Ақмола облысы – еліміздің туристік әлеуетін іске асырудың басым нысаны болып табылады. Облыстың туризм саласындағы қызметтерді көрсетудегі үлесі шамамен 10%-ды құрайды (17,2 млрд. теңгенің 182,9 млрд. теңгесі), бұл аумақта еліміздегі барлық орналастыру орындарының 9%-ға жуығы (республикадағы 3970 бірліктің 340) шоғырланған.
Туристік өнімнің негізі – экотуризмді дамыту, ол ең жоғары әлеуеті бар ауқымды бағыт болып табылады (маусымның ұзақтығы 3 айдан 5 айға дейін). Туризмнің бұл түрінің өсіп келе жатқан танымалдылығына табиғи аумақтарды жүйелі инфрақұрылымдық «өңдеу», көгалдандыру элементтері бар туристік маршруттардың жұмыс істеуі (орындықтар, демалыс орындары және ағаш жәшіктер) ықпал етеді. Сондай-ақ аймақтық туристік өнім құрылымындағы маңызды бағыт туризмнің тауашалық түрлерін дамыту болып табылады: киелі, мәдени-ағарту, аңшылық-олжалы.
Облыс аумағында Щучье-Бурабай, Зеренді курорттық аймақтары, Қорғалжын биосфералық резерваты және астанамаңы аймақтық туризмі орналасқан.
Облыста 600-ден астам туристік кәсіпорын (340 орналастыру орны, 15 санаторлық-курорттық мекеме, 204 жол бойындағы қызмет көрсету субъектісі, туристік қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиясы бар 57 туристік фирма (22 туроператор профилі, 35 туристік агенттік профилі)) жұмыс істейді.
6 туроператор 73 туристік маршрутты әзірледі.
2022 жылдың қорытындысынан туризмнің негізгі көрсеткіштерінің оң динамикасы байқалады.
2022 жылы облыста орналастыру орындарының саны 340 бірлікті құрап, жалпы қоры 5577 нөмірді (5441 бөлме – өсім 102%) біржолғы сыйымдылығы 14,5 төсек-орын.
Орналастыру нысандарымен 17,2 млрд. теңге сомасында (10,5 млрд. теңгенің) қызметтер көрсетілді, бұл 2021 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 164%-ға артық. Орналастыру нысандарымен қызмет көрсететілген келушілер саны 443,2 мың адамды құрады (327,8 мың адам – өсім 135%), оның ішінде резидент еместер – 15972 адам, қамтамасыз етілген – 952673 бір орындық күн.
Ағымдағы жылдың 1 тоқсанының қорытындысы бойынша облыстағы орналастыру орындарының саны 4%-ға азайып, 5437 нөмірі бар 326 бірлікті құрады. Орналастыру орындарымен 3,7 млрд. теңгеге (2,6 млрд теңге) қызмет көрсетілді, бұл 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 142%-ға өсті. Орналастыру нысандарымен қызмет көрсететін келушілер саны 85,6 мың адамды құрады (68,1 мың адам – 126%-ға өсті).
Жалпы туристік ағын (қызмет көрсетілген келушілер саны) 2022 жылы 1,2 млн. адамды құрады («Бурабай» МҰТП келушілер саны – 711,2 мың адам, «Көкшетау» МҰТП келушілер саны – 17,1 мың адам, «Бұйратау» МҰТП-ға келушілер саны – 1,5 мың адам, орналастыру орындарында келушілер саны – 443,2 мың адам, санаторлық ем алушылар саны – 28,0 мың адам). Өсу қарқынымен 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 1,6 млн. астам келушілерге жетеді деп күтілуде.
2023 жылғы 5 айдың қорытындысы бойынша (қаңтар-мамыір) негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,5 есеге жуық артып (4,1 млн. теңге) 15,8 млн. теңгені құрады.
2023 жылға 23,3 млрд. теңгені құрайтын 65 инвестициялық жобаны жүзеге асыру жоспарланған, соның ішінде:
Көлік инфрақұрылымының құрылысына 2023 жылы 5 жобаны іске асыруға 4,5 млрд теңге сомасында қаржыландыру қолдау тапты (Бурабай кентінің (3-кезең) 1-линия көшесін қайта жаңарту және салу, 12,7 млн.теңге; Бурабай кентіндегі жол желісін қайта жаңарту және салу (3-кезең) Жамбылі, Казахстан, Интернационал көшелері, 940 млн.теңге; Бурабай-Қатаркөл автомобиль жолын күрделі жөндеу, 0-20 км, 400 млн.теңге; Текекөл көлінің «Шабақты көлінің солтүстік айналма жолы» жолына дейінгі жолдың құрылысы, 178 млн.теңге; Щучье-Николаевка тас жолының 0-62,8 шақырымын күрделі жөндеу, 3 млрд.теңге).
Сонымен қатар, ЩБКА-да бұқаралық туризмді дамытуға кедергі келтіретін бірқатар проблемалық мәселелер бар, мысалға: автотұрақтардың жетіспеуі, қоқыстарды жинау және шығарудың қанағаттанарлықтай ұйымдастырылмауы, жағажайларда дәретханалардың жетіспеуі, киім ауыстыратын кабиналардың тапшылығы.
Ағымдағы жылы демалыс орнының санитарлық жағдайын жақсарту мақсатында, ШБКА-да санитарлық тазалау және абаттандыру бойынша жедел штаб пен іс-шаралар жоспары бекітіліп, облыстық бюджеттен 33 млн.теңге бөлінді.
Бурабай кентін абаттандыру аясында, ҰОС ардагерлеріне арналған ескерткішке ағымдағы жөндеу, орталық алаңды қайта жаңғырту және шағын сәулет нысандарын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді.
Бурабай кентінде туристер көп келетін орындарда 27 санитарлық-гигиеналық тораптар (оның ішінде 5 (ЖАО) – тегін), 27 қоқыс алаңдары, 110 металл контейнерлер (30 – ЖАО, 80 – МҰТП), 50 ағаш контейнер және 220 стационарлық қоқыс жәшіктері, 80 орындық орнатылып, жазғы кезеңде тазалау және қоқыс шығару кестесі бекітілді (жиілігі күніне 6 ретке дейін), заңсыз орнатылған 27 коммерциялық павильон бөлшектелді, кәдесыйлар, балмұздақ және сусындар сату үшін 20 орын бөлінді.
Қазіргі уақытта Бурабай кентінің 700 га аумақты («Казгипроград» жобалау институты ЖШС) егжей-тегжейлі жоспарлау жобасымен біріктірілген бас жоспарын әзірлеу аяқталуда.
Курорттық аймақтағы ең көп баратын орындарды абаттандыру аясында 1 желілік көше бойында 500 орындық 1 автотұрақ салу жобасы жүзеге асырылуда (ЖАО: құны – 72 млн. теңге; «СК Содружество» ЖШС, жұмысты а. ж. 1 шілдесіне дейін аяқтау жоспарлануда), алдағы уақытта Оқжетпес кентінің жанындағы тағы 4 автотұрақ аймағының (2 ПІБ: № 1 автотұрақ (150 көлікке арналған) құрылысын жүзеге асыру; № 2 автотұрақ ( 500 көлікке арналған) №1 бақылау-өткізу пунктінің жанында), 2 ЖАО: Көкмайыс к-сі – 700 орын; Кенесары к-сі («Береке» қонақүйінің артында) – 1800 орын).
2023 жылы облыс әкімдігінің 2023 жылғы 13 қаңтардағы (№ А-1/10) қаулысымен курорттық аймақтың туристік әлеуетін дамытуға бағытталған, Зеренді курорттық аймағын дамытудың 2025 жылға дейінгі жоспары бекітіліп, жалпы құны 6241,1 млн. теңгені құрайтын 31 инфрақұрылымдық жобаны кезең-кезеңімен іске асыру көзделген (РБ – 5010,5 млн. теңге, ОБ – 551,6 млн. теңге, ЖБ – 166 млн. теңге, ЖИ – 513 млн. теңге).
ЗКА-ның жазғы маусымға дайындау аясында Зеренді кентінің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан туристік нысандарға асфальт төсеу арқылы жол бөлігіне ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді (Зеренді Парк, Аңсат); 143 бағанамен және жарықтандыру құрылғыларымен барлық демалыс аймағын (5,5 км) бойлай жол жарықтандырылды; 5 бейнебақылау камерасы (оның ішінде туристік нысандардың аумағына кіре берісте), Зеренді курорттық аймағының туристік нысандарының схемалық Картасы (Көкшетау-Атбасар тас жолында), «Neo Nomad 20» қондырғысы орнатылды (Зеренді кентіне кіре берісте).
2023 жылы қатты тұрмыстық қалдықтарына арналған контейнерлерді, жағажай қолшатырларын, киім ауыстыратын кабиналарды, ЗКА-да көшедегі биодәретханаларды сатып алуға және орнатуға 4,7 млн.теңге бөлінді; ЗКА-да аудандық орталық ауруханадан «Зерен Нұр» демалыс орталығына дейін СГТ бар 3 аялдаманы орнату аяқталуда (құны – 32,0 млн. теңге). «Көкшетау» МҰТП туристік жолдарға демалыс үшін демалатын орындар, орындықтар мен қоқыс контейнерлерін орнатты. ЗКА-ның туристік нысандары өз инвестициясы есебінен бұрын тартылған талшықты-оптикалық желілерге интернетке қосылу сигналын қабылдау күшейткіштерін орнатуда.
2021 – 2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі Ұлттық жоба аясында 2023 жылы туризм саласы бойынша субъектілер шығындарының бір бөлігін субсидиялауға жалпы сомасы 104,5 млн.теңгеге 10 өтінім қаралып, мақұлданды.
Жалпы сомасы 43,5 млн.теңгеге туристік объектілерді салу/қайта жаңарту бойынша шығындарды өтеуге 3 өтініш (10%):
«Discovery Borovoe» РСО-да хоккей кортының және бассейні бар жазғы террассаның құрылысы кезінде шығындардың бір бөлігін өтеу туралы 1 өтініш (жоба құны – 165,4 млн. теңге, «Орлёнок» ЖШС, Бурабай ауданы), өтемақы сомасы. - 16,5 млн .тг.;
«Тамилла» демалыс үйін салу кезіндегі шығындардың бір бөлігін өтеу туралы 1 өтініш (жоба құны – 140,7 млн. теңге, «Тамилла» ЖШС, Зеренді ауданы), өтемақы сомасы – 14,1 млн.тг.;
«Ақ-Данат» қонақ үйінің және жатақхана ғимараттарын қайта құру кезінде шығындардың бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 128,9 млн. теңге, «Калипенова» ЖК, Зеренді ауданы), өтемақы сомасы – 12,9 млн.теңге.
Жалпы сомасы 31,2 млн.теңгеге жол бойындағы қызмет көрсету объектілеріне шығындарды өтеу туралы 3 өтініш (10%):
Қонақ үйі бар жол бойындағы дәмхананың құрылысына жұмсалған шығындардың бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жобалық құны – 65,2 млн. теңге, ЖК «Өрік», Атбасар ауданы), өтемақы сомасы – 6,5 млн.теңге;
«Лес и звезды» демалыс аймағында жол бойындағы дәмхана құрылысына жұмсалған шығындардың бір бөлігін өтеу туралы 1 өтініш (жоба құны – 117,3 млн. теңге, ЖК «Жакибаева», Біржан сал ауданы), өтемақы сомасы – 11,7 млн. теңге;
кафесі бар жол бойындағы қонақ үй құрылысына шығындардың бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 130,2 млн. теңге, «Ескендирова» ЖК, Зеренді ауданы), өтемақы сомасы – 13,0 млн.теңге.
Жалпы сомасы 29,8 млн.теңгеге автокөлік сатып алуға кеткен шығындарды өтеу туралы 4 өтініш (25%):
Көлік құралын сатып алу шығындарының бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 56,6 млн. теңге, ЖК «Бексултанова К.Н.», Көкшетау қ.), өтемақы сомасы – 14,2 млн.теңге;
Көлік құралын сатып алу шығындарының бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 21,9 млн. теңге, «Зеленый Бор 77» ЖШС, Бурабай ауданы), өтемақы сомасы – 5,5 млн.теңге;
Көлік құралын сатып алу шығындарының бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 31,9 млн. теңге, «Континент.К.» ЖШС, Бурабай ауданы), өтемақы сомасы – 7,9 млн.теңге;
Көлік құралын сатып алу шығындарының бір бөлігін өтеуге 1 өтініш (жоба құны – 8,8 млн. теңге, «Парус» ЖК, Зеренді ауданы), өтемақы сомасы – 2,2 млн.теңге