Алматы қаласы
Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне сақтандыру нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;
3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.
Қазақстан Республикасы
Қаржы нарығын реттеу
және дамыту агенттігінің
Төрағасы М. Әбілқасымова
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау
және реформалар агенттігінің
Ұлттық статистика бюросы
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Цифрлық даму, инновациялар
және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Қаржы министрлігі
|
Қаулыға қосымша |
Сақтандыру нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі
Осы қаулымен бекітілген Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидалары Сақтандыру нарығын реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне (бұдан әрі – Тізбе) қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын.
осы қаулымен көрсетілген мінсіз іскерлік беделдің болмау өлшемшарттарын, келісім алу үшін қажетті құжаттарды қоса алғанда, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, сақтандыру холдингінің, сақтандыру брокерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокері филиалының және «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басшы қызметкерін тағайындауға (сайлауға) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның келісім беру қағидаларында:
3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«3. Уәкілетті органмен келісуге жататын, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру брокерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокері филиалының, сақтандыру холдингінің және «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басшы қызметкерлерінің тізбесі Сақтандыру қызметі туралы заңның 34-бабының 1, 1-1 және 14-тармақтарында және Кепілдік беру қоры туралы заңның 4-1-бабының 1-тармағында айқындалған.
Уәкілетті органмен келісуге жатпайды:
1) «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басқару органының құрамына кіретін уәкілетті органның өкілдері;
2) уәкілетті органмен келісілген лауазымнан сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру брокерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокері филиалының, сақтандыру холдингінің және «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының сол бір органы шеңберінде төмен тұрған лауазымға ауыстырылған немесе қайта тағайындалған сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру брокерінің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокері филиалының, сақтандыру холдингінің және «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының филиалының басшы қызметкерлері;
3) уәкілетті органмен келісілген атқарушы орган басшысының немесе мүшесінің не басқару органы басшысының немесе мүшесінің лауазымынан сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының екі және одан да көп құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіруді және (немесе) бақылауды жүзеге асыратын және құжаттарға қол қою құқығына ие сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өзге басшысы лауазымына ауыстырылған немесе қайта тағайындалған сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басшы қызметкерлері, олардың негізінде сақтандыру және (немесе) инвестициялық қызмет жүргізіледі;
4) Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының уәкілетті органмен келісілген басшы немесе басшының орынбасары лауазымынан сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының екі немесе одан да көп құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіруді және (немесе) бақылауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының өзге басшысы лауазымына ауыстырылған немесе қайта тағайындалған басшы қызметкерлері Қазақстан Республикасының бейрезидент және олардың негізінде сақтандыру қызметі жүргізілетін құжаттарға қол қою құқығына ие;
5) уәкілетті органмен келісілген атқарушы орган басшысының немесе мүшесінің не басқару органы басшысының немесе мүшесінің лауазымынан еншілес (еншілес) ұйымның (ұйымдардың) және (немесе) ұйымның (ұйымдардың) қызметін үйлестіруді және (немесе) бақылауды жүзеге асыратын сақтандыру холдингінің өзге де басшысы лауазымына ауыстырылған немесе қайта тағайындалған сақтандыру холдингінің басшы қызметкерлері) сақтандыру холдингінің капиталға қомақты қатысуы бар.
Осы тармақтың 2), 3), 4) және 5) тармақшаларында көрсетілген басшы қызметкерлер Сақтандыру қызметі туралы заңның 16-2 және 34-баптарында, «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Акционерлік қоғамдар туралы заң) 1-бабының 20) тармақшасында, 54-бабының 4-тармағында, 59-бабының 2-тармағында, Кепілдік беру қоры туралы заңның 4-1-бабында, «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы заң) 9-бабында белгіленген талаптарға сәйкес келген жағдайда келісуге жатпайды.».
көрсетілген қаулымен бекітілген Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мақсатында сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, сақтандыру брокерлері, өзара сақтандыру қоғамдары, Қазақстанның экспорттық-кредиттік агенттігі, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру брокерлерінің филиалдары үшін ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптарда:
5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«5. Ұйымның және (немесе) сақтандыру брокерінің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен ұйымның басқару органы (сақтандыру брокерінің уәкілетті органы) ұйымның басшы қызметкерлерінің және (немесе) сақтандыру брокерінің немесе ұйымның және (немесе) сақтандыру брокерінің өзге де басшыларының қатарынан ұйымның және (немесе) сақтандыру брокерінің тиісті құрылымдық бөлімшесі басшысының және (немесе) сақтандыру брокерінің деңгейінен төмен емес тұлға тағайындайды ішкі бақылау қағидаларын іске асыруға және сақтауға жауапты (бұдан әрі - жоғары білімі, ұйымдағы және (немесе) сақтандыру брокеріндегі жұмыс өтілі (техникалық немесе қосалқы персонал лауазымындағы жұмыс өтілін қоспағанда) кемінде бір жыл не КЖ/ТҚҚ саласындағы жұмыс өтілі кемінде екі жыл не қаржы қызметтерін ұсыну және (немесе) реттеу саласындағы жұмыс өтілі Сақтандыру қызметі туралы Заңға сәйкес кемінде үш жыл қызмет көрсету және мінсіз іскерлік беделі белгіленеді, сондай – ақ құзыретіне КЖ/ТҚҚ мәселелері кіретін ұйымның қызметкерлері не бөлімшесі (бұдан әрі - КЖ/ТҚҚ жөніндегі бөлімше) айқындалады.
КЖ/ТҚҚ жөніндегі заңнама талаптарының сақталуын бақылау еңбек қызметін ұйымда және (немесе) сақтандыру брокерінде тұрақты негізде жүзеге асыратын жауапты қызметкерге жүктеледі.»;
мынадай мазмұндағы 5-1-тармақпен толықтырылсын:
«5-1. КЖ/ТҚҚ жөніндегі заңнама талаптарының сақталуын бақылайтын жауапты қызметкер КЖ/ТҚҚ мәселелері бойынша алған білімдерін растау үшін 3 (үш) жылда кемінде 1 (бір) рет тестілеуден өтеді.».
көрсетілген қаулымен бекітілген «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамындағы тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарда:
2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«2. Талаптарда келесі ұғымдар қолданылады:
1) басқару есептілігі – ішкі бақылау және Қордың қызметін бағалау құралы;
2) кепілдік беру резервтері – «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес зиянды өтеу резерві, «жалпы сақтандыру» саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резерві және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резервтері;
3) комплаенс-мәдениет – Қордың және оның қызметкерлерінің Қазақстан Республикасының азаматтық, салықтық, сақтандыру заңнамасының, Қор туралы, сақтандыру қызметі туралы, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы, бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасының, сондай-ақ Қордың ішкі құжаттарының талаптарын сақтау мәдениеті;
4) комплаенс-тәуекел – Қордың және оның қызметкерлерінің Қазақстан Республикасының азаматтық, салықтық, сақтандыру заңнамасының, Қор туралы, сақтандыру қызметі туралы, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы, бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасының, сондай-ақ Қордың ішкі құжаттарының талаптарын сақтамауы салдарынан шығындардың туындау ықтималдығы;
5) корпоративтік басқару – Қор қызметін басқаруды қамтамасыз ететін, акционерлер, директорлар кеңесі, атқарушы орган мен акционерлердің мүдделері үшін Қордың өзге де органдарының арасындағы қарым-қатынастарды қамтитын процестер жиынтығы.
Корпоративтік басқару жүйесі Қордағы өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді бөлуді ұйымдастыруға, сондай-ақ корпоративтік шешімдер қабылдау процесін құруға мүмкіндік береді;
6) лимиттеу – қабылданатын тәуекелдердің сапалық, сандық шектеулерін белгілеу, Қордың мәмілелеріне (операцияларына) шектеулерді белгілеу.
Лимиттеу кезінде мынадай өлшемдер анықталады:
лимит белгіленетін көрсеткіш;
лимит белгіленетін көрсеткішті есептеу әдісі;
көрсеткіштің шекті (ең жоғары, ең төмен) мәні;
7) мүдделер қақтығысы – Қор қызметкерінің (лауазымды тұлғасының) жеке мүдделері мен оның лауазымдық өкілеттіктерінің арасындағы Қор қызметкерінің (лауазымды тұлғасының) жеке мүдделері оның өз лауазымдық өкілеттіктерінің орындалмауына әкеп соқтыруы мүмкін қайшылық;
8) стресс-тесттер – Қордың қаржылық жағдайына және кепілдік беру резервтері қаражатының сақталуына әлеуетті ықпалды, айрықша, бірақ Қордың қызметіне ықпал етуі мұмкін ықтимал оқиғаларды өлшеу әдістері;
9) тәуекел – Қор қызметінің күтілетін нәтижесін алу сенімсіздігін немесе мүмкін еместігін туындататын жағдаяттардың пайда болу, кепілдік берудің меншікті активтері мен резервтері бойынша шығыстардың (зиянның) туындау ықтималдығы;
10) тәуекелдерді бағалау жүйесі – Қордың қаржылық жай-күйіне және кепілдік беру резервтерінің сақталуына кешенді талдау жүргізуге арналған коэффициенттердің жиынтығы;
11) тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше – тәуекелдерді мониторингтеу, қамтамасыз ету және қадағалау, тәуекелдерді тиімді басқару және ішкі бақылау функцияларын жүзеге асыратын Қордың құрылымдық бөлімшесі;
12) Қордың тәуекелдерді басқару жүйесі – өзара байланысты элементтердің: акционер үшін қолайлы тәуекел деңгейі шеңберінде іске асырылған және әлеуетті тәуекелдерді басқару жөніндегі бірыңғай процеске біріктірілген және тәуекелдерді басқару жөніндегі мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізуге бағытталған рәсімдердің, әдістемелердің, ақпараттық жүйелердің жиынтығы. Қордың қызметіне әсер ететін іске асырылған және әлеуетті тәуекелдерді анықтау және басқару процесіне өзіне жүктелген құзырет пен жауапкершілік шегінде директорлар кеңесі, басқарма, құрылымдық бөлімшелердің басшылары мен қызметкерлері қатысады;
13) тәуекелдерді басқару саясаты – Қордың тиімді жұмыс істеуін және оның қызметінің стратегияға және тәуекелдің жол берілетін деңгейіне сәйкестігін қамтамасыз ететін қажетті өлшемшарттарды, өлшемдерді, тәсілдерді, қағидаттарды, стандарттарды, рәсімдер мен тетіктерді айқындайтын саясатты және (немесе) өзге де ішкі құжаттарды қамтитын ішкі құжаттардың жиынтығы;
14) тәуекелді идентификаттау – тәуекел элементтерін табу, тізбесін құру, және сипаттау процесі;
15) тәуекел картасы – кепілдік беру резервтерінің төмендеу тәуекелдерін қоса алғанда, бір «ось» бойынша тәуекелдің ықпал ету күші немесе маңыздылығы көрсетілген, ал екіншісінде оның пайда болу ықтималдылығы не жиілігі көрсетілген кестеде орналастырылған Қор тәуекелдерінің графикалық және мәтіндік сипаттамасы;
16) тәуекел лимиті – қабылданатын тәуекелді сандық не сапалық шектеу құралы;
17) тәуекел мәдениеті – тәуекелдерді Қордың қаржылық жай-күйіне олардың әсерін азайту мақсатында түсінуге, қабылдауға, басқаруға және бақылауға бағытталған процестер, рәсімдер, Қордың ішкі қағидалары, сондай-ақ ұйымдық құрылымның барлық қатысушыларының кәсіби қызметінің этикалық нормалары мен стандарттары. Тәуекел мәдениеті ұйымның қолданыстағы бекітілген рәсімдерін, процестері мен тетіктерін толықтырады және тәуекелдерді басқару жүйесінің ажырамас құрауышы болып табылады;
18) тәуекел-менеджері – Қордың тәуекелдерді мониторингтеу, қамтамасыз ету және қадағалау, тәуекелдерді тиімді басқару және ішкі бақылау функцияларын жүзеге асыратын штаттағы қызметкері;
19) тәуекелді өлшеу – оқиғаның басталу салдары мен ықтималдығын математикалық жолмен ықтималдық теориясын және статистикалық деректер негізінде үлкен сандар заңын қолдана отырып бағалау арқылы жүзеге асырылатын тәуекелдің ықтималдығы дәрежесін және әлеуетті шығыстар (шығындар) мөлшерін анықтау;
20) уәкілетті орган – қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уәкілетті орган;
21) ішкі аудит – ішкі аудит қызметі (ішкі аудитор) сақтандыру қызметі туралы, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасы заңнамаларына, ішкі құжаттарға, ішкі аудиттің халықаралық кәсіби стандарттарына сәйкес келу дәрежесін одан әрі көрсету мақсатында қаржылық есептілікті, сондай-ақ Қор қызметін сандық және сапалық жағынан бағалауға келетін басқа деректер мен ақпаратты бағалайтын басқарушылық бақылаудың ажырамас элементі;
22) ішкі бақылау – бұл Қордың директорлар кеңесі, алқалы органдары, басқармасы, қызметкерлері жүзеге асыратын, мынадай санаттар бойынша мақсаттарға жетуді қамтамасыз етуге бағытталған процесс:
қызметінің тиімділігі;
кепілдік беру резервтері қаражатының сақталуын және олардың нысаналы пайдаланылуын қамтамасыз ету;
қаржылық есептіліктің және өзге де басқарушылық есептіліктің сенімділігі, толықтығы мен уақтылылығы;
Сақтандыру қызметі туралы, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын және Қордың ішкі құжаттарын сақтау;
23) ішкі бақылау жүйесі – мыналарды қамтамасыз ететін бақылау рәсімдерінің, іс-шаралар мен әдістемелердің жиынтығы:
Қордың қаржы-шаруашылық қызметін тиімді жүргізу;
Сақтандыру қызметі туралы, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасы заңнамаларының және Қордың ішкі құжаттарының талаптарын сақтау;
жауапкершілікті тиімді бөлу;
Қор қызметкерлерінің ішкі құжаттардың талаптарын уақтылы орындауы;
мүліктің сақталуын қамтамасыз ету;
алаяқтық фактілерін және басқарушылық қателердің алдын алу және анықтау;
қаржылық есептілікті және өзге есептілікті дайындау уақтылығы, шынайылығы мен толықтығы.»;
5-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«5-1. Қордың директорлар кеңесінің комитеттері Қордың директорлар кеңесі бекіткен, олардың өкілеттіктері мен құзыретін, комитеттердегі Қордың директорлар кеңесі мүшелерінің жұмыс мерзімдері бойынша шектеулерді қоса алғанда, жұмыс тәртібін айқындайтын регламентке сәйкес қызметті жүзеге асырады.
Қордың директорлар кеңесі өкілеттіктердің шоғырлануын болдырмау және директорлар кеңесі комитеттерінің құзыретіне кіретін мәселелерге жаңа көзқарастарды ілгерілету үшін директорлар кеңесі комитеттерінің мүшелерін (тәуелсіз сарапшыларды қоспағанда) мерзімді ротациялауды көздейді.
Директорлар кеңесінің комитеттері мәселелерді қарау нәтижелері бойынша шешімдер қабылдаудың ықтимал нұсқалары, осындай шешімдер қабылдаудың оң және теріс факторлары мен салдарлары ашылған директорлар кеңесіне ұсынымдар дайындалады.
Директорлар кеңесі комитеттерінің отырыстары күндізгі нысанда өткізіледі. Директорлар кеңесі комитеттерінің мүшелеріне Қордың ішкі құжаттарында көзделген техникалық байланыс құралдары арқылы отырыстарға қатысуға жол беріледі.
Директорлар кеңесі комитеттерінің отырыстарына корпоративтік хатшы мен директорлар кеңесі комитетінің төрағасы хаттама жасайды және қол қояды.
Стратегиялық жоспарлау мәселелерін қарау үшін Қор директорлар кеңесінің жеке комитетін құрады.
Стратегиялық жоспарлау мәселелері жөніндегі директорлар кеңесі комитетінің төрағасы болып IT технологиялар саласында немесе қаржы нарығының екі және одан да көп секторларында басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл жұмыс тәжірибесі бар Қордың тәуелсіз директоры тағайындалады.
Стратегиялық жоспарлау бойынша директорлар кеңесі комитетінің құзыретіне директорлар кеңесіне келесі мәселелер бойынша ұсыныстар беру және қарау кіреді:
1) Қор қызметінің тиімділігін арттыру мақсатында стратегияны іске асыру және стратегиялық жоспарды орындау бойынша бағалау және мониторинг;
2) әзірленген стратегияны іске асыру бойынша Қор қызметінің нақты жоспарларына ұсынымдар беру, стратегиялық жоспарлар мен ұзақ мерзімді міндеттерге қол жеткізу мақсатында ресурстарды бөлу және оларды орындау;
3) Қордың даму жоспарын алдын ала қарау және мониторингтеу, Қордың даму жоспарына түзетулер енгізу;
4) ақпараттық технологиялар саласындағы стратегиялық мақсаттарды іске асыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу және оларды орындау;
5) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігін қамтамасыз ету мақсатында Қордың ішкі құжаттарын әзірлеу және мерзімді қайта қарау;
6) Қордың ішкі құжаттарында белгіленген қорды стратегиялық жоспарлауға және дамытуға байланысты өзге де мәселелерді қарау.
Аудит мәселелері жөніндегі директорлар кеңесі комитетінің төрағасы болып кемінде үш жыл мерзімге аудит, бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік саласында жұмыс тәжірибесі бар Қордың тәуелсіз директоры тағайындалады.
Директорлар кеңесінің өзге комитеттерінің төрағалары мен өкілеттіктеріне қойылатын талаптар (бар болса) Қордың ішкі құжаттарында айқындалады.»;
16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«16. Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше (тәуекел-менеджері) тәуекелдерді басқару саясатын әзірлейді және стресс-тестілеуді, сценарийлік талдауларды тұрақты жүргізуді көздейді және мыналарды айқындайды, бірақ олармен шектелмейді:
1) Қордың ұйымдық құрылымының құрамында инвестициялық комитеттің (инвестициялық комитеттердің), Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) болуын;
2) басшы қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары;
3) тәуекелдерді басқаруға тікелей қатысы бар қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары, оның ішінде жоғары білімнің болуы бойынша талаптар және тәуекелдерді басқару саласында мынадай халықаралық сертификаттардың біреуінің болуы (FRM (Financial Risk Manager) - Қаржы тәуекел-менеджері, PRM (Professional Risk Manager) - Кәсіби тәуекел-менеджер, CFA - Сертификатталған қаржы талдаушысы) және (немесе) ISO 31000 сериялы стандарт бойынша сертификаттың немесе Қорда Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше құрылатын кезде тәуекел менеджері немесе Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің басшысы үшін қаржы ұйымдарында тәуекелдерді басқару немесе ішкі аудит саласында кемінде бір жыл жұмыс өтілінің болуы жөніндегі талаптар;
4) алқалы органдардың, ішкі аудит қызметінің (ішкі аудитордың), басқарманың, Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) тәуекелдерді басқару жөніндегі өкілеттіктері мен функционалдық міндеттері;
5) Қордың алқалы органдары, басқармасы және директорлар кеңесі арасында есептілікті ұсынудың ішкі рәсімдері және тәуекелдерді басқару үшін қажетті ақпаратпен алмасу жөніндегі тәртіп;
6) Қордың қызметіне байланысты тәуекелдер көрсеткіштерінің сандық мәндерін айқындау тәртібін қоса алғанда, тәуекелдерді идентификаттау, бағалау, мониторингтеу және бақылау жөніндегі рәсімдер;
7) басқарушылық шешімдердің орындалуына тұрақты мониторинг жүргізу және қабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін айқындау рәсімдері;
8) тәуекелдерді басқару жүйесінің тиімділігін бағалаудың ішкі өлшемшарттары;
9) сапалық және сандық тәсілдерді қоса алғанда, тәуекелдер картасын әзірлеу тәртібі;
10) тәуекелдердің жол берілетін мөлшеріне лимиттер;
11) Қордың қызметі процесінде туындайтын тәуекелдерді басқару жөніндегі шаралар;
12) идентификатталған (анықталған) тәуекелдерді мониторингтеу, бағалау және бақылау, Қордың тәуекелдер картасын жасау жөніндегі рәсімдер, оның ішінде:
Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) басқа алқалы органдармен, Қор қызметкерлерімен бірлесіп, тәуекелдерді идентификаттау бойынша қабылдайтын шаралары;
Қазақстан Республикасының аумағында сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін жалғыз ұйым ретінде кредиттік бюролардың, сақтандыру ұйымдарының және өзге де ұйымдардың жұмысындағы іркілістерге, сондай-ақ Қорға тән тәуекелдерге байланысты тәуекелдік оқиғалардың тізбесі;
тәуекелдердің туындау жиілігін бағалауды, осы тәуекелдерге байланысты әсерлердің кейіннен жіктелуін мен тәуекелдер лимиттерін белгілеуді қоса алғанда, тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше (тәуекел-менеджері) жүзеге асыратын тәуекелдерді бағалау рәсімі;
тәуекелдер көрсеткіштерінің мәндері мен тәуекелдер көрсеткіштерінің барынша жол берілетін мәндерінің өзгеруін мониторингтеу, сондай-ақ тәуекелдер көрсеткіштерінің мәндері тәуекелдер лимиттеріне сәйкес келмеген кезде тәуекелдерді барынша азайту мақсатында қабылданатын шараларды қамтитын тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше (тәуекел-менеджері) жүргізетін тәуекелдер мониторингі;
Қордың шығыстарына (шығындарына) әкеп соғуы және (немесе) оның қызметіне ықпал етуі мүмкін немесе заңсыз сипаттағы кез келген елеулі жағдайлар туралы директорлар кеңесіне дереу есеп беру тетігі;
13) стресс-тестілеу және тәуекелдерді бағалауды модельдеу рәсімдері;
14) тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) директорлар кеңесіне тәуекелдерді басқару есебін беру тәртібі, оның ішінде:
тәуекелдерді басқару бойынша ағымдағы жағдай (тәуекелдерді азайту және жою бойынша атқарылып жатқан жұмыс);
анықталған тәуекелдер және осы тәуекелдерді азайту жөніндегі іс-шаралар жоспары, сондай-ақ оларды төмендету не болдырмау бойынша жүргізілген жұмыстардың нәтижелері;
Қордың ағымдағы қызметін жүргізу процесінде туындауы мүмкін тәуекелдер және оларды төмендету мен болдырмау жолдары;
Қордың корпоративтік стратегиясын іске асырудың ағымдағы кезеңінде туындауы мүмкін тәуекелдерді және оларды барынша азайту мен алдын алу жолдарын бақылау және мониторингтеу;
тәуекелдерді басқару жүйесінің барабарлығы мен тиімділігі;
15) бақылауды жүзеге асыруға жауапты тұлғалар лауазымдарының тізбесін көрсете отырып, Қордың инвестициялық қызметі және кез келген басқа мәмілелері (операциялары) бойынша белгіленген лимиттердің орындалуын бақылауды жүзеге асыру тәртібі;
16) басшы қызметкерлер, ішкі аудит қызметі (ішкі аудитор), тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше (тәуекел-менеджері), заң қызметі, корпоративтік хатшы (ол бар болса) ауысқан кезде өкілеттіктерді қабылдау-тапсыру тетіктері, оның ішінде қабылдау-тапсыру актілерін жазбаша ресімдеу.»;
17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«17. Басқарма тәуекелдерді басқару жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында:
1) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау бойынша белгіленген мақсаттар мен әдістерге сәйкес Қорды басқаруды күн сайын жүзеге асырады;
2) директорлар кеңесі, алқалы органдар, басқарма және тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімше (тәуекел-менеджері) арасында тәуекелдерді тиімді басқаруды және ішкі бақылауды қамтамасыз ететін ақпарат беру тәртібін бекітеді;
3) директорлар кеңесінің шешімдерін, ішкі аудит қызметінің (ішкі аудитордың) ұсынымдары мен ескертулерін, Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) ұсынымдарын, уәкілетті органның талаптары мен шараларын жүзеге асырады;
4) директорлар кеңесі бекіткен тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жөніндегі саясатты іске асыру мақсатында ішкі құжаттарды бекітеді;
5) директорлар кеңесінің бекітуіне операциялардың түрлері бойынша тәуекелдер лимиттерін әзірлейді;
6) сақтандыру саласының ерекшеліктерін, сақтандыру ұйымының тәуекел-бейінін, оның бизнес-стратегиясын, сақтандыру нарығындағы атқаратын үлесін және кепілдік беру резерві жеткіліксіздігінің тәуекелін ескере отырып, міндетті, қосымша жарналар мен шартты міндеттемелердің мөлшерлемелерін есептеу әдістемесін әзірлейді;
7) тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) ай сайынғы есептеулері негізінде көрсетілген лимиттердің сақталуын бақылау бойынша тиімді шараларды қабылдауды қамтамасыз етеді;
8) тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің (тәуекел-менеджерінің) инвестициялық шешімдері мен ұсынымдарын орындау туралы тоқсан сайынғы есептерді дайындайды және директорлар кеңесінің қарауына шығарады;
9) директорлар кеңесіне ағымдағы және болашақ экономикалық орта, нормативтік құқықтық базаны ескере отырып, жылдық бюджеттерді, стратегиялық жоспарларды жасау бойынша ұсынымдар береді;
10) Қордың қызметі бойынша іс-шаралар жоспарларының орындалуын бақылайды;
11) ықтималды және болжалды тәуекелдерді басқарудағы саясаттардың, белгіленген лимиттер шегінде тәуекелдер мөлшерінің сақталуын бақылайды;
12) қаржы құралдарының нарықтық құнының серпінін ескере отырып, олармен операциялардан кіріс (шығыстардың) өзгеруіне талдау жүргізуді қамтамасыз етеді;
13) ішкі және сыртқы аудиторлардың ұсынымдарын ескере отырып, есепке алу және есептілік жүйесін жақсартуды қамтамасыз етеді;
14) аудиторлық есептерге талдау жүргізеді және анықталған кемшіліктерді жою бойынша тиісті шаралар қабылдау жөнінде директорлар кеңесіне ұсыныстар береді;
15) Қордың ішкі құжаттарында көзделген нысан бойынша жыл сайын Директорлар кеңесіне өз жұмысының нәтижелері және Директорлар кеңесі тапсырмаларының орындалуы бойынша есеп береді;
16) Директорлар кеңесіне Қордың ішкі құжаттарында көзделген нысан бойынша сақтандыру ұйымының тәуекел-бейінін, оның бизнес-стратегиясын, сақтандыру нарығындағы үлесін және кепілдік беру резервтерінің жеткіліксіздігі тәуекелін бағалауды бағалау туралы есепті жыл сайын ұсынады.»;
19-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«19-1. Қордың тәуекелдерді басқару бөлімшесінің басшысы (тәуекел-менеджер) мынадай біліктілік талаптарына сәйкес келеді:
1) жоғары білімі бар;
2) тәуекелдерді басқару саласындағы мынадай халықаралық сертификаттардың біріне ие (FRM (Financial Risk Manager) - қаржылық тәуекел-менеджер, PRM (Professional Risk Manager) - кәсіби тәуекел-менеджер, CFA - сертификатталған қаржылық талдаушы) және (немесе) ISO 31000/COSO Enterprise Risk Management сериясы стандарты бойынша сертификатқа ие немесе қаржы ұйымдарында тәуекелдерді басқару немесе ішкі аудит саласында кемінде бір жыл жұмыс стажының болуы.
Тәуекелдерді басқару бөлімшесінде (тәуекел-менеджер ретінде) жұмыс істеу үшін қызметкерлерді аутсорсингке тартуға жол берілмейді.»;
22-7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«22-7. Қордың тәуелсіз директорлары директорлар кеңесінің мүшесі ретінде еңбекке ақы төлеу бойынша олардың сыйақыларын қоспағанда, объективті пайымдауды жүзеге асыруға қауіп төндіруі мүмкін кез келген материалдық мүдделерден немесе Қормен, оның басқармасынан немесе оның меншігінен бос.»;
22-8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«22-8. Қордың тәуелсіз директорлары Тәуелсіз директорлар қауымдастығының мүшелері болып табылады.
Қордың тәуелсіз директорлары адамдар арасынан сайланбайды:
1) Қорға қатысушы сақтандыру ұйымының қызметкерлері, акционерлері, үлестес тұлғалары болып табылатын немесе олар директорлар кеңесіне тәуелсіз директорлар ретінде сайланар алдындағы үш жыл ішінде олар болып табылған;
2) Қордың лауазымды адамымен бағыныстылықпен байланысты немесе олар директорлар кеңесіне тәуелсіз директорлар ретінде сайланғанға дейінгі үш жыл ішінде осы адамдармен бағыныстылықпен байланысты болған;
3) Қор акционерінің өз органдарының отырыстарында өкілдері болып табылатын және олар директорлар кеңесіне тәуелсіз директорлар ретінде сайланар алдындағы үш жыл ішінде олар болып табылған;
4) Қордың аудитіне аудиторлық ұйымның құрамында жұмыс істеген аудиторлар ретінде қатысатын және директорлар кеңесіне тәуелсіз директорлар ретінде сайланар алдындағы үш жыл ішінде осындай аудитке қатысқан адамдар.
5) Қазақстан Республикасының Қор туралы, акционерлік қоғамдар, сақтандыру қызметі туралы заңнамасының және Қордың ішкі құжаттарының талаптарына сәйкес келмейтін.»;
22-13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
«22-13. Корпоративтік хатшы лауазымына кандидат (корпоративтік хатшы) мынадай талаптарға сәйкес келеді:
1) жоғары заң және (немесе) экономикалық білімі бар;
2) кемінде 3 (үш) жыл, оның ішінде басшы лауазымында кемінде 1 (бір) жыл жұмыс өтілі бар;
3) Сақтандыру қызметі туралы, акционерлік қоғамдар және Қор туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын біледі;
4) Қор акционерлері мен лауазымды адамдарының үлестес тұлғасы болып табылмайды және Қордың лауазымды адамдарымен туыстық қатынастарда тұрмайды.».
Қазақстан Республикасының
сақтандыру қызметін реттеу мәселелері бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін
нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне
қосымша
Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкі Басқармасының
2018 жылғы 27 тамыздағы №198 қаулысымен
бекітілген
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидалары
1-тарау. Жалпы ережелер
1) андеррайтинг - актуарий белгілеген шектерде сақтандыру өтемін, сақтандыру талаптарын, франшизаның және сақтандыру тарифінің деңгейін анықтау мақсатымен сақтандыру тәуекелдерін бағалау негізінде мәлімделген сақтандыру объектісін сақтандыруға немесе қайта сақтандыруға қабылдау бойынша рәсімдер кешені;
2) басқару есептілігі - ішкі бақылау және ұйымның қызметін бағалау құралы;
3) гэп-талдау - ұйымның сыйақы мөлшерлемелерінің өзгерістеріне ұшыраған немесе белгілі бір мерзім ішінде өтелуі тиіс активтері мен міндеттемелерінің көлемін салыстыру негізінде пайыздық тәуекелді және өтімділік тәуекелін өлшеу әдістері;
4) корпоративтік басқару – акционерлер, директорлар кеңесі, атқарушы орган және акционерлердің мүддесі үшін ұйымның өзге де органдары арасындағы қатынастарды қамтитын ұйым қызметін басқаруды қамтамасыз ететін процестер жиынтығы.
Корпоративтік басқару жүйесі ұйымдағы өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді бөлуді ұйымдастыруға, сондай-ақ корпоративтік шешімдер қабылдау процесін құруға мүмкіндік береді;
5) лимиттеу - қабылданатын тәуекелдердің сапалық, сандық шектеулерін белгілеу, ұйымның мәмілелеріне (операцияларына) шектеулерді белгілеу.
Лимиттеу кезінде мынадай өлшемдер анықталады:
лимит белгіленетін көрсеткіш;
лимит белгіленетін көрсеткішті есептеу әдісі;
көрсеткіштің шекті (ең жоғары, ең төмен) мәні;
6) мүдделер қақтығысы - ұйымның лауазымды тұлғаларының және (немесе) оның қызметкерлерінің жеке мүддесі мен олардың өздерінің лауазымдық өкілеттіктерін орындауы немесе ұйымның және (немесе) оның қызметкерлерінің және (немесе) клиенттерінің ұйым және (немесе) оның клиенттері үшін қолайсыз салдарлар туындатуы мүмкін мүліктік және өзге де мүдделері арасында қайшылықтар туындататын ахуал;
7) клиенттің жолданымы - адамның құқықтары мен бостандықтарын немесе басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын іске асыруға көмек көрсету туралы өтінішхаты не Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының және (немесе) ұйымның ішкі құжаттарының бұзылуы, ұйымның, оның лауазымды адамдарының жұмысындағы кемшіліктер туралы хабарлама не олардың қызметін сынау, сондай-ақ ұйым қызметі бойынша оң пікірлер, үн қосулар, ұсыныстар;
8) саясат - ұйымның тиімді жұмыс істеуін және оның қызметінің стратегияға және тәуекелдің жол берілетін деңгейіне сәйкестігін қамтамасыз ететін қажетті өлшемшарттарды, өлшемдерді, тәсілдерді, қағидаттарды, стандарттарды, рәсімдер мен тетіктерді айқындайтын саясатты және (немесе) өзге де ішкі құжаттарды қамтитын ішкі құжаттардың жиынтығы;
9) стресс-тестілеу - ұйымның қаржылық жағдайына айырықша, бірақ ұйымның қызметіне әсер етуі мүмкін ықтимал оқиғалардың әлеуетті әсер етуін өлшеу әдістері;
10) тәуекел - ұйым қызметінің күтілетін нәтижесін алу сенімсіздігін немесе мүмкін еместігін туындататын жағдаяттардың пайда болу, шығыстардың (зиянның) туындау ықтималдығы;
11) тәуекел мәдениеті – тәуекелдері ұйымның қаржылық жай-күйіне олардың әсерін азайту мақсатында түсінуге, қабылдауға, басқаруға және бақылауға бағытталған процестер, рәсімдер, ұйымның ішкі қағидалары, сондай-ақ ұйымдық құрылымның барлық қатысушыларының кәсіби қызметінің этикалық нормалары мен стандарттары. Тәуекел мәдениеті ұйымның қолданыстағы бекітілген рәсімдерін, процестері мен тетіктерін толықтырады және тәуекелдерді басқару жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады;
12) тәуекелдерді бағалау жүйесі - ұйымның қаржылық жай-күйіне кешенді талдау жүргізуге арналған коэффициенттердің жиынтығы;
13) тәуекелдерді басқару жүйесі - тәуекелдерді және олардың ұйымның мақсаттарына жетуге әсер ететін салдарын анықтау, бағалау, мониторинг жүргізу, төмендету мақсатында бүкіл ұйым шегінде жүзеге асырылатын, ұйымның директорлар кеңесі мен басқармасы белгілеген тұрақты құрылымдалған процесс;
14) тәуекелге негізделген талап етілетін капитал – бұл стресс-тестілеуді жүргізуді, тәуекелдердің пайда болу ықтималдығын бағалауды және олардың корреляциясын қамтитын жеке модель негізінде ұйым анықтайтын ықтимал шығындарды өтеуге арналған қаражат сомасы;
15) тәуекел картасы - бір «ось» бойынша тәуекелдің ықпал ету күші немесе маңыздылығы көрсетілген, ал екіншісінде оның пайда болу ықтималдылығы мен жиілігі көрсетілген кестеде орналастырылған ұйым тәуекелдерінің графикалық және мәтіндік сипаттамасы;
16) тәуекел лимиті - қабылданатын тәуекелді сандық не сапалық шектеу құралы;
17) тәуекелді сәйкестендіру - тәуекел элементтерін табу, тізбесін құру, және сипаттау процесі;
18) тәуекелді өлшеу - оқиғаның басталу салдары мен ықтималдығын математикалық жолмен ықтималдық теориясын және статистикалық деректер негізінде үлкен сандар заңын қолдана отырып бағалау арқылы жүзеге асырылатын тәуекелдің ықтималдығы дәрежесін және әлеуетті шығыстар (зияндар) мөлшерін анықтау;
19) уәкілетті орган - қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уәкілетті орган;
20) ішкі аудит - ішкі аудит қызметі сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасы заңнамасына, ішкі құжаттарға, ішкі аудиттің халықаралық кәсіптік стандарттарына сәйкес келу дәрежесін одан әрі көрсету мақсатында қаржылық есептілікті, сондай-ақ ұйым қызметін сандық және сапалық жағынан бағалауға келетін басқа деректер мен ақпаратты бағалайтын басқарушылық бақылаудың ажырамас элементі;
21) ішкі бақылау - бұл ұйымның директорлар кеңесі, алқалы органдары, басқармасы, қызметкерлері жүзеге асыратын, мынадай санаттар бойынша мақсаттарға жетуді қамтамасыз етуге бағытталған процесс:
қызметінің тиімділігі;
қаржылық есептіліктің және өзге де басқарушылық есептіліктің сенімділігі, толықтығы мен уақтылығы;
сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтау;
22) ішкі бақылау жүйесі - мыналарды қамтамасыз ететін бақылау рәсімдерінің, іс-шаралар мен әдістемелердің жиынтығы:
ұйымның қаржы-шаруашылық қызметін тиімді жүргізу;
сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтау;
жауапкершілікті тиімді бөлу;
ұйым қызметкерлерінің ішкі құжаттардың талаптарын уақтылы орындауы;
мүліктің сақталуын қамтамасыз ету;
алаяқтық фактілерін және басқарушылық қателердің алдын алу және анықтау;
қаржылық есептілікті және өзге басқарушылық есептілікті дайындау уақтылығы, шынайылығы мен толықтығы.
Қағидалардың талаптарын Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолдану кезінде:
Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тиісті басқару органы директорлар кеңесі болып түсініледі;
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының басшы қызметкерлері басқарма болып түсініледі;
бас офис шотының сомасы, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы қызметінің резервтері мен нәтижелері капитал болып түсініледі;
Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есебінің деректері бойынша есептілік қаржылық есептілік болып түсініледі.
Қағидалардың 16, 17-тармақтарының талаптары Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолданылмайды.
2-тарау. Тәуекелдерді басқару жүйесін қалыптастыру және ішкі бақылау тәртібі
1) сақтандыру қызметін жүзеге асыруға байланысты тәуекелдер:
андеррайтинг тәуекелі – сақтандыруға қабылданатын тәуекелдерді бұрыс (қате) бағалау тәуекелі;
сақтандыру резервтерінің тәуекелі - жеткіліксіз (барабар емес) сақтандыру резервтерін құру тәуекелі;
сақтандыру төлемдерінің тәуекелі – сақтандыру шарттарының талаптарын бұзумен сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруға байланысты тәуекел;
апатты тәуекел - елеулі мөлшердегі бір оқиға әдеттегіден жоғары сақтандыру төлемдеріне әкеліп соқтыратын тәуекел;
қайта сақтандыру тәуекелі - жеткіліксіз қайта сақтандыру өтемінің немесе қайта сақтандырушының қайта сақтандыру шарты бойынша төлемді жүзеге асыруға қабілетсіздігі тәуекелі.
Ұйымның директорлар кеңесі комитеттерді құру кезінде мүдделер қақтығысын болдырмайды.
Көрсетілген кеңестердің құрамына ұйымның директорлар кеңесі бекітетін мүдделі құрылымдық бөлімшелердің, тәуекелдерді басқару бөлімшелерінің қызметкерлері және басшы қызметкерлер кіреді.
Көрсетілген кеңестердің шешімдері мүшелер дауыстарының жай көпшілігімен қабылданады және жазбаша түрде ресімделеді.
Көрсетілген кеңестердің шешімдеріне шешім қабылдау барысын жан-жақты көрсете отырып хаттама жасалады және мыналарды көрсете отырып, шешім қабылдау үшін негіз болып табылатын құжаттар қоса беріледі:
қаралатын мәселелердің тізбесі мен егжей-тегжейлі сипатталуы;
кеңеске шешім қабылдау үшін берілген құжаттардың тізбесі;
әрбір қаралатын мәселе бойынша дауыс беру қорытындылары;
мүшелердің пікірлері, оның ішінде олардың қабылданған шешіммен келіспеуі және ерекше пікірінің болуы жағдайында негіздемесімен қоса беріледі.
Хаттамаға аталған кеңестердің отырысқа қатысқан барлық мүшелерінің қолдары қойылады және ол ұйымда сақталады.
Директорлар кеңесі аталған кеңестердің және басқарманың жұмысына олардың жұмыс нәтижесі туралы жыл сайынғы есептерінің негізінде бағалайды.
1) тәуекелдерді анықтау:
тәуекелді туындататын факторларды және тәуекелді бағалау (барлық ықтимал шығыстардың (шығындардың) себептерін, олардың ықтималдығы мен мөлшерін жүйелі және тұрақты түрде қадағалау, талдау);
тәуекелдерді жіктеу (тәуекелдердің және олардың пайда болуына алып келетін, олардың дамуына ықпал ететін факторлардың ерекшеліктерін зерттеу, тарихи деректерді сараптамалық бағалау, тәуекелдер картасын талдау);
2) өткізу кезеңділігін тәуекелдің маңыздылығына қарай директорлар кеңесі бекітетін, бірақ жылына екі реттен көп емес белгіленетін тәуекелдерді өлшеу;
3) тәуекелдерге жүйелі стресс-тестілеу пен талдауды жүзеге асыру;
4) тәуекелдерді басқару әдісін таңдау және қолдану;
5) тәуекелдерді басқару жүйесін түзету.
1) сақтандыру тәуекелдерін, активтері мен міндеттемелерін басқару тиімділігін қоса алғанда, ұйым қызметінің тиімділігін қамтамасыз ету, активтердің сақталуын қамтамасыз ету;
2) ішкі және сыртқы пайдаланушылар үшін қаржылық, реттеушілік және басқа есептіліктің толықтығын, дәйектілігін және уақтылығын, сондай-ақ ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
3) ұйымның сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын және ұйымның ішкі құжаттарын орындауын қамтамасыз ету;
4) ұйым мен оның қызметкерлерін заңсыз қызметті жүзеге асыруға тартуға, оның ішінде алаяқтыққа, қателерге, дәлсіздіктерге, алдауға, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға жол бермеу.
клиенттің мақсаттары мен қажеттіліктеріне сәйкес келетін сақтандыру өнімін және/немесе көрсетілетін қызметін ұсынуға;
клиенттің сақтандыру өніміне деген қажеттілігін, оның тәуекелдері мен қаржылық мүмкіндіктерін ескере отырып бағалауға;
клиенттің сақтандыру тұрғысында қорғау шарттарын түсінуіне ықпал етуге;
сапалы қызмет көрсетуге және клиенттің қанағаттануының жоғары деңгейіне қол жеткізуге бағытталған адал іскерлік практикасын сақтайды.
Ұйым жинақтаушы сақтандыру өнімдерін қоспағанда, жеке тұлғалар сақтандырушылар болып табылатын сақтандырудың ерікті сыныптары бойынша сақтандыру өнімінің тиімділігін кемінде үш жылда бір рет талдайды.
Тиімділікті талдау сақтандыру сыйлықақыларының көлемі сақтандырудың ерікті сыныптары бойынша ұйымның сақтандыру (қайта сақтандыру) сыйлықақыларының көлемінен 20 (жиырма пайыз) асатын сақтандыру өнімдері және сақтандыру өнімі бойынша қайта сақтандырушының үлесін ескере отырып, 30 (отыз) пайыздан аз шығынды сипаттайтын коэффициент бойынша жүргізіледі.
Тиімділікті талдау қорытындылары бойынша ұйым өніммен өтелетін сақтандыру оқиғаларының тізбесін ұлғайтуға бағытталған сақтандыру өнімінің шарттарын қайта қарайды немесе сақтандыру тарифін қайта қарайды.
Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесінің ішкі құжаттарына қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Ұйым уәкілетті органға тәуекелдер бойынша стресс-тестілеуді Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жыл сайынғы негізде есепті жылдан кейінгі жылғы 30 сәуірден кешіктірмей ұсынады.
Тәуекелдер бойынша стресс-тестілеуге тәуекелдерді басқару бөлімшесі басшысының қорытындысы қоса беріледі, ол мыналарды қамтиды:
ұйымның тәуекелдерге ұшырағыштығына талдау;
ұйымның қаржылық жағдайына аса әсер ететін тәуекелдерді айқындау.
Ұйым директорлар кеңесі бекіткеннен кейін жыл сайын, бірақ есепті жылдан кейінгі жылғы 30 сәуірден кешіктірмей, уәкілетті органға «жалпы сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын ұйым үшін Қағидаларға 5-қосымшаға және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын ұйым үшін Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттеріне талдауды (стандартты диапазоннан шығатын коэффициенттер бойынша түсіндірмелермен) және ұйымның тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициенттерінің стандартты диапазонның бекітілген шектерінен төрт және одан да көп ауытқулары болған жағдайда, директорлар кеңесі бекіткен тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын не директорлар кеңесінің тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу қажеттілігінің жоқтығы туралы шешімін ұсынады.
Талап етілетін тәуекелге негізделген капиталды бағалау нәтижелерін ұйымның директорлар кеңесі бекітеді және ұйымның қаржылық орнықтылығын қамтамасыз етуге бағытталған басқару шешімдерін одан әрі қабылдау үшін пайдаланылады.
3-тарау. Тәуекелдерді басқару жүйесін қалыптастыру тәртібі
1) тәуекелдерді басқару жөніндегі саясатты және Қағидаларға сәйкес әзірленетін ішкі құжаттарды бекітеді;
2) жыл сайын ұйымның тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін талдауды бекітеді және ұйымның тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициенттерінің стандартты диапазонның бекітілген шектерінен төрт және одан да көп ауытқулары болған жағдайда, ұйымның тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекітеді не тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі
іс-шаралар жоспарын әзірлеу қажеттілігінің жоқтығы туралы шешім қабылдайды;
3) жыл сайын тәуекелдерге негізделген талап етілетін капиталды бағалау нәтижелерін бекітеді;
4) ұйым клиенттерінің жолданымдарын талдауды қарайды және клиенттерге қызмет көрсету сапасын жақсарту және орындалу мерзімдерін көрсете отырып, клиенттердің жолданымдарына негіз болған себептерді жою жөнінде шешім қабылдайды;
5) корпоративтік басқару бөлігінде:
алқалы органдардың, ішкі аудит қызметінің, басқарманың, құрылымдық бөлімшелердің қызметін үйлестіреді;
басшы қызметкерлердің функционалдық міндеттемелеріндегі ықтимал мүдделер қақтығысын азайту бойынша шаралар қабылдайды;
ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғаларға жеңілдік шарттарын беру фактісін тексеруді қамтамасыз етеді;
директорлар кеңесінің құзыретіне жататын өзге де мәселелер;
6) стратегиялық мақсаттарды түзету мақсатында мыналарды қарайды:
тәуекелдерді басқару бөлімшесі немесе функциясына көрсетілген талдауды жүргізу кіретін өзге құрылымдық бөлімше жүргізген ұйымның капиталдағы ағымдағы (болашақ) қажеттіліктерін талдау;
ішкі (сыртқы) аудиторлар өздері жүргізген тексеру нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктер, сондай-ақ олардың ұсынымдары көрсетілген есеп;
активтерді және пассивтерді басқару кеңесінің (инвестициялық қызмет үшін жауапты бөлімшенің) ұйымның активтерін инвестициялау бойынша жүргізілген операциялардың (мәмілелердің) (қаржы құралдарының түрлері бойынша топтастырылып және олардың баланстық, нарықтық құнын, кірістілігін, сатып алу мен сату сомаларын көрсете отырып) нәтижелері бойынша есебі;
7) тәуекелдерді басқару бөлігінде:
корпоративтік стратегияға, саясаттарға, рәсімдерге және ішкі құжаттарға қайшы келетін операциялардың жасалуын болдырмау мақсатында, сондай-ақ оларды түзету мақсатында құрылған алқалы органдар, ішкі аудит қызметі мен құрылымдық бөлімшелер арқылы ұйымның қызметін тұрақты мониторингтеуді жүзеге асырады;
ішкі аудит қызметі, тәуекелдерді басқару бөлімшесі функцияларының ұйымдастырушылық дербестігін қамтамасыз ету;
уәкілетті орган шараларының, оның ішінде кемшіліктерді жою жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалуын бақылауды жүзеге асырады;
уәкілетті орган талаптары орындалмаған, анықталған кемшіліктер уақтылы жойылмаған (жойылмаған) жағдайда, орындалмау (жойылмау) себептерін анықтайды және жауапты қызметкерлерге тиісті шаралар қолданады;
қабылданатын тәуекелдерді лимиттеу және мәмілелерге (операцияларға) шектеулерді белгілеуді жүзеге асырады;
тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі
іс-шаралар жоспары бекітілген жағдайда, Ұйым тоқсан сайынғы негізде жоспардың орындалуын бақылауды жүзеге асырады.
Осы тармақтың 2), 3), 4) тармақшаларының ережелері Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолданылмайды.
1) ұйымның ұйымдық құрылымының құрамында андеррайтингтік кеңестің, активтерді және пассивтерді басқару кеңесінің, тәуекелдерді басқару бөлімшесінің болуын;
2) бағалы қағаздар нарығында инвестициялық портфельді басқару бойынша қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар ұйым үшін – ұйымның ұйымдық құрылымының құрамында төмендегі функцияларды қоса алғанда, бірақ олармен шектелмей, инвестициялық портфельді басқару жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын бөлімшенің болуы:
инвестициялық декларацияны әзірлеу, сақтанушылар активтерін инвестициялау лимиттерін айқындау және қайта қарау, сақтанушылар активтерінің есебінен мәмілелер жасасу туралы шешімдер қабылдау кезінде жасалатын ұсынымдарды (бұдан әрі – ұсынымдар) дайындау үшін қажетті ақпаратты жинақтау, өңдеу және талдау;
ұсынымдар жасау;
ұйымның инвестициялық комитеті отырыстарының қорытындысы бойынша қабылданған инвестициялық шешімдер мен хаттамаларды ресімдеу;
сақтанушылар активтерінің есебінен сатып алынған қаржы құралдарын есепке алу;
сақтанушыларға инвестициялық портфельді басқару жөніндегі қызметтің нәтижелері туралы есептерді сақтанушының инвестицияларға қатысу талабы көзделетін сақтандыру шарттарында көзделген тәртіппен дайындау;
активтерді басқарды жүзеге асыру процесінде сақтанушылардың басқа қаржы ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасауы;
ұйымның ішкі құжаттарында айқындалған функциялар;
3) тәуекелдерді басқаруға тікелей қатысы бар басшы қызметкерлерге және қызметкерлерге білімінің және жұмыс өтілінің болу талаптарын қоса алғанда, қойылатын біліктілік талаптарын;
4) ұйымның директорлар кеңесінің, алқалы органдарының, ішкі аудит қызметінің, басқармасының, тәуекелдерді басқару бөлімшесінің, құрылымдық бөлімшелерінің тәуекелдерді басқару жөніндегі өкілеттіктерін және функционалдық міндеттерін;
5) ұйымның құрылымдық бөлімшелерінің, алқалы органдарының, басқармасының және директорлар кеңесінің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы арасында тәуекелдерді басқаруға қажетті ақпарат алмасу тәртібін;
6) ұйымның қызметіне байланысты тәуекелдер көрсеткіштерінің сандық мәндерін айқындау тәртібін қоса алғанда, тәуекелдерді идентификаттау, бағалау, мониторингтеу және бақылау рәсімдерін;
7) басқарушылық шешімдердің орындалуына тұрақты мониторинг жүргізу және қабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін анықтау рәсімдерін;
8) тәуекелдерді басқару жүйесінің тиімділігін бағалаудың ішкі өлшемшарттарын;
9) сапалық және сандық тәсілдерді қоса алғанда, тәуекелдер картасын әзірлеу тәртібін;
10) тәуекел лимитін, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы үшін айқындау жөніндегі рәсімдерді;
11) ұйым қызметі барысында туындайтын тәуекелдерді басқару жөніндегі шараларды;
12) сәйкестендірілген (анықталған) тәуекелдерді мониторингтеу, бағалау және бақылау, ұйым тәуекелдерінің картасын жасау рәсімдерін, оның ішінде:
тәуекелдерді басқару бөлімшесі ұйымның басқа құрылымдық бөлімшелерімен бірлесіп тәуекелдерді идентификаттау бойынша қабылдайтын шараларды;
тәуекелдердің туындау жиілігін бағалауды қоса алғанда, тәуекелдерді басқару бөлімшесі жүзеге асыратын тәуекелдерді бағалау, кейіннен осы тәуекелдер көрсеткен ықпалдарды жіктеу және тәуекел лимиттерін белгілеу;
тәуекелдер көрсеткіштері мәндерінің және тәуекелдер көрсеткіштерінің барынша жоғары рұқсат етілген мәндерінің өзгеруін мониторингтеуді, сондай-ақ тәуекел лимиттерінің тәуекел көрсеткіштерінің мәндері сәйкес келмеген жағдайда тәуекелдерді барынша азайту мақсатында қабылданатын шараларды қамтитын тәуекелдерді басқару бөлімшесі жүргізген тәуекелдердің мониторингі;
директорлар кеңесіне шығыстарға (зиянға) ұшыратуы мүмкін және (немесе) ұйымының қызметіне ықпал ететін немесе заңсыз сипаттағы кез келген елеулі жағдайлар туралы есептілікті тез арада ұсыну тетігін;
13) тәуекелдерді тестілеу және бағалануын модельдеу рәсімдерін;
14) тәуекелдерді басқару бөлімшесінің директорлар кеңесіне тәуекелдерді басқару жөніндегі есепті беру тәртібін, оларға мыналар кіреді:
тәуекелдерді басқару бойынша ағымдағы жағдай (тәуекелдерді барынша азайту және жою бойынша жүргізілетін жұмыстар);
анықталған тәуекелдер және осы тәуекелдерді барынша азайту бойынша іс-шаралар жоспары, сондай-ақ оларды төмендету және болдырмау бойынша жүргізілген жұмыстың нәтижелері;
ағымдағы қызметін жүргізу барысында туындауы мүмкін тәуекелдер және оларды төмендету және болдырмау жолдары;
ұйымның корпоративтік стратегиясын іске асырудың ағымдағы кезеңінде туындауы мүмкін тәуекелдерді бақылау және мониторингтеу және оларды барынша азайту және болдырмау жолдары;
тәуекелдерді басқару жүйесінің барабарлығы мен тиімділігі;
15) бақылауды жүзеге асыруға жауапты тұлғалар лауазымдарының тізбесін көрсете отырып, сақтандыру, инвестициялық және өзге қызмет бойынша және мәмілелер (операциялар) бойынша белгіленген лимиттердің орындалуын бақылауды жүзеге асыру тәртібі.
1) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау бөлігінде белгіленген мақсаттарға және әдістерге сәйкес ұйымға күнделікті басшылық жасауды жүзеге асырады;
2) директорлар кеңесінің, алқалы органдардың, басқарманың (Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тиісті атқарушы органы), Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының басшы қызметкерлерінің және құрылымдық бөлімшелердің арасында тәуекелдерді тиімді басқаруды және ішкі бақылауды қамтамасыз ететін ақпарат беру тәртібін бекітеді;
3) директорлар кеңесінің нұсқауларын, ішкі аудит қызметінің ұсынымдары мен ескертулерін, тәуекелдерді басқару бөлімшесінің ұсынымдарын, уәкілетті органның талаптары мен шараларын іске асыруды жүзеге асырады;
4) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жөніндегі саясатты іске асыру мақсатында ішкі құжаттарды бекітеді;
5) төлем жасауға қабілеттілік маржасы жеткіліктілігінің қажетті деңгейін сақтау мақсатында активтерді әртараптандыру, рентабельділік, капиталдың өтімділігі және жеткіліктілігі, тәуекелдер бойынша бағдарларды айқындайды;
6) директорлар кеңесі белгілеген тәуекелдер лимиттерінің шегіндегі операциялар түрлері бойынша тәуекелдердің лимиттерін бекітеді;
7) тәуекелдерді басқару бөлімшесінің ай сайынғы есептеулері негізінде көрсетілген лимиттердің сақталуын бақылаудың тиімді шараларын қабылдауды қамтамасыз етеді;
8) тариф саясатының тәуекелдер жөніндегі дәйекті статистикасы негізінде тәуекелдер дамуындағы болжамды үрдістерге сәйкес келуін қамтамасыз етеді;
9) ұйым үшін әлеуетті тәуекелді туындататын ішкі және сыртқы экономикалық факторларға тұрақты түрде талдау жасауды, олардың қаржылық көрсеткіштерге әсер ету дәрежесін бағалауды қамтамасыз етеді;
10) түзету коэффициенттерінің қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақыларына барабарлығын бағалау үшін қаржылық көрсеткіштер мен статистикалық ақпаратқа тұрақты түрде талдау жүргізуді қамтамасыз етеді.
Осы тармақшаның талабы «Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы»
2005 жылғы 7 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 17-1-бабы 2-1-тармағының негізінде түзету коэффициенттерін айқындайтын сақтандыру ұйымына қолданылады;
11) ағымдағы және болашақтағы экономикалық ортаны, нормативтік құқықтық базаны, капиталдың мөлшерін ескере отырып, жылдық бюджеттерді, стратегиялық жоспарларды жасау бөлігінде директорлар кеңесіне ұсынымдар береді;
12) іс-шаралар жоспарының қаржылық тұрақсыздық және төтенше жағдайлар жағдайында орындалуын және тиісті тоқсан сайынғы есептің ұсынылуын бақылайды;
13) шарттық қатынастардың, сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар рыногы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарының, ұйымның қаржы құралдарымен операциялар жүргізуді регламенттейтін ішкі құжаттарының сақталуына тұрақты түрде талдау жүргізеді;
14) құрылымдық бөлімшелердің ықтимал және әлеуетті тәуекелдерді басқарудағы саясаттарды, тәуекелдердің белгіленген лимиттер шегіндегі мөлшерлерін сақтауын бақылайды;
15) қаржы құралдарының нарықтық құнының серпінін ескере отырып, олармен операциялардан кірістердің (шығыстардың) өзгеруіне талдау жүргізуді қамтамасыз етеді;
16) ұйымның төлем қабілеттілігі маржасының сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес талап етілетін ең төменгі деңгейіне сәйкес келуін қамтамасыз етеді;
17) сыртқы аудиторлардың ұсынымдарын ескере отырып, есепке алу және есептілік жүйесін жақсартуды қамтамасыз етеді;
18) аудиторлық есептерге талдау жүргізеді және директорлар кеңесіне анықталған кемшіліктерді жою туралы тиісті шаралар қабылдау жөнінде ұсыныстар береді.
Осы тармақтың ережелерін Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолданған кезде осы тармақтың 2), 4), 6) тармақшаларының талаптары Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тиісті атқарушы органының құзыретіне жатады.
Клиенттердің жолданымдарын қараудың ішкі тәртібі Сақтандыру қызметі туралы Заңнама талаптарын ескереді және мыналарды:
1) ұйымға келіп түсетін жолданымдарды қабылдауды, бастапқы өңдеуді, тіркеуді және клиенттердің жолданымдарына жауаптарды қоса алғанда, клиенттердің жолданымдары бойынша ісқағаздарын жүргізу рәсімдерін;
2) клиенттердің жолданымдарын өңдеуді және жауап дайындауды жүзеге асыру тапсырылатын жауапты құрылымдық бөлімшелерге немесе қызметкерлерге келіп түскен жолданымдарды жеткізу (беру) рәсімдерін;
3) клиенттердің жолданымдарын уақтылы өңдеу және клиенттердің жолданымдарына жауап дайындау мерзімдерін;
4) клиенттердің жолданымдарын қарау және клиенттердің жолданымдарына жауаптар дайындау кезінде ұйымдардың құрылымдық бөлімшелерінің өзара іс-қимыл жасау тәртібін;
5) Клиенттердің қанағаттанушылығын бағалау үшін клиенттерден кері байланыс алу тәртібін;
6) ұйым клиенттерінің келіп түскен жолданымдарының сыныптауышын жүргізу рәсімдерін айқындайды.
Ұйым клиенттерінің келіп түскен жолданымдарының сыныптауышында сақтандыру сыныбы, сақтандыру түрі, клиент (жеке/заңды тұлға, тегі, аты және әкесінің аты (ол болған кезде)/заңды тұлғаның атауы, ЖСН/БСН), жолданымның мәні және басқалар туралы ақпарат болады.
1) мыналарды:
тәуекелдерді басқару жөніндегі саясатты әзірлеуді;
сапалық және сандық тәсілдерді қоса алғанда, тәуекелдер картасын әзірлеуді;
басқарушылық шешімдер қабылдау барысына қатысуды;
басқарушылық шешімдердің орындалуына және қабылданған басқарушылық шешімдердің тиімділігін айқындауға тұрақты мониторинг жүргізуді;
сақтандыру, инвестициялық және өзге де мәмілелер (операциялар) бойынша белгіленген лимиттердің орындалуын бақылауды қоса алғанда, тәуекелдерді басқарудың тиімді жүйесін ұйымдастыру;
2) ұйымның қызметіне байланысты тәуекелдер көрсеткіштерінің сипаттау және сандық мәндерін анықтауды, сондай-ақ тәуекелдер көрсеткіштерінің барынша рұқсат етілген мәндерін айқындауды қоса алғанда, тәуекелдерді идентификаттау және бағалау;
3) «жалпы сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын ұйым үшін Қағидаларға 5-қосымшаға және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын ұйым үшін Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жылдық қаржылық және өзге де есептілік негізінде ұйымның тәуекелдерін бағалау жүйесінің коэффициенттерін талдау;
4) актуариймен бірлесіп тәуекелдерге негізделген талап етілетін капиталды бағалауды жүргізу;
5) ұйым қызметі барысында туындайтын тәуекелдерді басқару бойынша шаралар қабылдау;
6) идентификатталған (анықталған) тәуекелдерді мониторингтеу, бағалау және бақылау, оның ішінде:
ұйымның басқа да құрылымдық бөлімшелерімен бірлесіп, тәуекелдерді идентификаттау шараларын қабылдау;
тәуекелдердің туындау жиілігін бағалауды қоса алғанда, тәуекелдерді бағалау, кейіннен осы тәуекелдер көрсеткен әсерді сыныптау және тәуекелдердің лимиттерін белгілеу;
тәуекелдер көрсеткіштері мәндерінің өзгерісін мониторингтеуден және тәуекелдер көрсеткіштерінің барынша рұқсат етілген мәндерінен тұратын тәуекелдерді, сондай-ақ тәуекелдер көрсеткіштерінің мәндері тәуекелдер көрсеткішінің барынша рұқсат етілген мәндеріне сәйкес келмеген жағдайда, тәуекелдерді барынша азайту мақсатында қабылданатын шараларды мониторингтеу;
ұйымның қызметіне зиян келтіруі және (немесе) ықпал етуі мүмкін немесе заңсыз сипаттағы кез келген маңызды жағдайлар туралы дереу басқармаға және директорлар кеңесіне есептілік беру;
7) ұйымның тиісті құрылымдық бөлімшелерінің анықталған тәуекелдерді барынша азайту бойынша іс-шаралардың егжей-тегжейлі жоспарын (жоспарларды құрылымдық бөлімшелер ұсынады және ұйымның анықталған тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі іс-шаралардың жалпы жоспарын тәуекелдерді басқару бөлімшесі әзірлейді) әзірлеу бойынша процесті ұйымдастыру және директорлар кеңесі бекіткен ұйымның тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі іс-шаралар жоспарын одан әрі мониторингтеу;
8) төтенше жағдайлар және ұйымның үздіксіз қызметін қамтамасыз ету жағдайына арналған жоспарын орындау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру;
9) мыналарды тұрақты талдау:
қаржылық көрсеткіштерді (стресс-тестілеу және қабылданған тәуекелдер деңгейін тұрақты мониторингтеу шеңберінде);
қаржы құралдары бағасының өзгеруінің өтімділік, төлем жасау қабілеттілігі көрсеткіштеріне, төлем жасау қабілеті маржасының жеткіліктілігіне ықпалы (стресс-тестілеу және қабылданған тәуекелдер деңгейін тұрақты мониторингтеу шеңберінде);
10) макроэкономикалық факторлардың рентабельділікке, өтімділікке, төлем жасау қабілеті маржасының жеткіліктілігіне ықпал етуінің болжамы;
11) директорлар кеңесі мен басқармаға тоқсан сайынғы негізде мына бағыттар бойынша тәуекелдерді басқару жүйесін бағалау және талдау бойынша есеп ұсыну:
тәуекелдерді басқарудың ағымдағы жай-күйі (тәуекелдерді барынша азайту және болдырмау бойынша жүргізіліп отырған жұмыстар);
анықталған тәуекелдер және осы тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі іс-шаралар жоспары, сондай-ақ оларды азайту не болдырмау бойынша жүргізілген жұмыстың нәтижелері;
ұйымның ағымдағы қызметін жүргізу барысында туындауы мүмкін тәуекелдер және оларды азайту және болдырмау жолдары;
ұйымның корпоративтік стратегиясын іске асырудың ағымдағы кезеңінде туындауы мүмкін тәуекелдерді бақылау және мониторингтеу және оларды барынша азайту және болдырмау жолдары;
тәуекелдерді басқару жүйесінің барабарлығы мен тиімділігі;
есепті кезеңде қаржылық көрсеткіштерге қысқаша талдау;
тәуекелдер картасын бағалау және талдау;
тәуекелдерді тестілеудің қолданылатын рәсімдерінің және бағалау модельдерінің барабарлығы мен тиімділігі;
12) директорлар кеңесінің бекітуіне:
есепті жылдан кейінгі жылғы 1 сәуірден кешіктірмей, тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттеріне жүргізілген талдауды (стандартты диапазонның шегінен асып кететін коэффициенттер бойынша түсіндірмелермен бірге);
ұйымның тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициенттерінің стандартты диапазонның бекітілген шектерінен төрт және одан да көп ауытқулары болған жағдайда, тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын;
есепті жылдан кейінгі жылғы 31 шілдеден кешіктірмей тәуекелдерге негізделген, талап етілетін капиталды бағалау нәтижелерін ұсыну;
13) акционерлердің жылдық жалпы жиналысына тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициенттерінің талдауын (стандартты диапазонның шегінен асып кететін коэффициенттер бойынша түсіндірмелермен бірге) және директорлар кеңесі бекіткен тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын (болған кезде) ұсыну;
14) мыналардың:
Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес андеррайтинг тәуекелін басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес қайта сақтандыру тәуекелін басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес сақтандыру төлемдерінің тәуекелін басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 11-қосымшаға сәйкес сақтандыру резервтері жеткіліксіздігінің тәуекелін басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 12-қосымшаға сәйкес инвестициялық тәуекелді басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 13-қосымшаға сәйкес операциялық және ілеспе тәуекелдерді басқаруға қойылатын талаптардың;
Қағидаларға 14-қосымшаға сәйкес комплаенс-тәуекелді басқаруға қойылатын талаптардың орындалуын қамтамасыз ету;
15) корпоративтік стратегияны және тәуекелдерді басқару жөніндегі ішкі саясатты түзету мақсатында стратегиялық жоспарлау және талдау бөлімшесімен не осыған ұқсас функциялар атқаратын өзге де бөлімшемен бірлесіп, басқармаға кемінде жылына бір рет:
барлық тәуекелдер, олардың ықтималдылық дәрежесі, ұйымның дайындық дәрежесі, оларды барынша азайту бойынша жүргізілген іс-шаралар, ден қою шаралары туралы сандық және сапалық деректерді ескере отырып, ұйымның ағымдағы жай-күйіне егжей-тегжейлі шолуды қамтитын есепті;
ұйымның қаржылық жай-күйі мен қызметінің нәтижелеріне егжей-тегжейлі шолуды, сондай-ақ ұйымның қаржылық жай-күйіне, ұйымның тәуекелдер картасына ықпал етуі мүмкін сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар рыногы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріндегі өзгерістерді қамтитын есепті ұсыну.
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына осы тармақтың ережелері қолданылатын жағдайда:
осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларының ережелері Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тәуекелдерін басқару жөніндегі бөлімшенің функционалдық міндеттеріне қолданылады;
осы тармақтың 3), 12) және 13) тармақшаларының ережелері Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолданылмайды.
1) жоғары білімі бар;
2) тәуекелдерді басқару саласындағы мынадай халықаралық сертификаттардың бірі бар (FRM (Financial Risk Manager) - Қаржылық тәуекел менеджері, PRM (Professional Risk Manager) - Кәсіби тәуекел менеджері, CFA - Сертификатталған қаржы талдаушысы) және (немесе) ISO 31000/COSO Enterprise Risk Management сериясы стандарты бойынша сертификаты, актуарийдің лицензиясы немесе қаржы ұйымдарында немесе уәкілетті органда тәуекелдерді басқару, актуарлық есеп айырысу, бухгалтерия немесе ішкі аудит саласында кемінде бір жыл жұмыс өтілі бар.
4-тарау. Ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібі
1) ұйым қызметінің операциялық және қаржылық тиімділігін қамтамасыз ету үшін құрылады, бұл ұйымның активтері мен пассивтерін басқарудың тиімділігі мен рентабельдігін тексеруді және зиян ықтималдығын айқындауды көздейді;
2) қаржылық және басқарушылық есептіліктің сенімділігін, толықтығын және уақтылығын қамтамасыз ету үшін құрылады, бұл дәйекті және сапалы қаржылық есептіліктің және ұйым шешімдер қабылдаған кезде пайдаланатын басқа да қаржылық құжаттардың жасалуын тексеруді көздейді;
3) Сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар рыногы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарын және ұйымның ішкі құжаттарын сақтауды қамтамасыз ету үшін құрылады.
Осы құрауыштардың тиісінше жұмыс істеуі ұйымның тиімді қызметінің маңызды талабы, ақпараттық жүйелердің жұмысы және пруденциялық нормативтерді және ұйымның уәкілетті орган белгілеген сақталуға міндетті өзге де нормалар мен лимиттерді сақтауы болып табылады.
1) басқарушылық бақылау;
2) тәуекелдерді анықтау және бағалау;
3) бақылауды жүзеге асыру және өкілеттіктерді бөлу;
4) ақпараттық алмасу және өзара іс-қимыл;
5) мониторинг (ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін бағалау) және бұзушылықтар мен сәйкессіздіктерді (кемшіліктерді) болдырмау.
1) рәсімдерді ұйымның ішкі құжаттарына енгізу арқылы ішкі бақылау жүйесін (тиімділік бағалауының нәтижелерін ескере отырып) қалыптастыру;
2) жұмыста ұйымның ішкі құжаттарының орындалуы;
3) ішкі бақылау жүйесінің тиімділігіне бағалау жүргізу.
1) ұйымның корпоративтік стратегиясында қойылған мақсаттары мен міндеттеріне құрылымдық бөлімшелердің өздеріне жүктелген функциялары шеңберінде директорлар кеңесіне және басқармаға қаржылық қызметінің жоспарлы көрсеткіштерімен қоса қаржылық қызметтің ағымдағы нәтижелері туралы есептерді ұсынуы арқылы қол жеткізу барысын тоқсан сайын тексеру;
2) кассалық қолма-қол ақшаны және қаржы құралдарын қоса алғанда, кезең-кезеңімен түгендеу жүргізу;
3) тәуекелдің белгіленген лимиттерінің сақталуын және анықталған сәйкессіздіктерді жою бойынша іс-шаралардың іске асырылуын тексеру;
4) міндетті авторизацияны талап ететін операциялар тізбесін белгілеу;
5) операциялар талаптарын және тәуекелдерді басқару модельдерін қолдану нәтижелерін тексеру;
6) жүргізілген операциялардың есепте және есептілікте уақтылы, дұрыс, толық және дәл көрсетілуін тексеру ішкі бақылау рәсімдері болып табылады.
5-тарау. Корпоративтік басқару
1) корпоративтік құндылықтар, іс-әрекет кодекстері мен стандарттары, сондай-ақ олардың сақталуын қамтамасыз ету үшін қолданылатын құралдар;
2) ұйым қызметінің стратегиясы;
3) жеке қызметкерлер үшін де, ұйым органдары үшін де шешім қабылдаудың иерархиялық құрылымын қоса алғанда, шешімдер қабылдау бөлігіндегі міндеттер мен өкілеттіктерді бөлу;
4) басқару органы, атқарушы орган және аудиторлар арасындағы өзара іс-қимыл және ынтымақтастық тетіктері;
5) тәуекелдерді басқару рәсімдері және әдістемелері;
6) ішкі бақылау жүйесі;
7) ұйым қызметкерлерін тиісті әрекеттерге итермелейтін ақшалай сыйақылар, қызмет бойынша жылжыту және уәждеменің басқа да нысандары түріндегі қаржылық және басқарушылық сипаттағы ынталандырулар;
8) басқару есептілігінің барабар жүйесінің болуы;
9) ұйымдық құрылым;
10) корпоративтік басқарудың ашықтығы.
1) ұсынылатын ақпаратты жан-жақты бағалау негізінде шешімдерді ұтымды қабылдау және ұйым мүддесінде әрекет ету;
2) ұйымның мүддесіне нұқсан келтіре отырып, ұйыммен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалардың жеке пайдасын, мүдделерін ескермей, ұйымның мүддесіне шешімдер қабылдау және әрекет ету.
3) ұйым қызметіне белсенді тарту және ұйым қызметінің елеулі өзгерістері мен сыртқы жағдайлар туралы хабардар болу, сондай-ақ ұзақ мерзімді перспективада ұйымның мүдделерін қорғауға бағытталған уақтылы шешімдер қабылдау;
4) корпоративтік басқару кодексінің жобасын және (немесе) оған енгізілген өзгерістерді алдын ала қарау.
1) Ұйымның корпоративтік басқару жүйесінің мынадай қағидаттарға сәйкестігін қамтамасыз ету:
ұйым қызметінің ауқымы мен сипатына, оның құрылымына, тәуекелдер бейініне, ұйымның бизнес-моделіне сәйкестігі;
Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдар туралы заңнамасына сәйкес көзделген акционерлердің құқықтарын қорғау және осы құқықтардың іске асырылуын қолдау;
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ақпараттың уақтылы және анық жария болуын қамтамасыз ету.
Директорлар кеңесінің мүшелері өз міндеттерін орындау үшін толық, өзекті және уақтылы ақпаратқа қол жеткізе алады;
2) ұйымның басқарма мүшелерін сайлау, тәуекел-менеджмент, ішкі аудит бөлімшелерінің басшыларын және комплаенс-бақылаушыны тағайындау;
3) аудиторлық ұйым куәландырған жылдық қаржылық есептілікті алдын ала бекіту;
4) ұйым қызметкерлері ұйым қызметіне және азаматтық, салық, банк, сақтандыру туралы Қазақстан Республикасының заңнама талаптарына, қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы, зейнетақымен қамсыздандыру туралы, бағалы қағаздар рыногы туралы, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл, акционерлік қоғамдар туралы, сондай-ақ теріс пайдалану туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына қатысты бұзушылықтар туралы конфиденциалды түрде хабарлайтын ұйым рәсімдерінің тиімді сақталуын бақылау;
5) ұйым басқармасының қызметін бақылауды:
ұйым басқармасының директорлар кеңесі бекіткен стратегиялар мен саясаттарды, акционерлердің жалпы жиналысының шешімдерін іске асыруын мониторингтеу;
Қағидаларға сәйкес ұйым басқармасының қызметін реттейтін ішкі құжаттарды бекіту;
ішкі бақылау жүйесін енгізуді қамтамасыз ету;
ұйым басқармасының мүшелерімен тұрақты кездесулер өткізу;
басқарма ұсынған мәліметтерге талдау және сыни бағалау;
ұйымның стратегиясында айқындалған және қаржылық орнықтылыққа бағытталған ұзақ мерзімді мақсаттарға сәйкес келетін қажетті нәтижелілік стандарттары мен басқарма мүшелерінің еңбегіне ақы төлеу жүйесін белгілеу арқылы жүзеге асыру;
6) өзара іс-қимыл және тәуекел-менеджмент бөлімшесі басшысының жұмысын бақылау;
7) қабылданған шешімдердің жазбаларын жүргізуді қамтамасыз ету (отырыстардың хаттамалары, қаралған мәселелер туралы қысқаша ақпарат, ұсынымдар, бар болса, сондай-ақ ұйымның директорлар кеңесі мүшелерінің ерекше пікірлері). Мұндай құжаттар және (немесе) материалдар Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасына сәйкес талап ету бойынша уәкілетті органға ұсынылады;
8) тәуекелдерді басқару мақсаттары үшін толық, анық, уақтылы ақпаратты жинау және талдау мақсатында ақпараттық технологиялардың дамыған инфрақұрылымын қамтамасыз ету.
Корпоративтік хатшының ұйым басқармасы хатшысының функцияларын жүзеге асыруына жол беріледі. Корпоративтік хатшы лауазымын ұйымдағы кез келген өзге лауазыммен қоса атқаруға жол берілмейді, сол сияқты ұйымның корпоративтік хатшысы лауазымын атқару кезеңінде оның ұйымның директорлар кеңесінің тиісті келісімін алмай, өзге де ұйымдарда жұмыс істеуіне жол берілмейді.
1) жоғары заң және (немесе) экономикалық білімі бар;
2) кемінде 3 (үш) жыл, оның ішінде басшы лауазымында кемінде 1 (бір) жыл жұмыс өтілі бар;
3) Сақтандыру қызметі туралы, акционерлік қоғамдар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын біледі;
4) ұйымның акционерлері мен лауазымды адамдарының үлестес тұлғасы болып табылмайды және ұйымның лауазымды тұлғаларымен туыстық қатынастары жоқ.
Ұйымның директорлар кеңесі өкілеттіктердің шоғырлануын болдырмау және директорлар кеңесі комитеттерінің құзыретіне кіретін мәселелерге жаңа көзқарастарды ілгерілету үшін директорлар кеңесі комитеттерінің мүшелерін (тәуелсіз сарапшыларды қоспағанда) мерзімді ротациялауды көздейді.
Директорлар кеңесінің комитеттері мәселелерді қарау нәтижелері бойынша директорлар кеңесіне шешімдер қабылдаудың ықтимал нұсқаларымен, қажет болғанда осындай шешімдер қабылдаудың оң және теріс факторларымен және салдарларымен ұсынымдар дайындайды.
Директорлар кеңесі комитеттерінің отырыстары қатыса отырып өткізіледі. Директорлар кеңесі комитеттерінің мүшелеріне ұйымның ішкі құжаттарында көзделген техникалық байланыс құралдары арқылы отырыстарға қатысуына жол беріледі.
Директорлар кеңесі комитеттерінің отырыстарында қабылданған Директорлар кеңесінің шешімдері хаттама арқылы ресімделеді және оған корпоративтік хатшы және отырыста төрағалық еткен тұлға қол қояды.
Директорлар кеңесі комитеттерінің төрағалары мен өкілеттіктеріне қойылатын талаптар ұйымның ішкі құжаттарында айқындалады.
6-тарау. Ішкі аудит
Осы тармақтың 5) тармақшасының талаптары Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалына қолданылмайды.
1) ішкі аудиттің мақсаты мен міндеттері;
2) ішкі аудит қызметі қызметкерлерінің кәсіби сапасына қойылатын талаптар, олардың өкілеттіктері мен жауапкершілігі;
3) бағалау өлшемшарттарын көрсете отырып, тәуекелдерді және ішкі бақылауды басқару, корпоративтік басқару жүйелерін бағалау әдістемесін қамтитын ішкі аудитті жүзеге асыру тәртібі мен рәсімдері;
4) ұйымның құрылымдық бөлімшелерімен, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалымен өзара іс-қимыл жасау және ақпарат алмасу тәртібі;
5) ішкі аудит қызметінің бюджеті.
ұйымның стратегиясы;
ұйым қызметінің мөлшері, сипаты және күрделілігі;
ұйымның ұйымдық құрылымы;
ұйым қызметіне тән тәуекелдердің деңгейі мен тәуекелдері.
1) ішкі аудит саясатын, ішкі аудит қызметі туралы ережені, ішкі аудиттің жылдық жоспарын және бағдарламасын әзірлеуді және келісуді қамтамасыз етеді;
2) ұйымның және оның қызметкерлерінің ішкі аудит саясаты сақтауына мониторинг және бақылау жүзеге асырады;
3) ішкі аудит қызметінің, оның ішінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалының басшысы мен қызметкерлері кандидатураларын іріктеуді жүзеге асырады.
Ішкі аудит жоспары ұйымның мақсатына сәйкес ішкі аудиттің басымды бағыттарын айқындайтын тәуекелге бағдарланған тәсілге негізделеді.
Ішкі аудит жоспарын іске асыру үшін ішкі аудит қызметінің басшысы бекітетін ішкі аудит бағдарламасы әзірленеді.
1) ішкі бақылау жүйесінің жұмыс істеуі;
2) директорлар кеңесі үшін ішкі аудит қызметінің жұмысы туралы есептілік дайындау;
3) ұйымның ағымдағы жылы ішкі және сыртқы аудиттен өтуі қажет мәмілелеріндегі (операцияларындағы) тәуекелдер саласы
4) менеджментке ұсынылатын қаржылық ақпараттық дәйектілігі мен дәлдігі;
5) сыртқы немесе ішкі аудиторлар анықтаған бухгалтерлік есептегі немесе ішкі аудиттегі кез келген маңызды кемшіліктер.
1) ішкі аудит қызметінің саясаты, ережесі, бюджеті, жұмыс жоспарын, аудиторлық қорытынды, ұйым қызметін бағалау өлшемшарттарын әзірлеу және оларды директорлар кеңесінің бекітуіне ұсыну;
2) ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін тексеру және бағалау, сондай-ақ ішкі бақылау жүйесін үнемі жетілдіруге жәрдем ету;
3) ұйымның тәуекелдерін бағалау әдіснамасының және ұйым тәуекелдерін басқару жүйесінің толық қолданылуын және тиімділігін тексеру;
4) құрылымдық бөлімшенің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалының қызметін тексеру және оның нәтижелері бойынша директорлар кеңесіне есеп беру;
5) бөлімшелер, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы ұсынатын тиісті есептіліктің немесе сұратылатын ақпараттың (оның ішінде қаржы мониторингіне жататын ақпарат) дәйектілігін, толық ашылуын, объективтілігін, уәкілетті органға, басшылыққа және басқа да мүдделі тараптарға уақтылы берілуін тексеру;
6) аудит (ішкі, сыртқы) процестерінің тиімділігі мен тәуелсіздігін қамтамасыз ету;
7) ішкі аудиттің халықаралық кәсіптік стандарттарына және сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін бақылау ортасын бекітілген жоспарға сәйкес тұрақты тексерулер жүргізу арқылы қалыптастыру;
8) бухгалтерлік есеп жүргізуді бақылау;
9) ішкі аудитті жетілдіру бойынша директорлар кеңесіне ұсыныстар беру;
10) ұйым қызметін қаржылық тұрақтылық және төлем жасау қабілетіне, пруденциялық нормативтерді және сақталуы тиіс өзге де нормалар мен лимиттерді сақтау мәніне жүйелі талдау жүргізу және бағалау;
11) активтер мен міндеттемелерді басқару бөлігінде қабылданған басқарушылық шешімдерді орындаудың тиімділігін бағалау;
12) ұйым қызметінің қаржылық есептілікте уақтылы, дұрыс, толық және дәл көрсетілуін және оның халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес келуін тексеру;
13) қаржы құралдарын талдау, оның ішінде:
жиынтық баланс және өткен кезеңдегі және жоспарланған қаржылық көрсеткіштермен салыстыра отырып пайда мен шығын туралы есеп;
қаржы құралдарын түрлері бойынша және баланстық және нарықтық құнын, кірістілігін және сатып алудың (сатудың) жалпы сомасын көрсете отырып, топтай отырып инвестициялар туралы есеп;
14) сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары тізілімінің хронологиялық тәртіппен жүргізілуін бақылау;
15) корпоративтік басқару саласындағы тәуекелдерді, ұйымның операциялық қызметін және оның ақпараттық жүйелерін бірдей және тиімді бақылануын бағалау;
16) ұйымның ішкі құжаттарында көзделген ішкі аудит қызметінің құзыреті шеңберінде өзге де функциялар.
1) ішкі аудит бағдарламасын бекітеді;
2) ішкі аудиттің ұйымдық тәуелсіздігі мен объективтілігі фактісін директорлар кеңесіне жылына кемінде бір рет растайды;
3) ішкі аудит қызметінің тәуелсіздігін бұзу фактілері (мүдделер қайшылығының туындауы, ұйымның материалдарына, мәліметтеріне, құжаттарына (файлдарына) кіру өкілеттіктерін шектеу) туралы ақпаратты директорлар кеңесіне жеткізу;
4) аудиторлық тексеру жүргізу басталғанға дейін бір айдан кешіктірмей басшы қызметкерлерден мыналар туралы жазбаша өтініш сұратады:
қаржылық есептілікті айтарлықтай бұрмалау тәуекелін бағалау нәтижелерін толық ашу;
ішкі бақылау жүйесінде маңызды рөл атқаратын қызметкерлер (оның ішінде жұмыстан шығарылған) және қаржылық есептілікке маңызды ықпал етуі мүмкін басқа да тұлғалар тарапынан алаяқтық іс-қимылдар немесе алаяқтыққа күдік туғызатын жайттар туралы ақпаратты ашу.
1) сақтандыру қызметі туралы, міндетті сақтандыру туралы, акционерлік қоғамдар туралы, бағалы қағаздар нарығы туралы, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтайды;
2) ішкі аудиттің халықаралық кәсіби стандарттарын басшылыққа алады;
3) алаяқтық салдарынан есептіліктің бұрмалануын анықтайды;
4) аудиторлық шешімдер мен дәлелдерді құжаттандырады;
5)өз өкілеттіктерін жүзеге асырған кезде алынған ақпараттық конфиденциалдылығын сақтайды;
6) алынған аудиторлық дәлелдерді бағалау барысында ұйымның негізгі қызметіне сәйкес келмейтін мәмілелерді (операцияларды) тексеру рәсімдерін орындайды, осы кезде мәміленің (операциялардың) ұйымның мақсаттарына (мақсаттың болмауы) алаяқтық мәніне сәйкес келуі бағаланады;
7) аудиторлық дәлелдердің сенімділігін бағалау қағидаттарын басшылыққа алады:
ішкі дереккөздерден алынған сенімді сыртқы ресми дереккөздерден алынған дәлелдер;
егер бухгалтерлік есепті және ішкі бақылауды жүргізу тиімді болса, ішкі дереккөздерден алынған дәлелдер неғұрлым сенімді;
аудиторлар жинаған дәлелдер құрылымдық бөлімшелер берген дәлелден сенімдірек;
құжаттар және жазбаша өтініштер нысанындағы дәлелдер ауызша нысанда ұсынылған өтініштерден сенімдірек.
Дәлелдер бір-біріне қайшы келген жағдайда, ішкі аудит қызметі істің дәйектілігін анықтау мақсатында қосымша рәсімдер жүргізеді.
1) қолма-қол ақша нысанында төлемімен 1 (бір) миллион теңгеден аспайтын сомаға кез келген мәмілелер (операциялар) (оның ішінде сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша);
2) 3 000 (үш мың) айлық есептік көрсеткіштен астам мөлшерде сақтандыру төлемін жүзеге асыру;
3) олардың заңдылығына күмән туғызатын басқа да мәмілелер (операциялар).
|
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларына 1-қосымша
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесінің ішкі құжаттарына қойылатын талаптар
1) Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдар туралы заңнамасына, корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкес, сондай-ақ корпоративтік іс-қимылдың озық халықаралық тәжірибесін, кәсіби этика нормаларын, ұйым қызметінің дамуының ағымдағы кезеңіндегі қажеттіліктері мен талаптарын ескере отырып әзірленеді;
2) корпоративтік басқаруды ұйымдастырудың қағидаттарын мыналарды ескере отырып регламенттейді:
ұйымның органдары және (немесе) құрылымдық бөлімшелер арасындағы міндеттерді нақты бөлу;
акционерлер, органдар және лауазымды тұлғалар арасындағы, сондай-ақ үшінші тұлғалармен өзара іс-қимыл барысындағы қатынастарда кәсіби этика нормаларын қамтамасыз ету мақсатында корпоративтік басқару кодексінің міндетті орындалуын;
директорлар кеңесі, алқалы органдар, басқарма мүшелерінің және өзге де басшы қызметкерлердің ұйымның қызметін және тәуекелдерді басқарудың тұрақты ішкі бақылауды жүзеге асыруға белсенді қатысу;
директорлар кеңесінің, алқалы органдардың, басқарманың және басшы қызметкерлердің шешімдер қабылдаудағы тәуелсіздігі;
директорлар кеңесінің, алқалы органдардың, басқарманың және басшы қызметкерлердің шешімдерінен (негізінде шешім қабылданған құжаттарды қоса отырып) міндетті түрде хаттама жасайды;
басшы қызметкерлердің мүдделері мен ұйымның мүдделері арасында тікелей немесе жанама қайшылық туындауына әкелуі мүмкін іс-әрекеттерден тыйылу міндеттемесін, мүдделер қақтығысы туындаған жағдайда бұл жөнінде директорлар кеңесіне уақтылы хабарлау міндеттемесін жазбаша ресімдеу;
басшы қызметкерлердің уәкілетті органның біліктілік талаптарына сәйкес келуі;
басшы қызметкерлердің бақылау және басқарушылық функцияларының сапасын үнемі жетілдіріп отыру;
кәсіби этиканың жалпыға бірдей нормалары;
3) мүдделер қақтығысын реттеу жөніндегі тәртіпті және директорлар кеңесінің қалауына қарай басқа да мәселелерді регламенттейді.
1) корпоративтік стратегияны;
2) ұйымның ұйымдық-функционалдық құрылымы туралы ережесін;
3) басшы қызметкерлерге еңбекақы төлеу, ақшалай сыйақы есептеу, сондай-ақ материалдық көтермелеудің басқа да түрлері бойынша ішкі саясатты;
4) басшы қызметкерлер болып табылмайтын қызметкерлерге еңбекақы төлеу, ақшалай сыйақылар есептеу, сондай-ақ материалдық көтермелеудің басқа да түрлері жөніндегі ішкі саясатты;
5) есеп саясатын;
5) басқарушылық есептілігін ұсынудың мерзімдері мен нысандары туралы ережені бекітеді.
1) ұйымның қысқа мерзімді (бір жылға дейінгі), орта мерзімді (1 (бір) жылдан 3 (үш) жылға дейінгі) және ұзақ мерзімді (3 (үш) жылдан және одан ұзақ жылға) мақсаттарын айқындайды;
2) мыналарды қамтиды:
ұйым қызметін дамытудың стратегиясы;
ұйым қызметінің негізгі мақсаттары мен бағыттары;
ұйым бағдарланған нарық сегменті;
ұйым қызметінің қаржылық және өзге көрсеткіштерінің болжамдық мәні;
күтілетін макроэкономикалық және микроэкономикалық көрсеткіштер;
ұйымның қарауына қарай өзге де мәселелер.
1) директорлар кеңесінің, алқалы органдардың, басқарманың, ішкі аудит қызметінің, басшы қызметкерлердің, бөлімшелердің құрылымы, өкілеттіктері мен міндеттемелерін;
2) қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптарын;
3) өзара іс-әрекет ету тәртібі және есеп беруін;
4) ішкі аудит қызметінің, тәуекелдерді басқару бөлімшесінің, андеррайтердің (андеррайтинг бөлімшесінің), актуарийдің қызметкерлеріне басқа бөлімшелердің функцияларын жүктеуге жол бермеу;
5) басқарма, құрылымдық бөлімшелер мен қызметкерлер қызметінің тиімділігін бағалау өлшемшарттары, оның ішінде оларға жүктелген функциялар мен міндеттерді орындамағаны (тиісінше, уақтылы орындамағаны) үшін шаралар қолдану тәртібі.
1) директорлар кеңесі, басқарма мүшелерінің, өзге де басшы қызметкерлердің лауазымына үміткерлерді іріктеу қағидаттары, өлшемшарттары, сыйақы мөлшерін айқындау;
2) сыйақы төлеуді жүзеге асыруға негіздеме, түрлері, құрамдары (белгіленген сыйақы мөлшері, акциялар, облигациялар бойынша сыйақы, өтемақы төлемдерінің басқа да түрлері);
3) басшы қызметкерлердің жұмысын бағалау және сыйақыны қолдану өлшемшарттары;
4) басқарманың бюджетті жүргізілген сыйақы және басқа да өтемақы төлемдері бөлігінде игеруге, басшы қызметкерлердің уәкілетті органның біліктілік талаптарына және лауазымдық нұсқаулық талаптарына сәйкес келуін қамтамасыз етуге қатысты директорлар кеңесіне ұсынатын есебінің нысаны мен кезеңділігі;
5) директорлар кеңесінің өзге де мәселелері.
1) ішкі саясаттың мақсаттары, міндеттері, сондай-ақ қызметкерлерге сыйақы есептеу қағидаттарын;
2) қызметкерлердің тіркелген және тіркелмеген сыйақысының құрылымын;
3) қызметкерлерге сыйақы мөлшерін арттыру деңгейлері мен қағидаларын;
4) қызметкерлер жұмысының тиімділігін бағалау жүйесін;
5) тіркелмеген сыйақы төленбейтін жағдайларды регламенттейді.
Қызметкерлердің тіркелген және бекітілмеген сыйақысының құрылымы бөлігінде мыналар айқындалады:
1) сыйақының белгіленбеген бөлігі белгіленген көрсеткіштер орындалған жағдайда төленеді. Көрсеткіштер қызметкердің ағымдағы айға, тоқсанға, жылға арналған қызмет түріне байланысты ай сайын, тоқсан сайын, жыл сайын айқындалады.
2) жыл ішінде төленетін сыйақының бекітілмеген бөлігі қызметкердің орташа жылдық тіркелген кірісінен аспауға тиіс.
1) оны басқарма халықаралық қаржылық есеп стандарттарына, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік заңнамасына сәйкес әзірлейді;
2) ол бухгалтерлік есеп жүргізу және қаржылық есептілікті жасаудың қағидаттарын, негіздерін, шарттарын, қағидалары мен тәжірибесін қамтиды;
3) кірістерді (шығыстарды) динамикасында және қызмет түрлері бойынша ай сайынғы салыстырып тексеруге жауапты бөлімшені айқындайды;
4) регламенттейді:
сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын есепке алу, сондай-ақ олардың тізілімін жүргізу тәртібін;
тәуекелді бағалау үлгісі негізінде қаржы құралдарының құнын бағалауға қойылатын талаптарды және ағымдағы бағаларды нарықтық бағаларға келтіруді;
қаржы құралының нарықтық құны болмаған жағдайда, қаржы құралының құнсыздануына тест және сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша қаражатының болашақ ағындарын халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес ағымдағы есептік бағалауды қолдана отырып сақтандыру резервтерінің барабарлығын бағалауды жүзеге асыру әдістемесін;
директорлар кеңесінің қалауына қарай өзге де мәселелер.
пайда мен зиян туралы есеп (оның ішінде өткен жылдардың өткен кезеңімен салыстырғанда және қызметтің жоспарланған көрсеткіштері);
инвестициялар туралы есептер (баланстық және нарықтық құнын, кірістілігін, сатып алу мен сатудың жалпы сомасын көрсете отырып, қаржы құралдарын түрлері бойынша топтастыра отырып);
активтер мен міндеттемелердің көлемін салыстыру туралы есеп;
ұйым тәуекелі картасының талдауы;
ұйымның тәуекелдерін бағалау жүйесінің коэффициенттерін талдау (стандартты диапазоннан тыс шығатын коэффициенттер бойынша түсіндірмелермен);
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16944 болып тіркелген, «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, сақтандыру тобының және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының қаржылық жағдайының нашарлауына әсер ететін факторларды белгілеу, сондай-ақ Ерте ден қою шараларын көздейтін іс-шаралар жоспарын мақұлдау қағидаларын және Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының (сақтандыру тобының) және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы филиалының қаржылық жағдайының нашарлауына әсер ететін факторларды айқындау әдістемесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 сәуірдегі № 75 қаулысында көрсетілген пруденциялық нормативтерді бұзуға және (немесе) ұйымның және (немесе) сақтандыру тобының қаржылық жағдайының нашарлауына ықпал ететін факторларды анықтауға алып келмейтін ұйымның капиталға және оны пайдалануға ағымдағы және болжанатын қажеттіліктерін қысқаша талдау;
ұйымның директорлар кеңесінің және акционерлерінің талап етуі бойынша есептілік.
Басқарушылық есептілік тізбесі директорлар кеңесі мен басқарманың тәуекелдерді тиісінше басқаруды және ішкі бақылауды қамтамасыз ету мақсатында функционалдық міндеттері мен өкілеттіктерін тиісінше орындауы үшін жеткілікті.
|
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі қалыптастыру қағидаларына 2-қосымша |
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесінің ішкі құжаттарына қойылатын талаптар
1) корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкес, сондай-ақ корпоративтік іс-қимылдың озық халықаралық тәжірибесін, кәсіби этика нормаларын, филиал қызметінің дамуының ағымдағы кезеңіндегі қажеттіліктері мен талаптары ескеріле отырып әзірленеді;
2) Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалын корпоративтік басқаруды ұйымдастырудың қағидаттарын мыналарды ескере отырып регламенттейді:
филиалдың органдары және (немесе) құрылымдық бөлімшелер арасындағы міндеттерді нақты бөлу;
алқалы органдар мүшелерінің, басшы қызметкерлердің филиалдың қызметін және тәуекелдерді басқарудың тұрақты ішкі бақылауды жүзеге асыруға белсенді қатысуы;
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының, алқалы органдардың және басшы қызметкерлердің шешімдер қабылдаудағы тәуелсіздігі;
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының, алқалы органдардың және басшы қызметкерлердің шешімдерінен (негізінде шешім қабылданған құжаттарды қоса отырып) міндетті түрде хаттама жасайды;
басшы қызметкерлердің мүдделері мен филиалдың мүдделері арасында тікелей немесе жанама қайшылық туындауына әкелуі мүмкін іс-әрекеттерден тыйылу міндеттемесін, мүдделер қақтығысы туындаған жағдайда бұл жөнінде Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органына уақтылы хабарлау міндеттемесін жазбаша ресімдеу;
басшы қызметкерлердің уәкілетті органның біліктілік талаптарына сәйкес келуі;
басшы қызметкерлердің бақылау және басқарушылық функцияларының сапасын үнемі жетілдіріп отыру;
кәсіби этиканың жалпыға бірдей нормалары;
3) мүдделер қақтығысын реттеу жөніндегі тәртіпті және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының қалауына қарай басқа да мәселелерді регламенттейді.
1) филиал туралы ережені;
2) филиалдың ұйымдық-функционалдық құрылымы туралы ережесін;
3) басшы қызметкерлерге еңбекақы төлеу, ақшалай сыйақы есептеу, сондай-ақ материалдық көтермелеудің басқа да түрлері бойынша ішкі саясатты;
4) есеп саясатын;
5) басқарушылық есептілігін ұсынудың мерзімдері мен нысандары туралы ережені бекітеді.
1) филиалдың қысқа мерзімді (бір жылға дейінгі), орта мерзімді (1 (бір) жылдан 3 (үш) жылға дейінгі) және ұзақ мерзімді (3 (үш) жылдан және одан ұзақ жылға) мақсаттарын айқындайды;
2) мыналарды қамтиды:
филиал қызметін дамытудың стратегиясы;
филиал қызметінің негізгі мақсаттары мен бағыттары;
филиал бағдарланған нарық сегменті;
филиал қызметінің қаржылық және өзге көрсеткіштерінің болжамдық мәні;
күтілетін макроэкономикалық және микроэкономикалық көрсеткіштер;
филиалдың қарауына қарай өзге де мәселелер.
1) Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының, алқалы органдардың, басшы қызметкерлердің, ішкі аудит қызметінің, бөлімшелердің құрылымы, өкілеттіктері мен міндеттемелерін;
2) қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптарын;
3) өзара іс-әрекет ету және есеп беру тәртібі;
4) ішкі аудит қызметінің, тәуекелдерді басқару бөлімшесінің, андеррайтердің (андеррайтинг бөлімшесінің), актуарийдің қызметкерлеріне басқа бөлімшелердің функцияларын жүктеуге жол бермеу;
5) басшы қызметкерлер, құрылымдық бөлімшелер мен қызметкерлер қызметінің тиімділігін бағалау өлшемшарттары, оның ішінде оларға жүктелген функциялар мен міндеттерді орындамағаны (тиісінше, уақтылы орындамағаны) үшін шаралар қолдану тәртібі.
1) басшы қызметкерлердің лауазымына үміткерлерді іріктеу қағидаттары, өлшемшарттары, сыйақы мөлшерін айқындау;
2) сыйақы төлеуді жүзеге асыруға негіздеме, түрлері, құрамдары (белгіленген сыйақы мөлшері, акциялар, облигациялар бойынша сыйақы, өтемақы төлемдерінің басқа да түрлері);
3) басшы қызметкерлердің жұмысын бағалау және сыйақыны қолдану өлшемшарттары;
4) филиалдың бюджетті жүргізілген сыйақы және басқа да өтемақы төлемдері бөлігінде игеруге, басшы қызметкерлердің уәкілетті органның біліктілік талаптарына және лауазымдық нұсқаулық талаптарына сәйкес келуін қамтамасыз етуге қатысты басқару органына ұсынатын есебінің нысаны мен кезеңділігі;
5) Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының қалауына қарай өзге де мәселелері.
1) оны Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органы халықаралық қаржылық есеп стандарттарына, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік заңнамасына сәйкес әзірлейді;
2) ол бухгалтерлік есеп жүргізу және қаржылық есептілікті жасаудың қағидаттарын, негіздерін, шарттарын, қағидалары мен тәжірибесін қамтиды;
3) кірістерді (шығыстарды) динамикасында және қызмет түрлері бойынша ай сайынғы салыстырып тексеруге жауапты бөлімшені айқындайды;
4) регламенттейді:
сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын есепке алу, сондай-ақ олардың тізілімін жүргізу тәртібін;
сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша қаражатының болашақ ағындарын халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес ағымдағы есептік бағалауды қолдана отырып сақтандыру резервтерінің барабарлығын бағалауды жүзеге асыру әдістемесін;
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының қалауына қарай өзге де мәселелер.
активтер мен міндеттемелер туралы жиынтық есеп;
пайда мен шығын туралы есеп;
активтер мен міндеттемелер көлемін салыстыру туралы есеп
филиал тәуекелінің картасын талдау;
Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының басқару органының талап етуі бойынша есептілік
Басқару есептілігінің тізбесі тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы басқару органының функционалдық міндеттер мен өкілеттіктерді тиісінше орындауы үшін жеткілікті.
|
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларына 3-қосымша |
|
|
Нысан |
|
|
|
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін бағалау туралы мәліметтер __________________________________________________
(ұйымның атауы) жылғы (күні)
|
№ |
Қағидалардың тиісті абзацын, тармақшасын, тармағын көрсету |
Қағидалардың талаптарына сәйкес келуін бағалау |
Анықталған кемшіліктер |
Кемшіліктерді жою бойынша қабылданған (жоспарланған) іс-шаралар (іс-шаралардың мазмұны, орындалу мерзімі) |
Жауапты орындаушылар (тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса), лауазымы, байланыс ақпараты) |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелеріне қойылатын талаптарға сәйкес келуінің жалпы бағасы
_______________________________________________________________
Ұйымның бірінші басшысы не оның мәліметке қол қоюға уәкілетті тұлғасы
________________________________________________ ______________
(тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса) (қолы)
Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің басшысы
__________________________________ ______________ ______________
(тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса) (қолы)
Ішкі аудит қызметінің басшысы
______________________________________________________ ________
(тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса) (қолы)
Қол қойылған күн 20___жылғы «_____» _______________
|
|
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін бағалау туралы мәліметтер нысанына қосымша |
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін бағалау туралы мәліметтерді толтыру бойынша түсіндірме
Ұйымның тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін Қағидалардың талаптарына сәйкес келуін бағалау мына өлшемшарттарды негізге ала отырып жүзеге асырылады:
1) ТС – «толық сәйкес келеді»
талап өлшемшартын маңызды ауытқусыз орындаған кезде;
2) ІС – «ішінара сәйкес келеді»
ұйымның осы өлшемшартты сақтауға қолжеткізу мүмкіндігіне қатысты маңызды күмән туындату үшін жеткілікті болып саналмайтын және жақын арада жойылатын талаптар өлшемшартынан ауытқулар (кемшіліктер) анықталған кезде;
3) СК – «сәйкес келмейді»
тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелеріне қойылатын талаптар өлшемшартын орындамаған кезде;
4) ҚМ – «қолданылмайды»
егер тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын жекелеген талаптар бағалау күні ұйымға қатысты қолданылмайтын жағдайда. «Қолданылмайды» деген баға ұйым Қағидалар талаптарының өлшемшарттарын орындаған үлесін есептеуге қосылмайды.
|
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру)ұйымдары, Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларына 4-қосымша |
|
|
Нысан |
|
Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан
Қайда ұсынылады: қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органға
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысан https://www.gov.kz интернет-ресурсына орналастырылды
Тәуекелдер бойынша стресс-тестілеу
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысан индексі: 1-STRESS-TEST
Кезеңділігі: жыл сайын
Есепті кезең: 20___ жылғы «___» _______________ жағдай бойынша
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысанды ұсынатын тұлғалар тобы: сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысанды ұсыну мерзімі: жыл сайын, есепті жылдан кейінгі жылдың 30 сәуірінен кешіктірмей
БСН: _______________________
Жинау әдісі: қағаз тасымалдағышта
1-кесте.Баға тәуекелі бойынша стресс-тестілеу
|
№ |
Эмитенттің атауы |
Бағалы қағаздың атауы |
Халықаралық сәйкестендіру нөмірі (ISIN) |
Қаржы құралының баланстық құны (мың теңгемен)
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
… |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
Шығын жиынтығы |
|||
|
2 |
Стресс-тестілеуден кейін төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|||
|
3 |
Стресс-тестілеуден кейін өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі |
|||
кестенің жалғасы:
|
Қаржы құралының ағымдағы құнының төмендеу сценарийі (мың теңгемен) |
Қаржы құралының құны төмендеген кездегі шығын (мың теңгемен) |
||||
|
20 %-ға |
30 %-ға |
40 %-ға |
20 %-ға |
30 %-ға |
40 %-ға |
|
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Стресс-тестілеуге түсініктеме
___________________________________________________
___________________________________________________
_________________________________________________
2-кесте. Пайыздық тәуекел бойынша стресс-тестілеу
|
№ |
Эмитенттің атауы |
Қаржы құралының баланстық құны мың теңгемен (нақты) |
Кірістілік мөлшерлемесі (нақты) |
Кірістілік мөлшерлемесінің болжамды мәні (+1%)
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
… |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
Шығын жиынтығы |
|
||
|
2 |
Стресс-тестілеуден кейін төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
||
|
3 |
Стресс-тестілеуден кейін өтімділігі жоғары активтер қалдығының жеткіліктілік нормативі |
|
||
кестенің жалғасы:
|
(+1%) кірістілік мөлшерлемесі кезіндегі қаржы құралының болжамды құны |
(+1%) кірістілік мөлшерлемесі кезіндегі шығын сомасы, мың теңгемен |
|
6 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Стресс-тестілеуге түсініктеме
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
3-кесте. Валюталық тәуекел бойынша стресс-тестілеу
|
Шетел валютасының атауы |
Осы шетел валютасына номинирленген активтер мен міндеттемелердің ағымдағы құны теңгемен |
Теңгенің шетел валютасына қатысты төмендеу сценарийі |
Теңгенің шетел валютасына қатысты нығаю сценарийі |
|||
|
Активтер |
Міндеттемелер |
Активтер |
Міндеттемелер |
Активтер |
Міндеттемелер |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
USD |
|
|
|
|
|
|
|
EURO |
|
|
|
|
|
|
|
RUB |
|
|
|
|
|
|
|
Өзге валюталар |
|
|
|
|
|
|
|
Жиынтығы |
|
|
|
|
|
|
кестенің жалғасы:
|
Теңгенің шетел валютасына қатысты төмендеу сценарийі бойынша шығын (кіріс) |
Теңгенің шетел валютасына қатысты нығаю сценарийі бойынша шығын (кіріс) |
Теңгенің шетел валютасына қатысты төмендеу нәтижелері бойынша |
Теңгенің шетел валютасына қатысты нығаю нәтижелері бойынша |
|||||||
|
Активтер (2-4) |
Міндеттемелер (3-5) |
Активтер (2-6) |
Міндеттемелер (3-7) |
ТМН |
ӨЖАН |
ТМН |
ӨЖАН |
|||
|
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|||||||
Стресс-тестілеуге түсініктеме
_________________________________________________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
Сақтандыру қызметін жүзеге асыруға байланысты тәуекелдер бойынша стресс-тестілеу
4.1-кесте. Сақтандыру сыйлықақыларын жинауды тоқтата тұру сценарийі
|
№ |
Баптың атауы |
Сақтандыру сыйлықақыларын жинауды тоқтата тұру сценарийі |
||||
|
Есепті тоқсанға |
1-ші болжамды тоқсан |
2-ші болжамды тоқсан |
3-ші болжамды тоқсан |
4-ші болжамды тоқсан |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
1 |
Салықтарды төлегеннен кейінгі таза пайданың (шығынның) жиынтығы (мың теңге) |
|||||
|
2 |
Төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|||||
|
3 |
Өтімділігі жоғары активтер қалдығының жеткіліктілік нормативі |
Жүктеу |
||||
Стресс-тестілеуге түсініктеме
____________________________________________________
____________________________________________________
4.2-кесте. Индекстеу мөлшерлемесінің өсуіне байланысты аннуитет шарттары бойынша орын алмаған шығындар резервінің ұлғаю сценарийі
|
№ |
Баптың атауы |
Индекстеу мөлшерлемесінің өсуіне байланысты аннуитет шарттары бойынша орын алмаған шығындар резервінің ұлғаю сценарийі |
|
|
Есепті күнге көрсеткіштің мәні |
Стресс-тестілеуден кейінгі көрсеткіштің мәні |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
1 |
Сақтандыру төлемдерін индекстеу ставкасы |
|
8,25% |
|
2 |
Орын алмаған шығын резерві («Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жасалған аннуитет шарттары бойынша) |
|
|
|
3 |
Төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
|
|
4 |
Өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі |
|
|
Стресс-тестілеуге түсініктеме
_______________________________________________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
4.3-кесте. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзу сценарийі
|
№ |
Баптың атауы |
Есепті күнге нақты сома |
Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзу сценарийі: |
||
|
10 % |
20 % |
30 % |
|||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
|
1 |
Қолданыстағы сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары |
|
|
|
|
|
2 |
Бұзылатын сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша комиссиялық сыйақы сомасы |
Х |
|
|
|
|
3 |
Шығын сомасының жиынтығы (1+2-тармақтар) |
Х |
|
|
|
|
4 |
Төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
|
|
|
|
5 |
Өтімділігі жоғары активтер қалдығының жеткіліктілік нормативі |
|
|
|
|
Стресс-тестілеуге түсініктеме
___________________________________________________
____________________________________________________
Кредиттік тәуекел бойынша стресс-тестілеу
5.1-кесте. Пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдары, қайта сақтандырушылар бойынша рейтингтік бағасының төмендеу сценарийі
|
№ |
Баптың атауы |
Пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдары, қайта сақтандырушылар бойынша рейтингтік бағасының төмендеу сценарийі |
||
|
Есепті күнге нақты мәні |
Болжамды мәні |
Шығын/Айырмашылық |
||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
1 |
Активтерді сапасы мен өтімділігі бойынша жіктеу ескеріле отырып есептелген төлем қабілеттілігінің нақты маржасы, мың теңге |
|
|
|
|
2 |
Активтерді сапасы мен өтімділігі бойынша жіктеу ескеріле отырып есептелген төлем қабілеттілігінің нақты маржасы, мың теңге |
|
|
|
|
3 |
Төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
|
|
|
4 |
Өтімділігі жоғары активтердің сомасы, мың теңге |
|
|
|
|
5 |
Өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі |
|
|
|
Стресс-тестілеуге түсініктеме
___________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
5.2-кесте. Қайта сақтандырушының төлемді уақтылы жүзеге асырмауы сценарийі
|
Сақтандыру сыныбының атауы |
Қайта сақтандырушының төлемді уақтылы жүзеге асырмауы сценарийі |
|||||
|
Сақтандыру шартының нөмірі |
Сақтанушы |
Қайта сақтандырушы |
Жауапкершілік лимиті (сақтандыру сомасы) |
Қайта сақтандырушының жауапкершілік сомасы |
Қайта сақтандырушының жауапекршілік сомасының 5%-ы |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Шығындардың жиынтығы: |
|
|||||
|
Стресс-тестілеуден кейін төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
|||||
|
Стресс-тестілеуден кейін өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі |
|
|||||
Стресс-тестілеуге түсініктеме
______________________________________________________________________________________________________________________________________
5.3-кесте. Дефолт ықтималдығы ескерілген сценарий (қайта сақтандыру ұйымы)
|
Сақтанушының атауы |
Дефолт ықтималдығы ескерілген сценарий (қайта сақтандыру ұйымы) |
||||||
|
Сақтандыру шартының (полисінің) және (немесе) қосымша келісімнің нөмірі |
Қайта сақтандырушының атауы |
Қайта сақтандырушының атауы |
Қайта сақтандырушының кредиттік рейтингі |
Дефолт ықтималдығы кестесіне сәйкес дефолт ықтималдығы (PD) |
Таңдалған сцена-рий бойынша шығын (EL) (теңге-мен) |
Дефолт ықтималдығы (PD) ескерілген табыс таппаған сыйлықақылардың резерві |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 = 4*6 |
8 = 4+7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Жиынтығы: |
|
|
|||||
|
Стресс-тестілеуден кейін төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі |
|
||||||
|
Стресс-тестілеуден кейін өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі |
|
||||||
Стресс-тестілеуге түсініктеме
______________________________________________________________Атауы ________________________________________________________
Мекенжайы______________________________________________
Телефон_________________________________________________
Электрондық поштаның мекенжайы___________________________
Бірінші басшы немесе стресс-тестілеуге қол қоюға уәкілетті адам
____________________________________________________________
тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы, телефоны
Тәуекелдерді басқару жөніндегі бөлімшенің басшысы ______________________________________________________________
тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы, телефоны
Күні 20__ жылғы «____» ______________
|
|
Тәуекелдер бойынша стресс-тестілеу нысанына қосымша |
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме
Тәуекелдер бойынша стресс-тестілеу (индекс – 1-STRESS-TEST, кезеңділік – жыл сайын)
1-тарау. Жалпы ережелер
2-тарау. Нысан бойынша түсіндірме
1) 2-бағанда үлестік құралдар эмитентінің атауы көрсетіледі (Exchange Traded Funds (ETF) (Эксчейндж Трэйдэд Фандс) акциялары, пайлары базалық активі болып табылатын акциялар, депозитарлық қолхаттар);
2) 3 және 4-бағандарда бағалы қағаздың атауы және оның халықаралық сәйкестендіру нөмірі (ISIN) көрсетіледі;
3) 5-бағанда есепті күнге қаржы құралының баланстық құны көрсетіледі;
4) 6, 7 және 8-бағандарда қаржы құралы тиісінше 20%-ға, 30%-ға және 40%-ға төмендеген кезде оның баланстық құны көрсетіледі;
5) 9, 10 және 11-бағандарда қаржы құралының баланстық құны мен оның болжамды төмендетілген құны арасындағы айырма көрсетіледі.
1) 2-бағанда облигация эмитенттерінің атауы көрсетіледі;
2) 3-бағанда бухгалтерлік баланстың мынадай баптары бойынша ескерілетін есепті күнге қаржы құралының баланстық құны көрсетіледі: «Өзгерістері пайданың немесе шығынның құрамында көрсетілетін әділ баға бойынша бағаланатын бағалы қағаздар» және «Басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша бағаланатын бағалы қағаздар»;
3) 4-бағанда есепті күнге облигация бойынша өтеуге кірістіліктің нақты
мөлшерлемесі көрсетіледі;
4) 5-бағанда облигацияның кіріс мөлшерлемесін 1%-ға ұлғайту кезіндегі оның болжамды мәні көрсетіледі;
5) 7-бағанда облигацияның кіріс мөлшерлемесін ұлғайту кезіндегі шығын сомасының болжамды мәні көрсетіледі.
1) ТМН – стресс-тестілеуден кейін төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі;
ӨЖАН – стресс-тестілеуден кейін өтімділігі жоғары активтер қалдығының жеткіліктілік нормативі;
2) стресс-тестілеуге сақтандыру ұйымының активтері мен міндеттемелері жатады;
3) стресс-тестілеуді өткізуге арналған сценарий: USD, EURO – ±20%; RUB – ±10%; өзге валюталар – ±10%;
4) 2 және 3-бағандарда есепті күнге осы шетел валютасында номинирленген активтер мен міндеттемелердің ағымдағы құны теңгемен көрсетіледі;
5) 4, 5, 6 және 7-бағандарда шетел валютасына қатысты теңгенің төмендеу және нығаю сценарийлері кезінде тиісінше активтер мен міндеттемелердің болжамды баланстық сомасы көрсетіледі;
6) 8, 9, 10 және 11-бағандарда шетел валютасына қатысты теңгенің төмендеуі мен нығаю сценарийі бойынша тиісінше (активтер мен міндеттемелердің нақты және болжамды мәндері арасындағы айырма) болжамды шығын (кіріс) көрсетіледі.
4.1-кесте. Сақтандыру сыйлықақыларын жинауды тоқтата тұру сценарийі:
1) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру сыйлықақыларын жинауды тоқтата тұру бойынша стресс-тестілеуді жүргізу мақсатында сақтандыру бөлігі бойынша кірістердің болмауын және тұрақты шығыстар мен сақтандыру төлемдері бойынша шығыстардың сақталуын ескере отырып, қаржылық көрсеткіштер мен пруденциялық нормативтер мәндерінің өзгеру болжамын жүзеге асыру қажет;
2) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының осы сценарийі бойынша есепті күнге портфельдегі бар сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруды (тиісінше олар бойынша сақтандыру төлемдерінің жаңа түсімдерінің болмауы) көздеу қажет;
3) осы стресс-тестілеу бойынша нысан 4 (төрт) болжамды тоқсанға (тоқсан бойынша жыл) толтырылады).
4.2-кесте. Индекстеу мөлшерлемесінің өсуіне байланысты аннуитет шарттары бойынша орын алмаған шығындар резервінің ұлғаю сценарийі
1) «Қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жасалған аннуитет шарттары бойынша орын алмаған шығындар резервінің ұлғаю сценарийі индекстеу мөлшерлемесін 8,25% деңгейінде пайдаланған кезде есепті күнге есептеледі.
Кәсіби пайымға сүйене отырып, мөлшерлеменің 8,25% мәнінен елеулі ауытқулары кезінде актуарий негізделген баламалы мөлшерлемені ұсынады;
2) стресс-тестілеу нысанына қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шеңберінде жасалған қолданыстағы аннуитет шарттары бойынша есеп қоса беріледі (жаңа индекстеуді ескере отырып) (электрондық нысанда ұсынылады).
4.3-кесте. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзу сценарийі:
1) сақтандыру шарттарын бұзу тәуекелі бойынша стресс-тестілеу сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзудың 10%-30% дейінгі сценарийін көздейді;
2) 4, 5 және 6-бағандарда Кесте баптарының болжамды мәндері көрсетіледі;
3) стресс-тестілеу нысанының 2-бағаны бойынша бұзылған (сақтандыру сыйлықақысына теңбе-тең) сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша комиссиялық сыйақы сомасы көрсетіледі;
4) пруденциялық нормативтердің болжамды мәндерін есептеу үшін, сақтандыру (қайта сақтандыру) шартын бұзуға байланысты шығыстардың сомасын және аталған шарттар бойынша комиссиялық сыйақыны төлеу шығыстарының сомасын ескеру қажет.
5.1-кесте. Пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдары, қайта сақтандырушылар бойынша рейтингтік бағасының төмендеу сценарийі:
1) осы стресс-тестілеуді жүргізу үшін 1-тармаққа (one notch) (уан ноч) пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдарының, қайта сақтандырушылардың рейтингтік бағасының төмендеуін ескере отырып, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативін есептеуді және өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативін есептеуді (бұдан әрі - есептеу) жүзеге асыру қажет. Рейтингтік бағаның төмендеуі Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14794 болып тіркелген «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының және сақтандыру тобының пруденциялық нормативтерінің және сақталуға міндетті өзге де нормалар мен лимиттердің нормативтік мәндерін және оларды есептеу әдістемелерін, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының немесе сақтандыру холдингтерінің еншілес ұйымдары сатып алатын заңды тұлғалардың акцияларына (жарғылық капиталдағы қатысу үлестеріне) қойылатын талаптарды, сақтандыру холдингтері сатып алатын халықаралық қаржы ұйымдары облигацияларының тізбесін, сақтандыру холдингтері сатып алатын облигациялар үшін талап етілетін ең төмен рейтингті және рейтингтік агенттіктердің тізбесін, сондай-ақ сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары сатып алатын қаржы құралдарының (акциялар мен жарғылық капиталына қатысу үлестерін қоспағанда) тізбесін белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 26 желтоқсандағы № 304 қаулысына сәйкес рейтингтік бағалар бойынша талаптар қойылған есеп айырысу тармақтары бойынша жүзеге асырылады;
2) төлем қабілеттілігінің нақты маржасы 1-тармаққа (one notch) (уан ноч) пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдарының, қайта сақтандырушылардың рейтингтік бағасы төмендегеннен кейін капитал баптары және оларды сапасы мен өтімділігі бойынша жіктеу ескеріле отырып есептелген екі шаманың ең аз шамасы болып табылады;
3) Morningstar (Морнинстар) рейтингтік агенттігінің рейтингтік бағасы бар пай бойынша бағаны 1 жұлдызға азайту қажет;
4) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының төлем қабілеттілігі маржасының ең төмен мөлшері қайта сақтандырушының төмендетілген рейтингтік бағасына немесе Қазақстан Республикасының резидент-қайта сақтандыру ұйымының алдыңғы есепті күнге төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі мәніне байланысты Қазақстан Республикасының резидент және бейрезидент – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына қолданыстағы сақтандыру шарттары бойынша қайта сақтандыруға берілетін (берілген) сыйлықақылардың сомасына ұлғайтылуға тиіс;
5) пруденциялық нормативтерді есептеу кезінде ескерілетін, қаржы құралдарының, қайта сақтандырушылардың рейтингтік бағасының төмендеу тәуекелі бойынша стресс-тестілеуге түсіндірмелерде стресс-тестілеуді жүргізу қорытындысы (пруденциялық нормативтердің нақты және болжамды мәндерінің арасындағы айырмашылық) бойынша шығындардың туындауының негізгі себебі көрсетіледі.
5.2-кесте. Қайта сақтандырушының төлемді уақтылы жүзеге асырмауы сценарийі:
1) 1-6-бағандарында сақтандыру сомасы ең аз қайта сақтандыру шарты бойынша ақпарат көрсетіледі. Аталған қайта сақтандыру шарты бойынша қайта сақтандырушыға берілген жауапкершілік сомасы 5% мөлшерінде нөлге теңестіріледі;
2) төлем қабілеттілігі маржасының жеткіліктілік нормативі және өтімділігі жоғары активтердің жеткіліктілік нормативі қайта сақтандырушының қайта сақтандыру шарты бойынша 5% мөлшеріндегі жауапкершілік сомасының шегерімі ескеріле отырып есептеледі.
5.3-кесте. Дефолт ықтималдығы ескерілген сценарий (қайта сақтандыру ұйымы):
Қайта сақтандырушының кредиттік тәуекелі бойынша есептеу қайта сақтандырушы рейтингісінің 1 санатқа төмендеуі арқылы Дефолт ықтималдығы (PD) кестесіне сәйкес жүзеге асырылады және тиісінше сақтандыру ұйымының пруденциялық нормативтерінің көрсеткіштеріне ықпал етуі мүмкін:
|
S&P, Fitch |
Moody’s |
PD в % |
|
ААА |
Ааа |
0 |
|
АА+ |
Аа1 |
0 |
|
АА |
Аа2 |
0 |
|
АА- |
Аа3 |
0 |
|
А+ |
А1 |
0 |
|
А |
А2 |
0,06 |
|
А- |
А3 |
0,1 |
|
ВВВ+ |
Ваа1 |
0,14 |
|
ВВВ |
Ваа2 |
0,18 |
|
ВВВ- |
Ваа3 |
0,48 |
|
ВВ+ |
Ва1 |
0,76 |
|
ВВ |
Ва2 |
1,06 |
|
ВВ- |
Ва3 |
2,44 |
|
В+ |
В1 |
3,82 |
|
В |
В2 |
5,2 |
|
В- |
В3 |
10,07 |
|
ССС+ |
Саа1 |
14,93 |
|
ССС |
Саа2 |
19,79 |
|
ССС- |
Саа3 |
46,52 |
|
С |
Са |
73,26 |
|
D |
D |
100 |
|
|
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары және Қазақстан Республикасының бейрезидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру қағидаларына 5-қосымша |
Нысан
Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан
Қайда ұсынылады: қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органға
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысан https://www.gov.kz интернет-ресурсына орналастырылды
«Жалпы сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының тәуекелдерін бағалау жүйесінің коэффициенттерін талдау
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысан индексі: RASA_1NL
Кезеңділігі: жыл сайын
Есепті кезең: 20__ жылғы «___» ________ жағдай бойынша
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысанды ұсынатын тұлғалар тобы: «жалпы сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары
БСН: _______________________
Жинау әдісі: қағаз тасымалдағышта
Нысан
|
|
|
_________________________________________________________
(сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының атауы)
|
Тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициентінің атауы |
Мәні |
Стандартты диапазон |
Тәуекелдер |
Қысқаша сипаты/ұсынымдар |
Стандартты диапазоннан ауытқыған кезде қысқаша түсіндірме (есепті жыл үшін) |
||
|
өткен есепті кезеңнің, %-бен |
есепті жылдың, %-бен |
||||||
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
|
К1 «Капиталға сақтандыру сыйлықақылары» |
|
|
К1<300% |
андеррайтинг, стратегиялық |
К1 қайта сақтандыру үлесін ескермей, шығындарды өтеуге арналған капитал барабарлығын бағалайды. Тәуекелді толық бағалау үшін К1 талдауы К2 және К5 ескере отырып жүргізіледі. К1>300% капиталға қатысты рұқсат етілген тәуекелдің ұлғаюын көрсетеді. |
|
|
|
К2 «Капиталға таза сақтандыру сыйлықақылары» |
|
|
K2<200% |
андеррайтинг, стратегиялық |
К2 қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларын ескере отырып, шығындарды өтеуге арналған капитал барабарлығын бағалайды. К2 мәні жоғарырақ болуына қарай, капиталға тәуекел де көбірек болады. К2 талдау кезінде К5 талдау жүргізіледі. К2>200% капиталға қатысты рұқсат етілген тәуекелдің ұлғаюын көрсетеді.
|
|
|
|
К3 «Таза сақтандыру сыйлықақыларындағы өзгеріс» |
|
|
-33%<K3<33% |
андеррайтинг, стратегиялық |
К3 операциялық қызметтегі/ менеджментегі тұрақтылықты/тұрақсыздықты бағалайды. К3 біршама ұлғаюы бизнестің кеңеюін (сақтандырудың жаңа сыныптары бойынша сатудың ұлғаюы, географиялық жерлердің кеңеюі) көрсетеді. Таза сыйлықақылардың біршама қысқаруы сақтандырудың жекелеген сыныптары бойынша сатудың тоқтап тұрғанын/қысқарғанын, нарық үлесі залалын, қайта сақтандырудың ұлғаюын көрсетеді. Бағалау кезінде К9 активтер бағасы және К11, К12, К13 резервтерінің барабарлығы, сондай-ақ К4 қайта сақтандырудан түскен пайда ескеріледі. |
|
|
|
К4 «Капиталға қайта сақтандырудан түскен пайда» |
|
|
K4<15% |
андеррайтинг, стратегиялық, |
К4 қайта сақтандыру қызметінен түскен кіріс үлесінің бағасын береді. К4>15% сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы менеджментінің болжамы бойынша капитал жеткіліксіздігін немесе капиталмен байланысты проблемаларды жасыру үшін К1, К2, К7, К10, К13 коэффициенттері мәндерінің жақсарғанын көрсетеді. К4>15% болған кезде, қайта сақтандырудан кіріс үлесін шегере отырып К1, К2, К7, К10, К13 қайта есептеледі. |
|
|
|
К5 «Операциялық қызметтің 2 жылдық коэффициенті» |
|
|
K5<100% |
операциялық |
К5 операциялық қызметтің пайдалылығын/шығындылығын бағалайды. К5>100% болған кезде, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы операциялық шығынды көтереді, К5<100% болған кезде операциялық кіріске ие болады. К5 құрамдас бөліктеріне: өтімділік коэффициентіне, шығындар коэффициентіне және инвестициялық қызметтен түскен кірістер коэффициентіне талдау жүргізіледі. К11, К13 бірге талдау жүргізу керек. |
|
|
|
К6 «Инвестициялық кіріс» |
|
|
5%<K6<20% |
өтімділік, нарықтық, стратегиялық |
К6 инвестициялық портфельдің жылдық кірісін пайыздық арақатынаста бағалайды. К6 мәні төмен болған кезде инвестициялық портфельдің құрылымына, «РЕПО» операцияларына, комиссиялық шығыстарға кеткен шығындарға және басқаларына талдау жүргізіледі. К6 мәні жоғары болған кезде тәуекелдері жоғары құралдарға инвестицияларға және еншілес ұйымның бас ұйымға дивидендтер төлеу саясатына талдау жүргізіледі. |
|
|
|
К7 «Капиталдың өзгеруі» |
|
|
-10%<K7<50% |
операциялық, стратегиялық |
К7 сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының бір жыл бойы қаржылық жағдайының жақсарғанын/ нашарлағанын бағалайды. К7>50% операциялық қызметтің тұрақсыздығын, сақтандыру холдингі ішінде капиталдың ағылуын, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының недәуір өсуін немесе қосылуын/қосуын көрсетеді. К7<-10% болған кезде мыналардың өзгеруіне ықпал ететін факторлар айқындалады: а) таза пайда (К5); б) жұмсалмаған кіріс немесе шығын; в) К8; г) төленген дивидендтер; д) К4; е) есеп саясаты/есептілікті түзету; ж) кейінге қалдырылған салық активтері; з) танылмаған активтер; и) акционерлер. |
|
|
|
К8 «Түзетілген капиталдағы өзгеріс» |
|
|
-10%<K8<25% |
операциялық, стратегиялық |
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының негізгі қызметінің нәтижелерін негізге ала отырып, қаржылық жағдайының жақсарғанын/ нашарлағанын бағалайды (жарғылық капиталды алуға және толықтыруды ескере отырып, негізгі қызметтің нақты бағасы). К8>25% операциялық қызметтің тұрақсыздығын, сақтандыру холдингі ішінде капитал ағылуын, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының маңызды өсуін немесе қосылуын/қосуын көрсетеді. К8<-10% болған кезде мыналардың өзгеруіне ықпал ететін факторлар айқындалады: а) таза пайда (К5); б) жұмсалмаған кірістің немесе зиянның; в) резервтік капиталда; г) күтілмеген тәуекелдер резервінде; д) тұрақтандыру резервінде; е) басқа резервтерде; ж) төленген дивидендтер; з) есеп саясаты /есептілікті түзету. |
|
|
|
К9 «Өтімді активтерге түзетілген міндеттемелер» |
|
|
K9<100% |
ликвидности |
К9 сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін орындау қабілетін бағалайды, сонымен қатар сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын тарату кезіндегі салдарларды шамамен бағалайды. Егер K9> 100% болса, K9 өткен жылдар серпінінде талдау жүргізіледі, резервтердің барабарлығы, бағалау, активтердің құрылымы мен өтімділігі тексеріледі. |
|
|
|
К10 «Капиталға алынатын сақтандыру сыйлықақылары» |
|
|
K10<20% |
кредиттік |
К10 капиталға қатысы дебиторлық берешектің үлесін бағалайды. Рұқсат етілген үлес 20% құрайды. 20% астам мәні болған кезде қайта сақтандырушылардан алынатын сомаға, сақтанушылардан (қайта сақтанушылардан) және делдалдардан 90 күннен астам мерзімі өткен берешектің болуына алынатын сақтандыру сыйлықақыларына және осындай активтерді тану орындылығына талдау жүргізіледі. |
|
|
|
К11 «Капиталға мәлімделген шығындардың бір жылғы дамуы» |
|
|
-10%<K11 <10% |
сақтандыру резервтері |
К11 бір жыл бұрын мәлімделген, бірақ реттелмеген залалдардың дамуын бағалайды. К11 оң мәні болған кезде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы резервтерді жеткіліксіз қалыптастырған, ал К11 теріс мәні болған кезде резервтер артылуымен қалыптастырылды. К11 мәніне К12 мәнімен бірге талдау жүргізіледі. |
|
|
|
К12 «Капиталға мәлімделген шығындардың екі жылғы дамуы» |
|
|
-10%<K12 <10% |
сақтандыру резервтері |
К12 екі жыл бұрын мәлімделген, бірақ реттелмеген залалдардың дамуын бағалайды. К12 оң мәні кезде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы резервтерді жеткіліксіз қалыптастырған, ал К12 теріс мәні болған кезде резервтер артылып қалыптастырылды. К12 мәніне К11 мәнімен бірге талдау жүргізіледі. |
|
|
|
К13 «Капиталға ағымдағы резервтердің дефицитін (профицитін) бағалау»
|
|
|
-12%<K13<12% |
сақтандыру резервтері |
К13 ағымдағы резервтердің барабарлығын бағалайды. Тапшылық (профицит) болжанатын және нақты резервтер арасындағы айырманы білдіреді. К13 оң мәні кезде резервтер жеткіліксіз қалыптастырған, ал К13 теріс мәні болған кезде резервтер артылып қалыптастырылды. |
|
|
Ескерту: әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсініктеме осы нысанға қосымшада келтірілген.
Стандартты диапазон шегінен шығатын тәуекелдерді бағалау жүйесінің коэффициенттері бойынша түсініктеме_________________________________
______________________________________________________________
Атауы_________________________________________________________
Мекенжайы ____________________________________________________
Телефоны _____________________________________________________
Электрондық поштаның мекенжайы______________________________
Бірінші басшы немесе оның талдауға қол қоюға уәкілетті тұлғасы
____________________________________ ________________________
тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болса) қолы, телефоны
Тәуекелдері басқару жөніндегі бөлімшенің басшысы__________________
_____________________________________ ________________________
тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болса) қолы, телефоны
Орындаушы __________________________ ________________________
тегі, аты және әкесінің аты (ол бар болса) қолы, телефоны
Күні 20__ жылғы «____» _____________
«Жалпы сақтандыру» саласы
бойынша қызметті жүзеге
асыратын сақтандыру (қайта
сақтандыру) ұйымының
тәуекелдерді бағалау жүйесі
коэффициенттерін талдау
нысанына қосымша
Әкімшілік деректерді өтеусіз негізде жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме
«Жалпы сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының тәуекелдерді бағалау жүйесі коэффициенттерін талдау (индексі – RASA_1NL, кезеңділігі – жыл сайын)
1-тарау. Жалпы ережелер
2-тарау. Нысанды толтыру бойынша түсіндірме
мұндағы:
ССt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақылары;
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал.
мұндағы:
ССТСt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақыларының таза сомасы;
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал.
мұндағы:
ССТСt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақыларының таза сомасы;
ССТСt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақыларының таза сомасы.
мұндағы:
ҚСПt – есепті күнгі жағдай бойынша қайта сақтандыру қызметінен түскен пайда;
КСt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру қызметі бойынша комиссиялық сыйақы түріндегі кірістер;
ҚСБСt – есепті күнгі жағдай бойынша қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақылар;
ЕССҚСАөзгt – есепті күнгі жағдай бойынша еңбек сіңірілмеген сыйлықақылар бойынша қайта сақтандыру активтерінің өзгеруі;
ЕССҚСАt – есепті күнгі жағдай бойынша еңбек сіңірілмеген сыйлықақылар бойынша қайта сақтандыру активтері (құнсыздану резервтері шегерілген);
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал.
мұндағы:
ЗК2-л – шағынның 2 жылдық коэффициенті;
ШКЗ2-л – шығынның 2 жылдық коэффициенті;
ИҚ2-л – инвестициялық қызметтің 2 жылдық коэффициенті;
СТТСt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру төлемдерінің таза сомасы;
СТТСt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша сақтандыру төлемдерінің таза сомасы;
ШРӨТСt – есепті күнгі жағдай бойынша шығындар резервтеріндегі өзгерістердің таза сомасы;
ШРӨТСt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша шығындар резервтеріндегі өзгерістердің таза сомасы;
РШрt – есепті күнгі жағдай бойынша реттеу шығыстары;
РШрt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша реттеу шығыстары;
ЕССТСt – есепті күнгі жағдай бойынша еңбек сіңірілген сыйақылардың сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген таза сомасы;
ЕССТСt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша еңбек сіңірілген сыйақылардың сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген таза сомасы;
ТШt – есепті күнгі жағдай бойынша таза шығыстар;
ТШt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша таза шығыстар;
ССТСt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақыларының таза сомасы;
ССТСt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қабылданған, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын бұзуға байланысты шығыстар шегерілген сақтандыру сыйлықақыларының таза сомасы;
ИҚКt – есепті күнгі жағдай бойынша инвестициялық қызметтен түскен, сыйақы төлеуге байланысты шығыстар шегерілген кірістер;
ИҚКt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша инвестициялық қызметтен түскен, сыйақы төлеуге байланысты шығыстар шегерілген кірістер.
мұндағы:
ИҚКt – есепті күнгі жағдай бойынша инвестициялық қызметтен түскен, сыйақы төлеуге байланысты шығыстар шегерілген кірістер;
АҚжИнвt-1 – есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты және инвестициялар («РЕПО» операциялары шегерілген), мыналардың сомасы болып табылады:
1) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты мен ақша қаражаты баламаларының;
2) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша орналастырылған қаражат салымдарының (құнсыздану резервтері шегерілген);
3) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша «кері РЕПО» операцияларының;
4) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша өзгерістері пайда немесе шығындар құрамында көрсетілетін әділ құн бойынша бағаланатын бағалы қағаздардың;
5) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша сату үшін қолда бар бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
6) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша аффинирленген бағалы металдардың;
7) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша туынды бағалы қағаздардың;
8) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша өтеуге дейін ұсталатын бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
9) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша басқа заңды тұлғалардың капиталына инвестициялардың;
10) есепті күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша инвестициялық мүліктің;
АҚжИнвt – есепті күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты және инвестициялар («РЕПО» операциялары шегерілген), мыналардың сомасы болып табылады:
1) есепті күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты мен ақша қаражаты баламаларының;
2) есепті күнгі жағдай бойынша орналастырылған қаражат салымдарының (құнсыздану резервтері шегерілген);
3) есепті күнгі жағдай бойынша «кері РЕПО» операцияларының;
4) есепті күнгі жағдай бойынша өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін әділ құн бойынша бағаланатын бағалы қағаздардың;
5) есепті күнгі жағдай бойынша сату үшін қолда бар бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
6) есепті күнгі жағдай бойынша аффинирленген бағалы металдардың;
7) есепті күнгі жағдай бойынша туынды бағалы қағаздардың;
8) есепті күнгі жағдай бойынша өтеуге дейін ұсталатын бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
9) есепті күнгі жағдай бойынша басқа заңды тұлғалардың капиталына инвестициялардың;
10) есепті күнгі жағдай бойынша инвестициялық мүліктің.
АҚжИнвt – есепті күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты және инвестициялар («РЕПО» операциялары шегерілген), мыналардың сомасы болып табылады:
1) есепті күнгі жағдай бойынша ақша қаражаты мен ақша қаражаты баламаларының;
2) есепті күнгі жағдай бойынша орналастырылған қаражат салымдарының (құнсыздану резервтері шегерілген);
3) есепті күнгі жағдай бойынша «кері РЕПО» операцияларының;
4) есепті күнгі жағдай бойынша өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін әділ құн бойынша бағаланатын бағалы қағаздардың;
5) есепті күнгі жағдай бойынша сату үшін қолда бар бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
6) есепті күнгі жағдай бойынша аффинирленген бағалы металдардың;
7) есепті күнгі жағдай бойынша туынды бағалы қағаздардың;
8) есепті күнгі жағдай бойынша өтеуге дейін ұсталатын бағалы қағаздардың (құнсыздану резервтері шегерілген);
9) есепті күнгі жағдай бойынша басқа заңды тұлғалардың капиталына инвестициялардың;
10) есепті күнгі жағдай бойынша инвестициялық мүліктің.
мұндағы:
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал;
Кt-1 – өткен есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал.
мұндағы:
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал;
Кt-1 – өткен есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал;
DЖКt – жарғылық капиталдағы өзгеріс, есепті күнгі жарғылық капиталдың және өткен есепті күнгі жарғылық капиталдың сомалары арасындағы айырма ретінде есептеледі.
мұндағы:
Міндеттемелерt – есепті күнгі болашақ кезеңдердегі кіріс шегерілген міндеттемелердің жалпы сомасы;
ӨЖАt – есепті күнгі жағдай бойынша Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14794 болып тіркелген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 26 желтоқсандағы № 304 қаулысымен бекітілген сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының және сақтандыру тобының пруденциялық нормативтерінің және сақталуға міндетті өзге де нормалар мен лимиттердің нормативтік мәндерінің және оларды есептеу әдістемесінің 38-тармағында көрсетілген өтімділігі жоғары активтердің құны («РЕПО» операциялары бойынша міндеттемелерді шегергенде).
СПкПt – есепті күнгі жағдай бойынша сақтанушылардан (қайта сақтанушылардан) және делдалдардан (құнсыздануға резервтерді шегере отырып) алатын сақтандыру сыйлықақылары;
Кt – есепті күнгі жағдай бойынша меншікті капитал.
мұндағы: