мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйелері бойынша мемлекеттік сатып алуға бөлінген соманың кемінде он бестен бір бөлігін құрайды, бірақ тиісті қаржылық есептілік үшін белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт жүз еселенген мөлшерінен аспайды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 20 наурыздағы № 127 қаулысымен «Экономиканы тұрақтандыру жөніндегі бұдан әрі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 16 наурыздағы №287 Жарлығының 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес мемлекеттік сатып алудың ерекше тәртібі анықталды.
3.Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау сапасы.
2020 жылдың 6 айында мемлекеттік сатып алу сұрағы бойынша жеке және заңды тұлғалардан түскен 33 өтініш заңмен белгіленген мерзімде қаралды. Барлық жеке және заңды тұлғалардан түскен өтініштерге тиісті жазбаша түсініктемелер берілді. Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері белгіленген тәртіппен қаралды, бұзушылық анықталған жоқ.
4.Қызметтік этиканы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама нормаларын сақтау.
Басқармада мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптар, мемлекеттік қызметшінің мәртебесімен байланысты шектеулер және Этикалық кодексі талаптары қатаң сақталады.
Басқарма қызметкерлеріне қатысты қылмыстық және тәртіптік істер жоқ.
5.Талдау нысанасынан туындайтын басқа да сұрақтар.
Басқарма қызметкерлері туралы БАҚ-та сыни жарияланымдар болған жоқ. «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 қыркүйектегі № 983 қаулысына сәйкес басқарма қызмет беруші болып табылмайды.
«Батыс Қазақстан облысының мемлекеттік сатып алу басқармасы» мемлекеттік мекемесі бөлімдерінің сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Қорытындылар мен ұсынымдар: Тапсырыс берушілерге сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің болу ықтималдығын жоюға мүмкіндік беретін түсіндіру жұмыстарын, сонымен қатар мемлекеттік сатып алу саласының заңнамасын дұрыс түсіну және қолдану бөлігінде құқықтық сауаттылығын арттыру мақсатында іс-шараларды жүзеге асыру ұсынылады.
Мүдделер қақтығысын болдырмауға тұрақты ішкі бақылауды жүзеге асыру.
Ұжымда адал еңбек жасауды, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті және сыбайлас жемқорлыққа «нөлдік» төзімділікті қалыптастыру.
Мемлекеттік сатып алу
мониторингі және талдау
бөлімінің басшысы Ж.Б.Мұхамбеджанов
Әкімшілік бөлімінің
бас маманы А.Н.Жумагалиев