Жергілікті деңгейде мемлекеттік экологиялық саясатты іске асыру барысы туралы
«Астана қаласының Қоршаған ортаны қорғау және табиғатты пайдалану басқармасы» ММ
«Астана қаласының Қоршаған ортаны қорғау және табиғатты пайдалану басқармасы» ММ (бұдан әрі – Басқарма) елорда аумағында қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалануды реттеу саласындағы функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.
Миссиясы-табиғи ресурстарды сақтау, атмосфералық ауаны, су ресурстарын және жасыл екпелерді қорғау, қалдықтарды басқару және жер қойнауын ұтымды пайдалану, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін молықтыру, Астананы абаттандыруды дамыту және тұрақты жұмыс істейтін экологиялық және инженерлік инфрақұрылымды дамыту саласындағы жүйелі міндеттерді шешу.
Қызмет бағыттары:
1) жер қойнауын пайдалану, қоршаған ортаны қорғау, өнеркәсіп, Индустрия және технологиялар және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік қызметтер көрсету;
2) атмосфералық ауаны қорғау;
3) қала аумағын көгалдандыру және «Жасыл белдеуді» дамыту;
4) Қоршаған ортаны қорғау саласындағы құрылыс;
5) қалдықтарды басқару;
6) табиғатты қорғау іс-шаралары.
МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТЕР
ҚР цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м.а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/НҚ бұйрығына сәйкес Басқарма жеті Мемлекеттік қызмет көрсетеді.
Қазіргі уақытта барлық мемлекеттік қызметтер автоматтандырылған және веб-портал арқылы көрсетіледі www.elicense.kz .
ҚР Экологиялық кодексіне сәйкес мынадай мемлекеттік қызметтер көрсетіледі, бұл:
Қоршаған ортаны қорғау саласында:
Көрсетілген мемлекеттік қызметтердің динамикасы:
|
Мемлекеттік қызметтің атауы |
Жылдар бойынша жобаларға сараптама жүргізілді |
||||
|
2018 жыл |
2019 жыл |
2020 жыл |
2021 жыл |
2022 жыл |
|
|
II санаттағы объектілерге әсер етуге экологиялық рұқсат беру |
895 |
1186 |
1037 |
562
|
279 |
|
Жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беруі |
254 |
261 |
141 |
178 |
498 |
«Жұртшылықтың экологиялық ақпаратқа қол жеткізуі туралы» Орхус конвенциясы бойынша Қазақстан қабылдаған міндеттемелерді орындау мақсатында Басқарма тұрақты негізде ЖСҚ-ның барлық дерлік жобаларының құрамында (құрылыс, көлік, электрмен жабдықтау, жылумен жабдықтау, сумен жабдықтау, су бұру, қалдықтармен жұмыс істеу және экономиканың басқа салаларында) эмиссиялар нормативтерінің қоршаған ортаға әсерін бағалаудың белгіленген жобалары бойынша қоғамдық тыңдаулар өткізуді ұйымдастырады. барлық мүдделі мемлекеттік органдардың, жұртшылықтың қатысуымен елорда аумағында іске асырылатын, үкіметтік емес ұйымдар мен бұқаралық ақпарат құралдары.
Өткізілген қоғамдық тыңдаулардың динамикасы
|
Атауы |
2015 жыл |
2016 жыл |
2017 жыл |
2018 жыл |
2019 жыл |
2020 жыл |
2021 жыл |
2022 жыл |
|
Ашық жиналыстар нысанындағы қоғамдық тыңдаулар |
179 |
349 |
121 |
221 |
183 |
157 |
130 |
60 |
|
Жария талқылаулар түріндегі қоғамдық тыңдаулар |
|
|
|
|
|
|
|
412 |
Өнеркәсіп, Индустрия және технологиялар саласында:
Сонымен қатар, жеке және заңды тұлғалардың өтініштері бойынша жұмыс жүргізілуде:
- аумақтарды жасыл желектердің бар-жоғына тексеру актілерін беру бойынша;
- жұмыс жобалары құрамындағы дендрологиялық жоспарлардың келісімі бойынша.
Көгалдандыру бойынша берілген құжаттардың динамикасы
|
Атауы |
2018 жыл |
2019 жыл |
2020 жыл |
2021 жыл |
2022 жыл |
|
Ағаштарды кесуге рұқсат |
87 |
97 |
21 |
34 |
14 |
Жер қойнауын пайдалану саласында:
Көрсетілген мемлекеттік қызметтердің динамикасы:
|
Мемлекеттік қызметтер атауы
|
Жылдар бойынша жобаларға сараптама жүргізілді |
||||
|
2018 жыл |
2019 жыл |
2020 жыл |
2021 жыл |
2022 жыл |
|
|
Алдағы құрылыс учаскесінің астындағы жер қойнауында пайдалы қазбалардың жоқтығы немесе маңыздылығы туралы қорытынды беру |
- |
3 |
3 |
11 |
4 |
|
Пайдалы қазбалар жатқан аумақтарды салуға рұқсат беру |
- |
- |
- |
- |
- |
|
Кең таралған пайдалы қазбаларды барлауға, өндіруге жер қойнауын пайдалану құқығының кепіл шартын тіркеу |
- |
- |
- |
1 |
- |
Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында:
|
Атауы |
2020 жыл |
2021 жыл |
2022 жыл |
|
Қауіпті өндірістік объектілерді салуға, кеңейтуге, реконструкциялауға, жаңғыртуға, консервациялауға және жоюға арналған жобалау құжаттамасын келісу |
- |
- |
- |
Астана қаласының аумағында кең таралған пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге жер қойнауын пайдалану құқығын беру жөніндегі комиссия отырысының 2012 жылғы 11 мамырдағы № 2 хаттамасына сәйкес Астана қаласының аумағында кең таралған пайдалы қазбаларды барлауға немесе өндіруге жер қойнауын пайдалану құқығын беру жөніндегі конкурстар өткізілмейді, өйткені олар Астананы дамытудың Бас жоспарына қайшы деп танылды.
Қазіргі уақытта Астана қаласының әкімшілік аумағында кең таралған пайдалы қазбаларды барлауға және өндіруге қолданыстағы келісімшарттар жоқ.
АТМОСФЕРАЛЫҚ АУАНЫ ҚОРҒАУ
2022 жылы Астана қаласында атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларының жалпы көлемі 138,7 мың тоннаны құрады (2021 жылы – жылына 181,9 мың тонна, 2020 жылы - жылына 184 мың тонна).
Анықтама: атмосфераға шығарындылар көлемі:
Елордадағы ауаның ластануы суық мезгілде тән, ол жылу энергетикасы кәсіпорындарынан шығарындылардың, жеке секторды жылытудың және қаланың тығыз қиылыстарындағы автокөліктердің әсерімен бірге жүреді.
Қыс мезгілінде желсіз және бұлтсыз ауа-райы жиі төмен температура аясында орнатылады. Қаланың табиғи жағдайлары зиянды ластаушы заттарды қаладан тыс үрлеуге және оларды атмосфераға таратуға ықпал етеді.
Қаланың орналасуы желдің раушанын ескере отырып, тұрғын аудандарға қатысты өндірістік аймақтарды орналастыруды қарастырады.
Экологиялық заңнаманы ескере отырып, жаңа сәулет жоспарлары бойынша салынған қаланың сол жағалауында желдің жылдамдығы түтін мәселесін шешеді.
Ескі қала орталығында желдің қолайсыздығы аз, бірақ ауа ластанған. Екі ЖЭО да оң жағалауда.
Қаланың шетінде жеке секторды көмірмен жылытуға байланысты шығарындылар бар.
Жалпы, мезгіл-мезгіл пайда болған түтінге қарамастан, Астананың ауа бассейнінің жай-күйінің көрсеткішін «экологиялық тұрақты» деп сипаттауға болады.
Газдандыру-ауаның ластануы және елордадағы түтінмен күрес мәселесінің басты шешімі.
2022 жылы қалада «Көктал-1», «Көктал-2», «Агроқалашық», «Железнодорожный», «Промышленный», «Оңтүстік-Шығыс оң жағы», «Оңтүстік-Шығыс сол жағы», «Күйгенжар», «Мичурино» тұрғын алаптарында тұтынушыларды газға қосу қамтамасыз етілді, «Интернациональный», сондай-ақ Потанин-Мәскеу, «Нұр-Бесік», «Ақбидай», «Қазақауыл» көшелері маңындағы шағын аудандарда.
Газға қолжетімділікпен 11 724 абонент қамтамасыз етілді (халық саны 200 мыңға жуық адам), оның ішінде 8 005 абонент қосылды.
Сондай-ақ, ЖЭО-1 және 2-нің 16 қазандығы (ЖЭО-1 - 10, ЖЭО-2-6) газға ауыстырылды, әлеуметтік объектілерді жылумен қамтамасыз ететін 13 автономды қазандық, газоблокты бұйымдар шығаратын 1 зауыт, сондай-ақ 10 көппәтерлі тұрғын үй (КЖТ) газға қосылды.
2022 жылы аудандық «Тұран», «Тельман» және «Үркер», «Тельман», «Пригородный», «Family Village», «Өндіріс» қазандықтарына газ жеткізу желілерінің құрылысы басталды.
Бүгінгі таңда 70 км магистральдық газ құбырлары дәнекерленген.
Осылайша, 2024 жылы 300 мыңға жуық халық газға қолжетімділікпен қамтамасыз етілетін болады.
Жалпы, газдандырудың әсері, яғни атмосфералық ауаның сапасын жақсарту кезең-кезеңімен болады.
Көліктің экологиялық таза түрлеріне көшу жүргізілуде.
2018 жылы «Есіл» ауданының аумағын қамтитын ұзындығы 34 км «Велосипед көлігін дамыту» жобасының 1-кезегі салынды.
Бағыт Астананың орталық саябағынан басталып, Қарқаралы тас жолы жағынан «Жасыл белдеу» аумағындағы бар веложолға қосылады.
Сондай-ақ, «Жасыл белдеу» аумағында ұзындығы 23 км веложолы бар жол-жол желісі салынды.
2020 жылы ұзындығы 89 км болатын «Велосипед көлігінің инфрақұрылымы» 2-ші кезегінің жобасы әзірленді.
Осы жоба бойынша 2021 жылы Мүсірепов көшесі, Абылай хан даңғылы, Құдайбердіұлы және Қошқарбаев көшелерінің қиылысында және ішінара Момышұлы даңғылының бойында 7,5 км веложол салынды.
Осылайша, 2022 жылға веложолдардың ұзындығы 1,9 есе, 64,5 км-ге дейін ұлғайтылды.
2019-2020 жылдар кезеңінде әлеуметтік маңызы бар маршруттарға қызмет көрсету үшін әкімдік «Yutong» маркалы 100 бірлік электр автобустарын сатып алды.
Бүгінгі таңда 300-ден астам электр автобустарын сатып алу жұмыстары жүргізілуде.
ҚАЛА АУМАҒЫН КӨГАЛДАНДЫРУ ЖӘНЕ
«ЖАСЫЛ БЕЛДЕУДІ» ДАМЫТУ
Елордада шамамен 1,5 млн. (2016 жылы 399 мың, өсім 3,5 есе) және «жасыл белдеу» аумағында 14 млн. жасыл желек өседі.
2022 жылы 449 931 мың жасыл желек отырғызылды (қала ішінде 172 447 мың дана, «Жасыл белдеу» аумағында 277 484 мың дана).
Жалпы алғанда, жалпы пайдаланымдағы жасыл желектердің ауданы 2016 жылғы 1 314 гектардан 2022 жылы 2 800 гектарға дейін ұлғайды (59% - ға өсті).
Қаланы ірі ағаштармен көгалдандыру тәжірибесі енгізілді, ол айтарлықтай эстетикалық көрініс пен ағаштардың жақсы өмір сүруін қамтамасыз ету арқылы көгалдандырудың тиімділігін көрсетті.
Жасыл желектерді кесу минимумға дейін азаяды, өтемдік отырғызу 1-ден 10-ға дейін, яғни 1 ағашты кесу кезінде 10 отырғызылады.
2022 жылы электрондық платформаға деректерді енгізе отырып, жасыл екпелердің жай-күйін түгендеу және орман-патологиялық тексеру бойынша жұмыстар жүргізілді, бұл жасыл екпелердің цифрлық тізілімін құруға мүмкіндік берді.
Осы тізілім негізінде қаланың жасыл желектерін одан әрі дамыту және күтіп ұстау бойынша ұсынымдар мен іс-шаралар әзірленді.
Ағымдағы жылы 2030 жылға дейінгі нүктелік стратегияны одан әрі бекіте отырып (жыл сайын нақты көгалдандырылған көшелерді, саябақтарды, скверлерді, отырғызу мерзімдерін, жасыл екпелердің түрлік құрамын және т.б. көрсете отырып) Елорда аумағын көгалдандыру жөніндегі тұжырымдама әзірленді.
1997 жылдан бастап аумағы 14,8 мың гектардан асатын «Жасыл белдеуді» кезең-кезеңімен сату жүргізілуде, онда 14 млн.дана ағаштар мен бұталар өседі.
Негізгі мақсат-қолайсыз климаттық жағдайларды жеңілдету және қала тұрғындарының жаппай демалысын ұйымдастыру.
2022 жылы 277 488 дана ағаш көшеттері отырғызылды.
ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰРЫЛЫС
Елордаға эстетикалық көрініс беру, қала тұрғындарының тұруы үшін экологиялық қолайлы жағдайлар жасау, жайлы жағдайда отбасылық бос уақытты өткізу мәселелерін шешу үшін басқарма қоғамдық кеңістіктер салуды жүзеге асырады.
Тұрғын алаптарында (Үркер, Көктал, Интернациональный, теміржол және т.б.) скверлер салуға ерекше көңіл бөлінеді.
Анықтама: Елордада жұмыс істейді:
- 1 ботаникалық бақ (92,0 га),
- Жалпы ауданы 431,440 га болатын 12 саябақ,
- Ауданы 52,534 га 8 бульвар,
- Жалпы ауданы 156,465 га болатын 116 алаң (2016 жылы 90 алаң болған).
2022 жылы басқарма 7 нысанның 1 қоғамдық кеңістік және 6 гүлзар құрылысын аяқтады.
Анықтама:
ҚАЛДЫҚТАРДЫ БАСҚАРУ
Астана қаласында халықтан коммуналдық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі жұмыс істейді, ол қалдықтарды жинауды, тасымалдауды, сұрыптауды, қайта өңдеуді және көмуді қамтиды.
2018 жылдан бастап 2 фракция бойынша «коммуналдық қалдықтарды бөлек жинау жүйесі» енгізілді:
- «құрғақ» (қағаз, пластик, шыны, металл);
- «дымқыл» (тамақ қалдықтары).
Қала аумағы 37 учаскеге бөлінген. ҚТҚ әкетуге 100 бірлік қоқыс тасушы (Кіріктірілген GPS-датчиктері бар) жұмылдырылды, 4 мыңнан астам контейнерлік алаңға орналастырылған ҚТҚ жинауға арналған 18 мыңнан астам контейнер орнатылды.
Жыл сайын «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасын орындау үшін (ҚР Үкіметінің 12.10.2021 жылғы № 731 Қаулысы) жаңа контейнерлер сатып алынады.
Мәселен, 2022 жылы тұрмыстық қатты қалдықтарға арналған 1 176 бірлік контейнер (ҚТҚ) және құрамында сынап бар қалдықтарға арналған 100 бірлік контейнер (РСО) сатып алынды.
Елорда аумағында пайда болған барлық қалдықтар 2012 жылы салынған, қуаттылығы жылына 250 мың тоннаға жуық қоқыс өңдеу кешеніне (бұдан әрі - ҮАК) шығарылады, онда 100% сұрыптау өтеді.
ҮАК-та пластик қайта өңделеді, ал сұрыпталған қалдықтардың қалған бөлігі шыны, пластмасса, картон және қағаз қаптамасының қалдықтарын қайта өңдеуді және кәдеге жаратуды жүзеге асыратын мамандандырылған ұйымдарға өткізіледі. Барлық қалдықтар брикеттеледі.
Күн сайын ҮАК-қа шамамен 1 200 тонна ҚТҚ түседі.
Орташа алғанда, сұрыпталған қалдықтардың үлесі шамамен 17% құрайды. Сұрыпталған қалдықтарды өңдеуге арналған қазба үлесі 75,2% құрайды.
2022 жылы ҮАК-қа 316,7 мың тонна ҚТҚ қабылданды, оның ішінде 53,8 мың тонна қайталама шикізат (17%) сұрыпталды, оның 40,4 мың тоннасы (75,2%) қайта өңделді.
Анықтамалық. ҮАК-та Пайдаланылатын жабдық тозған күйде болады. 2021 жылы ӨКМ Операторы жаңа сұрыптау желісін сатып алу арқылы ҮАК жаңғыртуды көздеді.
Жобада кәсіпорынның өткізу қуатын жылына 450 мың тоннаға дейін ұлғайту жоспарланған болатын. Алайда, бұл жобаны экология министрлігі тоқтатты.
Қайта өңдеуге жатпайтын брикеттелген қалдықтар көму үшін полигонға шығарылады.
Елорданың қалдықтар полигоны 2 ұяшықтан тұрады:
1-ші ұяшық 2006 жылдан 2017 жылға дейін пайдаланылды, жинақталған қалдықтардың көлемі 3,8 млн.тонна ҚТҚ (немесе ұяшықтың толтырылуының 98%) құрайды.
2-ші ұяшық 2018 жылдан бері жұмыс істейді, ауданы 15,1 га, қуаты 2 млн.тонна. Бүгінгі таңда толымдылық 1,6 млн. тоннадан асады (80% - дан астам).
Осыған байланысты 3-ші ұяшықты жобалау жұмыстары басталды.
Құрылыс қалдықтарын басқару инфрақұрылымын құру мақсатында әкімдік 2023 жылғы 6 наурыздан бастап «Солтүстік жотасы» құрылыс қалдықтарын сақтау және қайта өңдеу алаңын іске қосты.
Алаңда құрылыс қалдықтарын (асфальт, кірпіш, бетон және т.б.) өңдеуге арналған қуаты жылына 196 000 м3 ұсақтау кешені орнатылған.
Қалдықтарды басқару саласы бәсекелестік ортада екенін назарға ала отырып, әкімдік құрылыс қалдықтарын қабылдау тарифін тоннасына 1 300 теңгеге дейін (нарықта тоннасына 3 800 теңгеден астам) төмендету жөнінде шаралар қабылдады.
Жеке тұлғалар үшін 250 кг-ға дейінгі құрылыс қоқыстарын өтеусіз негізде тапсыру үшін қажетті жағдайлар жасалған.
Бүгінгі таңда алаңға 1500 тоннадан астам құрылыс қалдықтары қабылданды.
ТАБИҒАТТЫ ҚОРҒАУ ШАРАЛАРЫ
Астана қаласының аумағында:
- бір өзен: Есіл;
- үш ағын: Ақбұлақ, Сарыбұлақ, Қарасу;
- бір арна: Нұра-Есіл;
- екі көл: Талдыкөл және Майбалық.
Су объектілерінің (Есіл өзені, Ақбұлақ және Сарыбұлақ өзендері, Нұра-Есіл каналы) ластануын болдырмау мақсатында жыл сайын мынадай табиғат қорғау іс-шаралары өткізіледі:
- су бетін санитарлық тазарту,
- Акватория мен жағалау аумағын өсімдіктерден тазарту,
- түбін тазалау және жағалауды нығайту жұмыстары,
- мелиорациялық іс-шаралар (аэрация, балықтандыру) ,
- дезинсекциялық (жәндіктермен күрес) және дератизациялық (кеміргіштермен күрес) іс-шаралар.