Қазақстанда балалар үйлерінің саны азайды
Республикада 23 мың жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар тұрады. Оның 18 мыңнан астамы отбасыларда тәрбиеленуде.
Соңғы 3 жылда балалар үйлері тәрбиеленушілерінің саны 32% - ға, балалар үйлері желісі 30% - ға қысқарып, 96 ұйымды құрады.
Балалардың құқықтарын қорғау комитеті жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған ұйымдар желісін қысқарту жөнінде кешенді шаралар қабылдауда.
Біріншіден.
Баланың отбасында өмір сүру және тәрбиелену құқығын қамтамасыз ету үшін отбасылық құрылымның 4 нысаны бар:
Хх- бала асырап алу;
- қорғаншылық (қамқоршылық);
- патронаттық тәрбие;
- патронаттық отбасы.
Сонымен қатар, баланы қабылдайтын отбасы сияқты құрылғы нысаны 2017 жылы енгізілді.
Сол жылы балаларды балалар үйіне қайтару қаупін азайту мақсатында бала қонақтайтын отбасы енгізілді. Құрылғының бұл түрі жазғы демалыс күндері мен демалыс күндері баламен ұзақ уақыт танысуды қамтиды және баланың жаңа отбасында өмірге бейімделуіне көмектеседі.
Сондай-ақ, Мемлекет жетім балаларды тәрбиелеп отырған қазақстандық отбасыларға заңнамалық деңгейде материалдық қолдау көрсетеді.
Екіншіден.
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды қазақстандық азаматтардың отбасыларына беру рәсімінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында 2017 жылғы қаңтардан бастап жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың және балаларды өз отбасына тәрбиелеуге қабылдауға тілек білдірген адамдардың республикалық деректер банкі енгізілді. Енді баланы электрондық портал арқылы тәрбиелеуге алғысы келетін әрбір отбасы баланың мүдделерін, қалауын, денсаулық жағдайын және т. б. алдын ала біліп, республиканың барлық өңірлерінен баланы таңдауды айқындай алады.
Үшіншіден.
Бала асырап алу жөніндегі мемлекеттік емес агенттіктерді құру туралы Елбасының тапсырмасын орындау мақсатында 2019 жылы ұйымдардың жетім балаларды қазақстандық азаматтардың отбасына орналастыруда жәрдем көрсету жөніндегі қызметі заңды түрде бекітілді.
Бүгінгі күні «Ана Үйі» қоғамдық қоры мен «Ковчег» мекемесі аккредиттелді, олар әлеуетті асырап алушы ата-аналарды психологиялық даярлауды жүзеге асырады және оларға тегін негізде құқықтық көмек, психологиялық және психологиялық-педагогикалық консультация береді.
Бұдан басқа, психологиялық дайындықты жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдары жүргізеді.
Төртіншіден.
Еліміздің барлық өңірлерінде балалар үйлерін деинституционализациялау, ірілендіру және трансформациялау бойынша бекітілген жоспарлар бар.
2020 жылы 9 мекеме жабылып, оңтайландырылды.
Барлық өңірлерде отбасылар мен балаларға әлеуметтік, психологиялық және құқықтық көмек көрсету деңгейін арттыру мақсатында өмірлік қиын жағдайда жүрген балаларды қолдаудың 18 орталығы жұмыс істейді.
Ұйымның бұл түрі тек жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды тәрбиелеп отырған балалар үйі болып табылмайды. Бұл ұйымдардың функциялары әлдеқайда кең және негізінен барлық балаларға қиын өмірлік жағдайды жеңуге, қанды отбасыларға орналастыруға немесе қайтаруға көмектесуге бағытталған.