Мемлекеттік сатып алу саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес − ұлттық экономиканы дамытудың қажетті шарты
Экономиканы мемлекеттік реттеу құралы ретінде мемлекеттік сатып алу ел экономикасының барлық салаларының дамуы мен жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.
Осыған байланысты, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырудың тиімділігі әрқашан саясаткерлер мен қоғамның назарында болады. Мұндай назар мемлекеттік сатып алу құбылысының екі жақты рөлімен байланысты: бір жағынан, мемлекеттік сатып алу есебінен мемлекет әлеуметтік функцияны – қоғамның қажеттіліктерін қоғамдық ресурстар есебінен қамтамасыз етуді жүзеге асырады, ал екінші жағынан, бұл қызмет сыбайлас жемқорлық көріністерінің қайнар көзіне айналады.
Мемлекеттік сатып алу жүйесі басты рөлдердің бірін атқаратын қазіргі аралас экономикада сауда-саттықты ұйымдастыру және өткізу тетіктерін жетілдіру қажеттілігі ерекше өзектілікке ие болды.
Өз кезегінде, мемлекеттік сатып алу жүйесіндегі сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес осы күрделі мәселені шешудің кешенді тәсілінсіз мүмкін емес.
Мемлекеттік сатып алу жүйесін жетілдіру мақсатында, 2022 жылғы 1 шілдеден бастап рейтингтік – балдық жүйені пайдалана отырып, сатып алудың жаңа тәсілі-конкурс енгізілді.
Сатып алудың бұл әдісінің негізгі артықшылықтары конкурстық баға ұсынысына әсер ететін шартты өлшемшарттарды толық автоматтандырылған есептеу есебінен адамның ықпалын болдырмау және нәтижелерге шағымданудың болмауына байланысты конкурстық рәсімдерді жүзеге асырудың нормативтік мерзімдерін қысқарту болып табылады.
Негіздемелік келісімді пайдалана отырып, Конкурс ағымдағы жылдың шілдесінде де енгізілді. Бензин (АИ-92, АИ-95, АИ-98), дизель отыны (жазғы, қысқы, арктикалық), тіркелген телефон байланысы, ұялы байланыс және интернет желісіне қол жеткізу қызметтері сияқты тауарлар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алуға арналған.
Бұдан басқа, 2022 жылғы 1 шілдеден бастап тауарлардың электрондық каталогы – сатып алынатын тауарларды (кеңсе тауарлары, шаруашылық тауарлары, дәрілік заттар және медициналық мақсаттағы бұйымдар, электр тауарлары) автоматтандырылған сәйкестендіру мақсатында тауарлардың бірыңғай сипаттамасын қалыптастыруға арналған веб-порталдың ақпараттық кіші жүйесі іске қосылды.
«Астана қаласының Активтер және мемлекеттік сатып алу басқармасы» мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – Басқарма) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына ұсынылатын жаңалықтарды талқылауға белсенді қатысады, сондай-ақ жиі енгізілетін өзгерістердің бастамашысы болады.
Сонымен, Басқарманың ұсыныстары мен бастамаларына мыналар жатады:
- құрылыс-монтаж жұмыстары саласындағы жұмыс тәжірибесі бойынша шартты жеңілдіктерді автоматты түрде есептеу;
- электрондық дүкенді енгізу;
- әлеуетті өнім берушілердің техникалық қадағалау жөніндегі құқық қабілеттілігін тек аккредиттеу туралы аттестатпен растау.
Жалпы, мемлекеттік сатып алу саласы Мемлекет басшысының назарына, мемлекеттік құрылымдарды да, бизнес-қоғамдастықты да білдіретін мемлекеттік сатып алу процесіне тікелей қатысушылардың белсенділігіне байланысты жүргізілетін рәсімдердің үздіксіз жетілдірілуімен, ашықтығымен және ашықтығымен ерекшеленеді.
Қорытындылай келе, мемлекеттік сатып алу саласында бәсекелестік және ашық орта құру бүгінгі күннің басты міндеттерінің бірі екенін атап өткім келеді.
«Астана қаласының
Активтер және мемлекеттік
сатып алу басқармасы» ММ
басшысы
Е.К. Өтебаев