«Актуарий» кәсіптік стандартын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2024 жылғы 29 қаңтар № 3 қаулысы

Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту Агенттігінің Төрағасы

М. Әбілқасымова

9.     «Актуарий» кәсібінің карточкасы:

Топтың коды:

2120-2

Кәсіп атауының коды:

2120-2-001

Кәсіптің атауы:

Актуарий

СБШ бойынша біліктілік деңгейі:

7

СБШ бойынша біліктілік кіші деңгейі:

4314-9-002 Актуарлық есеп жүргізуші

БТБА, БА бойынша біліктілік және басқа да үлгілік біліктілік сипаттамаларының деңгейі:

Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығы. Басшылар, мамандар және басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 553 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2020жылғы 31 желтоқсанда № 22003 болып тіркелген. Сақтандыру саласындағы талдаушы (андеррайтер) § 92, 195-т.

Кәсіптік білімінің деңгейі:

Білім деңгейі:

жоғары оқу орнынан кейінгі білім

Мамандық:

Бизнес және басқару

Экономика және бизнес, қаржы

Біліктілік:

-

Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар:

Қаржы ұйымдарында, уәкілетті органда актуарлық зерттеулер және (немесе) актуарлық есеп айырысулар жүргізу саласында кемінде бір жыл жұмыс тәжірибесі

Формалды емес және информалды біліммен байланыс:

Кәсіптің басқа да ықтимал атаулары:

Қызметтің негізгі мақсаты:

Сақтандырумен, сақтандыру тарифтерін әзірлеумен және резервтерді басқарумен байланысты қаржы тәуекелдерін талдау және басқару

Еңбек функцияларының сипаты

Еңбек функцияларының тізбесі:

Міндетті еңбек функциялары:

1. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша міндеттемелерді бағалау

2. Сақтандыру тарифтерінің экономикалық негіздемесін есептеу әдіснамасын әзірлеу және сақтандыру өнімдерінің табыстылығын талдау

 3. Тәуекелдерді және (немесе) тәуекелдердің болуына байланысты қаржы міндеттемелерін талдау және сандық, қаржылық бағалау және актуарлық қорытындылар жасау

Қосымша еңбек функциялары:

1-еңбек функциясы:

Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша міндеттемелерді бағалау

1-дағды:

Сақтандыру резервтерін және қайта сақтандырушылардың сақтандыру резервтеріндегі үлесін есептеу

Машықтары:

1. Резервтер шамасына әсер ететін болжамды өлшемдерді анықтау (инфляцияның болжамды мәні, кірістілік және т.б.).

2. Сақтандыру резервтерін есептеудің құрамдас өлшемдерін анықтау (өлім-жітім кестелерін құру, шығындардың даму коэффициенттерін анықтау және т.б.)

3. Еңбек сіңірілмеген сыйлықақы резервтерін есептеу

4. Шығындар резервтерін есептеу (орын алған, бірақ мәлімделмеген шығындар резерві және мәлімделген, бірақ реттелмеген шығындар резерві).

5. Реттелмеген шығындар резервін есептеу.
6. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қосымша резервтерді қалыптастыруға қойылатын қажеттіліктерді анықтау.

7. Қайта сақтандырушының сақтандыру резервтеріндегі үлесін және өзінің ұстап қалу мөлшерін айқындау.
8. Актуарлық есеп айырысудың оңтайлы модельдерін таңдау және есептеу.

Білуге тиіс:

1. Ықтималдық теориясының негіздері (оқиға ықтималдығы, ықтималдық қасиеттері, ықтималдықтың таралуы, күтілетін оқиғалар) және математикалық статистика.
2. Актуарлық практиканың стандарттары

3. Сақтандыру және актуарлық қызмет саласындағы нормативтік құқықтық актілер.

4. Резервтерді есептеу әдістемесі

5. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының (бұдан әрі – ХҚЕС стандарттары) сақтандыру саласындағы стандарттары

6. Шығындардың резервтерін есептеудің актуарлық әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

2-дағды:

Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша міндеттемелерді бағалау

Машықтары:

1. Қайта сақтандыру шарты бойынша жауапкершілік үлесін анықтау.

2. Өзіңіздің шегерім сомасын анықтау.

3. Қайта сақтандыру шартын талдау және қайта сақтандырушының мәлімделген талаптарды (залалдарды) жабуын анықтау.Болашақ ақша ағындарының келтірілген, күтілетін құнын бағалау үшін кірістілік мөлшерлемесін анықтау.

4. Қайта сақтандырушының үлесі бар және онсыз КХШАР анықтау.

Білуге тиіс:

1. Қайта сақтандырудың негіздері мен түрлері. Пропорционалды және пропорционалды емес қайта сақтандырудың қайта сақтандыру шарттары.

2. Уәкілетті органдардың сақтандыру резервтерін есептеуге қойылатын нормативтік талаптары.

3. Сақтандыру және сақтандыру қызметі туралы заңнама.

4. ХҚЕС стандарттары.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

2-еңбек функциясы:

Сақтандыру тарифтерінің экономикалық негіздемесін есептеу әдістемесін әзірлеу және сақтандыру өнімдерінің кірістілігін талдау

1-дағды:

Сақтандыру тарифтері мен сақтандыру сыйлықақыларының мөлшерлемелерін есептеу

Машықтары:

1. Статистикалық ақпаратты жинауды, жүйеге келтіру және талдауды ұйымдастыру.

2. Сақтандыру жағдайының басталу ықтималдығын қоса алғанда, сақтандыру тарифінің құрамдас бөліктерін есептеу.

3. Сақтандыру жағдайының басталу ықтималдығына және зиянның ауырлығына әсер ететін факторларды анықтау.

4. Тәуекелдер мен қызметтер топтамасына байланысты сақтандыру тарифтерін қалыптастыру.

5. Тұрақты, айнымалы, тікелей және жанама шығындарды анықтау.

6. Ақша ағындарының ағымдағы күтілетін құнын анықтау.

Білуге тиіс:

1. Ықтималдық теориясының негіздері.
2. Сақтандыру және актуарлық қызмет саласындағы нормативтік құқықтық актілер.
3. Актуарлық тәжірибенің халықаралық стандарттары.
4. Сақтандырудағы шығындарды бағалау және болжау әдістемелері (трендтерді ескере отырып түпкілікті жинақталған).
5. Сақтандыру тарифінің мөлшеріне тәуекелдер мен факторлардың әсер ету дәрежесін анықтау.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

2-дағды:

Сақтандыру өнімдерінің кірістілігін бағалау

Машықтары:

1. Сақтандыру жағдайлары орын алатын негізгі тәуекелдерді анықтау.
2. Сақтандыру өнімі шеңберінде қабылданған тәуекелдер бойынша оқиғалар туындаған жағдайда залалды бағалау.
3. Актуарлық есептеулерді жүргізу үшін математикалық модельдерді және олардың өлшемдерін пайдалану
4.  Актуарлық болжамдарды оңтайлы таңдау.
5. Ықтималдылықты есептеу және күтілетін шамаларды анықтау.
7. Жеке сақтандыру полисі бойынша, сондай-ақ шарттар жиынтығы бойынша ақша қаражаттарының қозғалысын (әкелінуі мен әкетілуі) бағалау.

Білуге тиіс:

1. «Сақтандыру қызметі туралы» ҚР Заңы.
2. Сақтандыру бағдарламалары мен талаптарын түсіну.
3. Актуарлық есептеулерді жүзеге асыру үшін есептерді математикалық модельдеу және қалыптандыру әдістері
4. Рентабельді жобаларды таңдау өлшемшарттары.
5. Актуарлық практика бойынша нормативтік және әдістемелік құжаттар.

6. Актуарийлерді оқытудың ең төмен міндетті бағдарламасы бойынша курстар.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

3-дағды:

Стрестік сценарийлерді қоса алғанда, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының төлем қабілеттілігін бағалау

Машықтары:

1. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру ұйымының міндеттемелерін бағалау.
2. Сақтандыру ұйымы активтерінің әділ құнын есептеу және бағалау.
3. Стресс-тестілеу жүргізу, стрестік сценарийлер туындаған кезде  ықтимал шығындарды анықтау.

Білуге тиіс:

1. «Сақтандыру қызметі туралы» Заң.

2. Сақтандыру тобының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптар.

3. «Сақтандыру ұйымының ішкі аудитін жүргізу тәртібіне қойылатын талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2004 жылғы 16 ақпандағы N 35 қаулысы. (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының филиалы – Қазақстан Республикасының резидент емесі» (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2752 болып тіркелген).

4. Сақтандыру ұйымының операциялық қызметі.

5. Нормативтік құқықтық актілердің сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша міндеттемелерді бағалау және есептеу тәртібіне қойылатын талаптары.

6. Модель құру, актуарлық модельдеу.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

3-еңбек функциясы:

Тәуекелдерді және (немесе) тәуекелдердің болуына байланысты қаржылық міндеттемелерді талдау және сандық, қаржылық бағалау және актуарлық қорытындылар жасау

1-дағды:

Тәуекелдерді бағалау

Машықтары:

1. Деректерді жинау, жүйелеу, талдау, және тексеру.
2. Тәуекелдерді анықтау және оларды бағалау.
3. Тәуекелдердің туындау  ықтималдығына әсер ететін факторларды бағалау.

Білуге тиіс:

1. Ықтималдықтар теориясының негіздері.

2. Тәуекелді бағалау саласындағы нормативтік құқықтық актілер.

3. Халықаралық тәуекел стандарттары.

4. Тәуекелді бағалау.

Дағдыларды  тану мүмкіндігі:

-

2-дағды:

Актуарлық қорытындылар жасау

Машықтары:

1. Ақпаратты жинауды, жүйелеуді және талдауды ұйымдастыру.

2. Актуарлық есептерді жүргізу үшін актуарлық қызмет нормаларына сәйкес келетін математикалық модельдерді және олардың параметрлерін пайдалану

3. Шығындар мен өтеу сомаларын есептеу.

4. Сақтандыру жағдайларының туындау ықтималдығына әсер ететін факторларды анықтау.

5. Сақтандыру портфелін талдау.

Білуге тиіс:

1. Ықтималдықтар теориясының негіздері.

2. «Сақтандыру қызметі туралы» Заң.

3. Сақтандыру резервтерін қалыптастыруға қойылатын талаптар, есептеу әдістемесі және олардың құрылымы.

4. Халықаралық стандарттар.

5. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша міндеттемелерді есептеу және бағалау әдістері.

Дағдыны тану мүмкіндігі:

-

Жеке құзыреттіліктерге қойылатын талаптар:

Талдамалық ойлау

Стреске төзімділік

Жылдам шешім қабылдай білу, командалық жұмыс жасау

Алынған есептер мен зерттеулердің нәтижелерін қалыптастыра білу

Техникалық регламенттер мен ұлттық стандарттар тізімі:

Біліктілік деңгейіне және уәкілетті органның рұқсат беру құжатын алуға қойылатын талаптар «Сақтандыру қызметі туралы» ҚР Заңында және Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы № 191 қаулысында белгіленген

СБШ шеңберінде басқа кәсіптермен байланыс:

СБШ деңгейі:

Кәсіптің атауы:

6

Қаржы талдаушысы

6

Банк саласындағы маман

6

Капитал нарығының маманы

6

Тәуекелдер жөніндегі маман

6

Сақтандыру саласындағы маман