АӨК негізгі көрсеткіштері
2023 жылдың қаңтар - маусым айларына ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 187 366,5 млн. теңгені құрады (НКИ – 105,1%), оның ішінде: өсімдік шаруашылығы – 1 825,5 млн. теңге (НКИ - 100%), мал шаруашылығы – 185 492,5 млн. теңге (НКИ – 105,1%).
Облыста барлығы 9585 агроқұрылымдар бар, оның ішінде: 1974 - заңды тұлғалар, 803 - жеке кәсіпкерлер, 6808 - шаруа-фермерлік қожалықтары.
Ауыл шаруашылығына инвестициялар 2023 жылдың қаңтар - маусым айлары кезеңіне 41,8 млрд. теңгені немесе 2022 жылғы ұқсас деңгейге 94,9%- ды құрады (күрделі салымдардың азаюына байланысты көрсеткіштің төмендеуі).
Тамақ өнімдері өндірісінің негізгі капиталына инвестициялар 2023 жылдың қаңтар - маусым кезеңіне 5,1 млрд. теңгені құрады немесе 2022 жылғы ұқсас деңгейге 42,6% - ды құрады (қайта өңдеу кәсіпорындарына күрделі салымдарды азайту есебінен).
2023 жылдың қаңтар – мамыр айларында ауыл шаруашылығы өнімінің экспорты ақшалай мәнде – 165,5 млн. АҚШ долларын немесе 2022 жылғы деңгейге 89,6% - ды құрады (2022 жылдың қаңтар-мамыр айларында – 184,6 млн. АҚШ доллары).
Облыстың ауыл шаруашылығында жұмыспен қамтылған халық саны – 24,5% жұмыспен қамтылғандардың жалпы санынан (жұмыспен қамтылғандардың барлығы – 409,5 мың адам, оның ішінде ауыл шаруашылығында – 100,3 мың адам (2023 жылғы 1 тоқсанның қорытындысы бойынша).
2023 жылдың 1-тоқсанында ауыл шаруашылығы саласындағы орташа жалақы 193,8 мың теңгені құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 25,8% - ға өсті.
АӨК субсидиялау
Субсидиялау түріндегі АӨК саласын мемлекеттік қолдау көлемі 46,6 млрд. теңге құрайды, оның ішінде:
- өсімдік шаруашылығы саласын субсидиялау – 13,1 млрд. теңге (пестицидтер - 9 103,7 млн. теңге, тыңайтқыштар - 3 171,4 млн. теңге, тұқым шаруашылығына - 617,5 млн. теңге, азық-түлік астығы - 240,6 млн. теңге);
-мал шаруашылығын субсидиялауға 5 млрд. теңге бөлінді;
- қаржы құралдары – 26,7 млрд. теңге (инвестициялық салынымдар – 16 627,7 млн. теңге, кредиттер мен лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесін өтеуге – 9 985 млн. теңге, қарыздарға кепілдік беру және сақтандыру шеңберінде субсидиялау - 83,5 млн. теңге);
-өңдеуші кәсіпорындардың шығындарын субсидиялауға – 1,8 млрд. теңге.
Өсімдік шаруашылығы
Ағымдағы жылы облыс 5315,8 мың га алқапқа ауыл шаруашылығы дақылдарын көктемгі егіс жүргізді, оның ішінде: дәнді және дәнді – бұршақты дақылдар 4867 мың га, майлы дақылдар – 208,9 мың га, жемшөп дақылдары- 223,4 мың га алқапқа орналастырылды.
Халықты ескере отырып, картоп отырғызу 14,2 мың гектар алқапта және көкөніс - 2,3 мың гектарға жүргізілді.
Буды өңдеу
(ағымдағы жылғы 21 шілдедегі жағдай бойынша)
1-ші жолмен буды өңдеу 802,4 мың га немесе жоспардың 100,1% алаңында жүргізілді (жоспар - 801,3 мың га), 2- ші жолмен - 691,7 мың га алаңда немесе 86,3%, 3-ші жолмен - 72,3 мың га алаңда немесе 9% жүргізілді.
Химиялық арамшөптер
Химиялық арамшөптер 4,4 млн. га алқапта жүргізілді немесе 109,4% жоспардан (жоспар - 4 млн. га), олардың ішінде қосжарнақты арамшөптерге қарсы - 2,8 млн. га, дәнді дақылдарға қарсы - 1,6 млн. га.
Ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу
2023 жылғы қаңтар – маусым айларында АШТӨ барлығы 38,2 млрд. теңге сомасына 1322 бірлік техника сатып алды (2022 жылғы қаңтар - маусым айларында - 28,3 млрд. теңгеге 887 бірлік), оның ішінде:
- астық жинау комбайндары – 9,5 млрд. теңге сомасына 74 бірлік;
- тракторлар – 11,2 млрд. теңге сомасына 204 бірлік;
- тұқым септкіштер – 1,1 млрд. теңге сомасына 364 бірлік;
- егіс кешендері – 4,8 млрд. теңге сомасына 40 бірлік;
- өзге де техникалар – 11,6 млрд. теңге сомасына 640 бірлік.
Егіс науқанына 15 мыңға жуық трактор, 16,6 мың сепкіш және 1,5 мың бірлік жоғары өнімді егіс кешені қатысты.
Мал шаруашылығы
Облыста тірі салмақтағы ет 106,4 мың тонна (110,2%), сүт – 195,8 мың тонна (99,1%), тауық жұмыртқасы – 362,9 млн.дана (98,6%) өндірілді.
Облыс шаруашылықтарының барлық санаттарындағы ІҚМ басының жалпы саны 2023 жылғы 1 шілдеге жағдай бойынша 545,1 мың басты (2022 жылдың ұқсас кезеңіне 99,4%) құрайды, оның ішінде сиыр басы – 222,9 мың бас (95,6%).
Жылқылардың саны 286,9 мың басты (107,6%), құстар - 9 935,5 мың басты (106%) құрады.
Қой мен ешкі саны 787,5 мың басты (104,9%), шошқа – 92,5 мың басты (77,8%) құрады.
Фермаларды құру
2023 жылы етті мал шаруашылығын дамыту шеңберінде 2,3 мың бас ІҚМ сатып ала отырып, 46 ферма құру жоспарланған.
Ағымдағы жылғы 21 шілдеге жағдай бойынша 714 басқа 12 ферма құрылды (331,3 млн. теңге сомасына), жұмыста 170 басқа 3 ферма бар.
Сүтті мал шаруашылығын дамыту шеңберінде 4,2 мың басқа 11 ферма құру жоспарланған, бұл ретте 150 басқа 2 ферма іске асырылды (сомасы 120 млн. теңге).
Азық-түлік белдеуі шеңберінде инвестициялық жобаларды іске асыру
2023 жылы жалпы сомасы 48 млрд. теңгеге 47 инвестициялық жоба іске асырылады, оның ішінде:
- 4,1 млрд. теңге сомасына астық қоймаларын салу бойынша 10 жоба;
- 9,2 млрд. теңге сомасына МТФ құру бойынша 11 жоба;
- жалпы сомасы 0,7 млрд. теңгеге ет фермаларын құру бойынша 5 жоба тенге;
- жалпы сомасы 5,2 млрд. тенге млрд.теңгеге ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша 9 жоба;
- жалпы сомасы 19,5 млрд. тенгеге құс фабрикаларын құру бойынша 4 жоба;
-жалпы сомасы 5,5 млрд. тенгеге жерді игеру бойынша 5 жоба;
-жалпы сомасы 3,5 млрд. теңгеге көкөніс қоймаларын салу бойынша 2 жоба;
- 0,3 млрд. теңге сомасына бордақылау алаңын салу бойынша 1 жоба.
Қайта өңдеу
Ақмола облысында:
-өндірістік қуаттылығы жылына 87,5 мың тонна ет өңдейтін 15 кәсіпорын;
-өндірістік қуаттылығы жылына 137 мың тонна сүт өнімдерін өндіретін 14 кәсіпорын;
- өндірістік қуаттылығы жылына 794,8 мың тоннаны құрайтын 36 ұн тарту;
-кәсіпорны, өндірістік қуаттылығы жылына 101,4 мың тонна майлы дақылдарды өңдейтін 8 кәсіпорын бар (2022 жылы қуаттылығы тәулігіне 600 тонна шикізатта майлы дақылдарды (соя, күнбағыс тұқымы, рапс) өңдейтін ірі жоғары технологиялық зауыт іске қосылды, бұл ретте өнімге дайын өнім 54 мың тоннаны құрайды).
2023 жылдың қаңтар - маусым айларында 105,6 млрд.теңге сомасына азық-түлік өндірілді (2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,3% өсті).
Тамақ өнімдерін өндіру құрылымында негізгі үлесті ет өңдеу саласы – 49%, сүт – 14%, астық өңдеу – 11%, нан мен нан-тоқаш өнімдері – 2%, өзге салалар – 24% алады.
Етті қайта өңдеу
Ет өңдейтін кәсіпорындар мен цехтар 2022 жылмен салыстырғанда 46,9 мың тонна немесе 17,9% өсумен ет өндірді, шұжық өнімдерін өндіру 1160 тоннаны немесе 36,7%- ды құрады.
Сүтті қайта өңдеу
Өңделген сүт өндірісінің көлемі 44,4 мың тоннаны құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңінің деңгейінде 4,9% - ға өсті, сары май 1134 тоннаны немесе 36,1% - ға өсті, ірімшік және сүзбе – 795 тоннаны немесе 34,7% - ға өсті, ашымал сүт өнімдері – 3,8 мың тонна өндірілді немесе 0,1% - ға өсті.
Майлы дақылдарды қайта өңдеу
Өндірілген өсімдік майының көлемі 21,5 мың тоннаны құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 63,8%- ға өсті.
Ұн өндіру
Ұсақ тартылған ұн 90,8 мың тонна өндірілді немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,5% - ға төмендеді