«Астана қаласы тұрғын үй басқармасы мен тұрғын үй инспекциясы» қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша талдамалық анықтама
Астана қаласы Тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасы басшысының 19.05.2023 жылғы № 03-06/74 бұйрығына сәйкес Басқарма қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Басқарма коммуналдық тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру және тұрғын үй қорын басқару мәселелері бойынша жергілікті мемлекеттік басқарудың жекелеген функциялары саласында басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.
Басқарманың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелердеріне ішкі талдау мынадай бағыттар бойынша жүргізілді:
1) Басқарманың қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алдыңғы ішкі талдау басқарма басшысының 2022 жылғы 24 мамырдағы № 03-06/66 бұйрығы негізінде жүргізілді.
1) Басқарманың қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Басқарма өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілеріне сәйкес жүзеге асырады, оның ішінде:
- Қазақстан Республикасы «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңымен;
- «Тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымды дамытудың 2026 жылға дейінгі тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 23 қыркүйектегі № 736 қаулысымен;
- «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаж Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке қою қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 26 маусымдағы № 856 Қаулысымен, «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке алу және кезекке қою, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдардың тұрғын үй беру туралы шешім қабылдауы мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2021 жылғы 13 тамыздағы № 441 бұйрығымен;
- «Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендiру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 шілдедегі № 673 қаулысымен, «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру» мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2021 жылғы 12 тамыздағы № 437 бұйрығымен;
- «Қауіпті өндірістік объектілер мен қауіпті техникалық құрылғыларды есепке қою және есептен шығару қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2021 жылғы 29 қыркүйектегі № 485 бұйрығымен;
- «Астана қаласына бірыңғай сәулеттік келбет беруге бағытталған, көппәтерлі тұрғын үйлердің қасбеттерін, шатырларын ағымдағы немесе күрделі жөндеу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің 2022 жылғы 11 наурыздағы № 182-748 қаулысымен;
- «Астана қаласында тұрғын үй сертификаттарының мөлшері мен оларды алушылар санаттарының тізбесін айқындау туралы» Нұр-Сұлтан қаласы мәслихатының 2019 жылғы 23 тамыздағы № 418/54-VI шешімімен, сондай-ақ өзге де нормативтік құқықтық актілермен және Басқарма Ережемен.
Аталған нормативтік құқықтық актілерді қолдану кезінде олқылықтар, нормалардың қайшылықтары, кең дискрециялық өкілеттіктер және түзетуді қажет ететін басқа да тәуекелдер анықталған жоқ. Алайда, қалыптасқан құқық қолдану практикасына, Астана қаласы соттарының заңнаманың жекелеген нормаларын азаматтардың пайдасына кеңейте түсіндіруіне байланысты, «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңына өзгерістер енгізу бойынша шаралар қабылдау мақсатында Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму Министрлігіне ұсыныстар жіберілді (16.02.2023 жылғы № 182-07-08/386 қоса беріліп отыр).
2) Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Астана қаласы әкімінің 2023 жылғы 31 наурыздағы № 1-20 «Астана қаласының атқарушы органдары аудандары әкімдері аппараттарының штаттық құрылымдарын бекіту туралы» «Астана қаласы әкімінің 2020 жылғы 10 наурыздағы №01-10 өкіміне өзгерістер енгізу туралы» өкімінің негізінде «Астана қаласының тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасы» ММ құрылымына өзгерістер енгізілді - 27 бірлік.
Басқарманың құрылымдық бөлімшелерінің өз міндеттерін жүзеге асыру барысында ағымдағы жылы келесі ұйымдастырушылық қақтығыс пайда болды.
Козлова Т.Т. басқармаға жалдау шартын жасасудан бас тартуды заңсыз деп тану және авариялық тұрғын үйді бұзуға байланысты жалдау шартын жасасуға мәжбүрлеу туралы әкімшілік іс бойынша сот шешімін орындау кезінде шешімді орындау тәртібін белгілеуге байланысты жанжал туындады. Шешілетін міндеттердің ұқсастығына байланысты пәннің құрылымдық бөлімшенің де, басқару органы болып табылатын әкімдік жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың бірі – жөндеу комиссиясының немесе тұрғын үй комиссиясының құзыретіне қатыстылығы мәселесі даулы болды. Сот шешімін уақтылы орындау Тұрғын үй комиссиясының жалдау шартын жасасу туралы шешімін шығару арқылы жүзеге асырылды, бірақ сот оны қабылдамады, өйткені шарттың өзі кейінірек жасалды. Көрсетілген сот шешімін орындау бойынша шаралардың уақтылы қабылданбауы басқарма басшысына ақшалай жаза қолдануға себеп болды.
Осы сыбайлас жемқорлық тәуекелін жою мақсатында аталған комиссиялар мен басқарманың жауапты бөлімшелерінің функцияларын саралау, басқарманың ішкі регламентін әзірлеу қажет.
Басқарма мүдделер қақтығысы және мемлекеттік қызметтегі шектеулердің сақталуы мониторингі жүзеге асырады-есепті кезеңде Басқарманың мемлекеттік қызметшілері тарапынан сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар, шектеулердің бұзылуы және мүдделер қақтығысы фактілері анықталған жоқ.
2022 жылғы маусымнан 2023 жылғы маусымға дейінгі кезеңде Басқарма 19 124 мемлекеттік қызмет көрсетті:
- Тұрғын үй сертификаттарын беру – 632;
- Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйге немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды есепке қою және кезекке қою, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдардың тұрғын үй беру туралы шешім қабылдауы – 15115;
- Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйлерді жекешелендіру – 573;
- Қауіпті техникалық құрылғыларды есепке қою және есептен шығару – 2770;
- Қауіпті өндірістік объектілерді салуға, кеңейтуге, реконструкциялауға, жаңғыртуға, консервациялауға және жоюға арналған жобалық құжаттаманы келісу – 34
Мемлекеттік қызмет көрсету мәселесі бойынша халықпен тұрақты ақпараттық түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.
Халықты көрсетілетін мемлекеттік қызметтер тәртібі және Басқарма қызметі туралы хабардар етуді арттыру мақсатында ғимаратта сенім телефондары көрсетілген сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға, жолын кесуге бағытталған ақпараты бар ақпараттық стендтер орналастырылған.
Instagram және Facebook-тегі Басқарманың ресми әлеуметтік беттерінде азаматтардың қатысуымен тікелей эфирлер тәжірибесі тұрақты негізде өткізіледі.
Басқарманың сайты бар https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-uzh?lang=kk, сондай-ақ ведомстволық бағынысты ұйымдардың сайттары, оның ішінде Астана қаласы әкімдігінің «Тұрғын үй қоры» КММ өткізілетін Мемлекеттік бағдарламалар және мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру тәртібі туралы барлық өзекті ақпаратты қамтиды.
Басқарманың интернет-ресурсында «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат» арнайы бөлімінің жұмыс істеуі қамтамасыз етіледі https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-uzh?lang=kk бөлімде Басқарманың сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша жүргізіп жатқан жұмысы туралы өзекті ақпарат, нормативтік құқықтық актілер, ведомстволық жоспар, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген талдаулар туралы мәліметтер орналастырылған.
«Мемлекеттік қызметтер туралы» ҚР Заңына сәйкес, мемлекеттік қызмет көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушылардан ақпараттық жүйелерден алынуы мүмкін құжаттар мен мәліметтерді талап етуге жол берілмейді.
Осы тәуекелді жою мақсатында тиісті мемлекеттік қызметтер көрсетуге жауапты Басқарманың құрылымдық бөлімшелерінің ақпараттық жүйелерді интеграциялау мәселесін шешуге бастамашылық жасау қажет деп санаймыз.
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алуға есепте тұрған азаматтардың тізімдерін сапалы түгендеуге азаматтар мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелеріне наразы болған жағдайда тұрғын үй даулары бойынша сот практикасы да кедергі келтіреді.
Мәселен, соттар өз шешімдерінде басқарманың ҚР ӘРПК 10 және 14-баптарының нормаларын бұзатынын, яғни әкімшілік орган іс бойынша барлық мән-жайларды бағаламай, тұрғын үй мәселелерін ресми түрде қарауға жататынын көрсетеді. Сонымен қатар, шешім шығару кезінде Басқарма заңдылық қағидатын басшылыққа ала отырып, «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларына қатаң сәйкес әрекет етеді. Алайда, соттар қабылдаған біртекті даулар бойынша мемлекеттік органның пайдасына емес шешімдер Басқарма заңның тікелей нормасына сәйкес әрекет етуге міндетті болатын прецеденттер жасайды, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудырады.
Осы Сыбайлас жемқорлық тәуекелін жою мақсатында Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының алаңында тұрғын үй дауларын шешу процесінде туындайтын проблемаларды талқылауды жүргізу туралы, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысымен әкімшілік даулар бойынша сот практикасын қорыту туралы ұсынысқа бастамашылық жасау қажет деп санаймыз.
ҚР ЖСНҚ қолданыстағы құқықтың қайнар көзі ретінде, жеке қолдану сот актілерінен айырмашылығы, қалыптасқан прецеденттерді басқару үшін негіз бола алады. Бүгінгі күні мемлекеттік орган өзінің әкімшілік актілерін қолданыстағы заңнама нормаларының негізінде, шығарылған сот актілерін ұқсастық бойынша қолдану мүмкіндігіне ие болмай шығарады.
Басқарма рұқсат беру функцияларын іске асырмайды.
2022 жылғы маусымнан 2023 жылғы маусымға дейінгі кезеңде тұрғын үй қорын басқару, газ және газбен жабдықтау саласында 58 тексеру іс-шарасы, сондай-ақ қауіпті техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалану талаптарының сақталуына өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілеріндегі елді мекендер шекаралары шегінде қадағалау субъектілеріне қатысты мемлекеттік қадағалау жүргізілді.
2023 жылы жоспардан тыс тексерулер жүргізілмеді, өйткені тұрғын үй қорын басқару салаларындағы әлеуметтік инфрақұрылым объектілеріндегі елді мекендердің шекаралары шегінде тәуекел дәрежесін бағалау критерийлері бойынша тексеру парағын және тексеру парақтарын қайта бекітуге қатысты Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне түзетулер енгізілді.
Елордада 3 309 көппәтерлі тұрғын үй (бұдан әрі – КТҮ) бар. Оның ішінде 3 020 КТҮ ПИБ немесе КС-ке ауысуға жатады, қалған 289 КТҮ ПИБ немесе КС құру мүмкін емес шағын отбасылық жатақханаларға, ведомстволық, авариялық және басқа үйлерге жатады.
Қазіргі уақытта 980 КТҮ-да 776 ПИБ, сондай-ақ 1 836 КС құрылды:
Барлығы басқарудың жаңа нысандарына 2 816 КТҮ (93%) көшті.
Жергілікті атқарушы орган тарапынан ПИБ институтын енгізу реформасын түсіндіру бойынша барлық мүмкін шаралар қабылдануда.
Басқарманың бюджетін жоспарлау Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 67-бабына сәйкес жүзеге асырылады.
2023 жылға арналған Басқарма бойынша нақтыланған бюджет 18,3 млрд. теңгені құрады.
Басқарманың қызметі 12 бюджеттік бағдарлама бойынша жүзеге асырылады.
Басқару аппаратының мазмұны:
Осы бағдарлама шеңберінде 490,0 млн.теңге көлемінде шығыстар көзделген
- басқару аппаратын ұстау - 263,2 млн.теңге, (жалақы қоры, кеңсе тауарларымен қамтамасыз ету, байланыс қызметтері, ғимаратты жалға алу, ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу, негізгі қорларды жөндеу);
- мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруға бағытталған жұмыстарды сүйемелдеу 226,8 млн. теңге.
Күрделі шығындар:
Осы бағыт бойынша басқарма 4 бірлік көлемінде моноблоктар сатып алу арқылы материалдық-техникалық базаны жарақтандыруды жоспарлап отыр. Бұл мақсаттарға 1,4 млн.теңге қарастырылған.
Апатты тұрғын үйді бұзу:
2023 жылы тұрғын емес үй-жайларға 3 бірлік көлемінде өтемақы төлеуге қаражат жоспарланған.
Мемлекеттік тұрғын үй қорын сақтауды ұйымдастыру:
Осы бағдарлама бойынша «Астана-Өрнек» ЖШС жылу энергиясын өндіруге, беруге және тұрғын үйлерге бөлуге арналған шығыстарға 105,9 млн. теңге көлемінде шығыстар көзделген.
Ортақ мүлікті техникалық тексеру және кондоминиум объектілеріне техникалық паспорттар дайындау:
Осы бағдарлама бойынша ғимараттың физикалық тозуын және тұрғын үй қорының конструкцияларын көтеретін 34 КТҮ-дің жай-күйін анықтауға қаражат жоспарланған. Бұл мақсаттарға 22,3 млн. теңге қарастырылған.
Жер учаскелерін алып қою:
2023 жылдың жоспарлары шеңберінде мектептер, КТҮ, сквер, абаттандыру объектісі мен көше құрылысына жер учаскелерін алып қою, сондай-ақ жерге орналастыру жұмыстарын жүргізу айқындалды.
Бұл мақсаттарға барлығы 13,5 млрд. теңге, оның ішінде жергілікті бюджет қаражатынан – 8,9 млрд. теңге, республикалық бюджет қаражатынан – 4,6 млрд. теңге көзделген.
Әлеуметтік көмек ретінде тұрғын үй сертификаттарын беру:
«Тұрғын үй сертификаттарын ұсыну» мемлекеттік қызметі бойынша 2023 жылға 550 млн.теңге көлемінде лимит көзделген. мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына 1 500 000 теңгеден 333 тұрғын үй сертификатын беруге.
Ведомстволық бағынысты мемлекеттік кәсіпорындардың күрделі шығыстары:
2023 жылға осы бағдарлама бойынша 804,9 млн.теңге сомасына Омаров көшесі, 60-үй мекенжайында орналасқан әкімшілік ғимаратты күрделі жөндеу, Бейбітшілік көшесі, 10 мекенжайы бойынша әкімшілік ғимаратты күрделі жөндеу, КТҮ күрделі жөндеу, Қошқарбаев даңғылы, 80/1 үй, ғимаратты күрделі жөндеу бойынша жобалық жұмыстар, Желтоқсан к-сі, 43 мекенжайы бойынша және екі бұғатталған әкімшілік ғимаратты жөндеу бойынша жобалық жұмыстар, М.Әуезов көшесі, 28/1, 30/1 мекенжайы бойынша 3-қабат қондырмасы бар ғимаратты жөндеу жұмыстар жоспарланған.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ бюджеттік кредиттеу:
2023 жылға арналған бюджетте осы бағдарлама бойынша Астана қаласының жас мамандарына жеңілдікпен кредит беру бағдарламасы бойынша 55 тұрғын үй қарызын беру үшін 1,0 млрд теңге көзделген.
Жеке тұрғын үй қорынан жалға алынған тұрғын үй үшін азаматтардың жекелеген санаттарына төлемдер:
2023 жылға арналған бюджетте осы бағдарлама бойынша азаматтардың жекелеген санаттарының жалдау ақысының құнының 20% - жабу үшін жалдау төлемдерін субсидиялауға 550,0 млн.теңге көзделген.
«Өркен-қала» ЖШС жарғылық капиталын ұлғайтуға ағымдағы жылы Астана қаласының 13 КТҮ-де 32 лифтіні ауыстыру және 16 КТҮ-де күрделі жөндеу жүргізу және Астана қаласының 5 КТҮ-де 10 лифтті ауыстыру бойынша жұмыстарды аяқтау үшін 1 223,0 млн.теңге қарастырылған.
Бірыңғай сәулеттік көрініс беруге бағытталған көппәтерлі тұрғын үйлердің қасбеттерін, шатырларын күрделі жөндеу:
2023 жылға арналған бюджетте осы бағдарлама бойынша қасбеттерді, Сығанақ көшесі, №үй 21,23,23/1,25,25/1,25/2,27 орналасқан КТҮ шатырларын күрделі жөндеуге жобалық-сметалық құжаттаманы әзірлеуге және сараптаманың 7 қорытындысын алу 15,0 млн. теңге көзделген.
Басқармадағы мемлекеттік сатып алу қолданыстағы заңнамаға, атап айтқанда «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қатаң сәйкес жүзеге асырылады.
Басқарманың 2023 жылға арналған мемлекеттік сатып алу жоспарына өзгерістер енгізілуіне байланысты 187 сатып алуды өткізуге көзделген, оның ішінде:
баға ұсыныстарын сұрату – 25 сатып алу;
ашық конкурс – 4 сатып алу;
алдын ала біліктілік іріктеу конкурсымен – 10 сатып алу;
тікелей қорытынды арқылы бір көзден – 109 сатып алу;
электрондық дүкен – 31 сатып алу;
конкурстың екінші кезеңі негіздемелік келісімді пайдалана отырып – 1 сатып алу;
рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып конкурс – 7 сатып алу;
150 сатып алу бойынша шарттар жасалды, 5 сатып алу жарияланды, жұмыста – 32 сатып алу.
2023 жылға сатып алудың жалпы сомасы 13,7 млрд. теңгені құрайды.
Бюджеттік жоспарлау және мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру саласында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Қазақстан Республикасының 2022 – 2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының жаңадан қабылданған тұжырымдамасына сәйкес Басқарманың 28.03.2022 жылғы № 03-03/48 бұйрығымен тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі 2023 жылға арналған іс-шаралар жоспары сондай-ақ Басқарманың 28.03.2022 жылғы №03-06/49 бұйрығымен Басқарманың сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарты бекітілді.
Ведомстволық басқармада өз қызметін сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты іске асыратын бес ведомстволық бағынысты ұйым бар:
1) «Тұрғын үй қоры» КММ;
2) Астана қаласы әкімдігінің «Қалалық жылжымайтын мүлік» ШЖҚ МКҚК;
3) «Астана-Өрнек» ЖШС;
4) «Өркен қала» ЖШС;
5) «Пәтер бюросы» АҚ (тарату процесі іске қосылды).
Квазимемлекеттік секторға жататын Астана қаласы әкімдігінің ведомстволық бағынысты ұйымдарында комплаенс қызметі құрылды не қолданыстағы бөлімшелерге өкілеттіктер жүктелді.
|
№ |
Ведомстволық бағынысты квазимемлекеттік ұйымдардың атауы |
Жауапты тұлғаның ТАӘ |
|
1 |
«Өркен қала» ЖШС |
Дюсембаева Гулнара Тулегеновна, hr-менеджер, 87016165785 |
|
2 |
«Астана-Өрнек» ЖШС |
Кенжебаева Сауле Барлыбаевна, кадрлар жөніндегі инспектор, 87055182697
|
|
3 |
«Қалалық жылжымайтын мүлік» ШЖҚ МКҚК |
Базаров Талгат Женисбаевич, жер учаскелерін алып қою жөніндегі құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, 87012884917
|
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізуді Астана қаласы әкімінің аппараты бекіткен кестеге сәйкес қызметтер комплаенс жүргізеді.
Бұқаралық ақпарат құралдарында және әлеуметтік желілерде Басқарманың және ведомстволық бағынысты ұйымдардың қызметі үнемі жарияланады, функцияларды іске асыру және мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібі түсіндіріледі.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, ұсынылады:
жіберілген сұраулар бойынша қабылданған шараларды бақылауды жүзеге асыру, қойылған мәселелердің шешімін оң нәтижеге жеткізу;
проблемалық мәселелерді түгендеу бойынша жұмысты жалғастыру;
азаматтардың құқықтарын бұзу тәуекелдері анықталған кезде жою жөнінде уақтылы шаралар қабылдау.
|
Пивоварова Светлана Александровна |
|
|
Тушинская Алеся Сергеевна |
|
|
Оралбекова Жансая Аббасқызы |
|