Бір реттік вэйптар - Қазақстандағы жасөспірімдер денсаулығына жаңа қауіп
Темекі сатудағы жас шектеулеріне байланысты қазақстандық балалар интернет және әлеуметтік желілер арқылы бір реттік вэйптарды жаппай сатып ала бастады. Олардың Қазақстандағы айналымын ешкім бақыламайды.
2021 жылғы 1 шілдеден бастап «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің темекі бұйымдарын, оның ішінде қыздырылатын темекісі бар бұйымдарды, қорқорға арналған темекіні, қорқор қоспасын, темекі қыздыруға арналған жүйелерді, тұтынудың электрондық жүйелерін және оларға арналған сұйықтарды шығарып және ашық көрсете отырып сатуға тыйым салу туралы 110-бабы 2-тармағының 16) тармақшасы күшіне енді.
2014 жылы Қазақстан денсаулық сақтау министрлігі жанындағы Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы Қазақстандық балалар мен жасөспірімдер арасындағы вейпинг қарқынына қатты көңіл бөле бастады. Төрт жылдық бақылау кезінде, біздің елімізде 13-15 жастағы электронды темекі шегетін ұлдардың саны үш есе, ал қыздар саны екі есе өсті. 2019 жылы 15 пен 18 жас аралығындағы сауалнамаға қатысқан жасөспірімдердің шамамен 13% - ы өмірінде кемінде бір рет электронды темекіні пайдаланғанын атады. Ал 1% тұрақты негізде пайдаланады.
|
ГЛИЦЕРИН парфюмерияда теріні жұмсарту үшін және тамақ өнеркәсібінде қоюландырғыш ретінде қолданылады. Ауызда құрғақтық тудырады. Қан тамырларының жағдайын нашарлатып, қан айналымын бұзуы мүмкін. Бактериялардың дамуына жақсы орта болып табылады. НИКОТИН табиғи алкалоид (электронды темекіде синтетикалық). Жүйке жүйесін тежейді, көру қабілетін нашарлатады, ас қорыту жүйесіне зақым келтіреді. Адреналин бөлінуін тудырып, жүрекке күш түсіреді. Ляззат гормоны - дофаминнің бөлінуіне байланысты, никотинді есірткі заты деп санауға толық негіз бар. ПРОПИЛЕНГЛИКОЛЬ тағамдық қоспалар ретінде қолданылады. Мұрынның бітелуіне, тері бөртпелеріне және басқа аллергиялық реакцияларға әкелуі мүмкін. ХОШ ИІСТІ ҚОСПАЛАР никотиннің қанға тез сіңуі салдарынан, оның зиянды әсерін күшейтеді. МЕТАЛДАР, АТАП АЙТҚАНДА НИКЕЛЬ адам ағзасын масаңдатады.
|
Темекі өнімдері мен электрондық темекілер сатылатын стационарлық сату нүктелерінде сертификатталған болса, құрамы белгісіз, құны 2-ден 3 мың теңгеге дейінгі бір реттік вейптар бақылаусыз айналымда.
Кем дегенде 35 елде электронды және бір реттік темекіге тыйым салынған. Тағы 65 мемлекетте ерекше жағдайларда жүзеге асырылады.
Мысалы, АҚШ-та 2010 жылдан 2019 жылға дейін жүздеген темекі шегушілер тыныс алу жүйесінің күрделенуімен ауруханаларға түскені мәлім.
Ал, бір жасөспірімнің тіпті екі өкпесін де трансплантациялау қажет болған, себебі Е дәруменді ацетаттың химиялық өртену салдарынан өкпесін күйік шалған. Барлық вейперлерді Батыс дәрігерлері құтқара алмады. Әр түрлі елдерде вейп шеккен ондаған адамның қайтыс болғаны туралы ақпараттар бар.
Тыйым салуға рұқсат етілмейді
— Қазақстандық оқушылар арасында бір реттік вейптердің танымалдылығы – бұл үлкен проблема, - дейді "Денсаулық" Ұлттық қауымдастығының дәрігері және кеңесшісі Гинтаутас Кентра. 21 жасқа толмаған адамдар үшін темекі мен никотині бар өнімдерді сатуға тыйым салуды қамтамасыз етуден бастап, оқушылар мен олардың ата-аналары арасында түсінік жұмыстарына дейін тұтас шаралар кешені қажет. Олар да, басқалары да белгісіз құрамы бар белгісіз өндірістің өнімін пайдалану қаупін түсінбейді.
Индер ауданы әкімінің аппараты, 2022 жыл.