Экономика
2021 жылдың қаңтар - желтоқсан аралығындағы ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 745 510,9 млн.теңгені құрады (НКИ – 88,9%), оның ішінде: өсімдік шаруашылығы – 482 403,2 млн. теңге (НКИ – 79,1%), мал шаруашылығы – 262 540,5 млн. теңге (НКИ – 111,6%).
-өсімдік шаруашылығы саласын субсидиялау – 15,1 млрд. теңге бөлінді (ӨҚҚ қолжетімділігін арттыруға – 9 617,6 млн. теңге, тыңайтқыштар құнын субсидиялауға – 4 171,4 млн. теңге, тұқым шаруашылығын қолдауға – 1 290,0 млн. теңге).
-мал шаруашылығының дамуын қолдауды субсидиялау. Мал шаруашылығын дамытуды қолдау екі бағыт бойынша жүзеге асырылады: асыл тұқымды мал шаруашылығын, сонымен қатар мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігі мен сапасын субсидиялау 2021 жылы көрсетілген бағдарламалардың іске асыруына 10,6 млрд. теңге бөлінді.
-инвестициялық салынымдарға және қайта өңдеуді субсидиялауға – 15,2 млрд. теңге (инвестициялық салынымдар – 14196,6 млн. теңге, өңдеуші кәсіпорындардың шығындарын субсидиялауға – 697,8 млн. теңге, қарыздарды кепілдендіру және сақтандыру – 296,6 млн. теңге).
-қаржылық сауықтыру және лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесінің орнын толтыру – 5,8 млрд. теңге (қаржылық сауықты – 83,8 млн. теңге, лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесінің орнын толтыру – 5699,4 млн. теңге).
Өсімдік шаруашылығы
Дәнді және дәнді-бұршақты дақылдарды жинау 4,5 млн. га алаңда астықтың жалпы түсімі 4 млн. тоннаны құрады, орташа өнімділік 8,8 ц/га аяқталды.
Майлы дақылдарды жинау 265,1 мың га алаңда май тұқымдарын жалпы түсімі 5,1 ц/га орташа өнімділігімен 135,2 мың тоннаны құрады.
Жем-шөп дақылдарын жинау 191,4 мың га алаңда 11,7 ц/га орташа өнімділігімен 224,4 мың тонна дайындалды.
Картоп жинау 20,6 мың га, жалпы түсімі 219,5 мың тоннаны құрайды, орташа өнімділігі 106,2 ц/га, көкөністерді жинау 3,5 мың га алаңда, жалпы түсімі 35,4 мың тоннаны құрайды, орташа өнімділік 100,8 ц/га.
Минералды тыңайтқыштар сатып алу
Бүгінгі күні облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері 90 мың тонна көлемінде минералды тыңайтқыштар сатып алды, 1,6 млн. га алаңда 100%-ы енгізілді. Осы бағыттағы жұмыстар жалғасуда.
Ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу
2021 жылғы қаңтар - желтоқсан айларында АШТӨ барлығы 63 млрд. теңге сомасына 2187 бірлік техника сатып алды:
- астық жинау комбайндары – 23,0 млрд. теңге сомасына 345 бірлік;
- тракторлар – 18,2 млрд. теңге сомасына 465 бірлік;
- тұқым септкіштер – 0,4 млрд. теңге сомасына 245 бірлік;
- егіс кешендері – 6,5 млрд. теңге сомасына 101 бірлік;
- өзге де техникалар – 14,9 млрд. теңге сомасына 1031 бірлік.
Егін жинауға 8,5 мың астық жинайтын комбайн (оның ішінде өнімділігі жоғары комбайндар – 4,0 мың), тракторлар - 14,5 мың, жүк автомобильдері – 5,0 мың, сондай-ақ 2,5 мың дестелегіш тартылған.
Мал шаруашылығы
Статистикалық деректер бойынша облыс шаруашылықтарының барлық санаттарындағы ІҚМ басының жалпы саны 2022 жылғы 1 қаңтарға жағдай бойынша 449,4 мың басты құрайды (2020 жылдың сәйкес кезеңіне 99,8%), оның ішінде сиыр басы –227,8 мың бас (101,7%).
Жылқы басы 212,5 мың басты (98,2%), құс – 9 447,8 мың басты (104,8%) құрады.
Қой мен ешкі басы 565,3 мың басты (101,9%), шошқа 88,3 мың басты (91,8%) құрады.
Облыста 188,0 мың тонна (124,9%) тірі салмақтағы сойылған еті өткізілді, сауылған сүт – 404,1 мың тонна (100,4%), жұмыртқа –789,6 млн.дана (98,2%) өндірілді.
Фермаларды құру
Етті мал шаруашылығын одан әрі дамыту шеңберінде 2021 жылы облыста 6,4 мың басқа 125 ферма құрылды (Ақкөл - 386 басқа 8 ферма, Аршалы - 250 басқа 6 ферма, Атбасар - 305 басқа 9 ферма, Астрахан - 712 басқа 8 ферма, Бурабай – 265 басқа 8 ферма, Біржан сал ауданы - 320 басқа 6 ферма, Бұланды - 281 басқа 8 ферма, Ерейментау - 536 басқа 6 ферма, Егіндікөл - 150 басқа 3 ферма, Есіл - 300 басқа 6 ферма, Жарқайың - 323 басқа 10 ферма, Жақсы - 301 басқа 6 ферма, Зеренді - 503 басқа 11 ферма, Қорғалжын - 436 басқа 9 ферма, Сандықтау - 555 басқа 10 ферма, Шортанды - 294 басқа 4 ферма, Целиноград - 305 басқа 3 ферма, Степногорск қ. - 203 басқа 4 ферма).
Сүтті мал шаруашылығын дамыту аясында ағымдағы 2021 жылы 2,3 мың басқа 19 СТФ құрылды (Ақкөл - 40 басқа 1 ферма, Аршалы - қолданыстағы 1 ферманы 108 басқа кеңейту, Астрахан - 50 басқа 1 ферма құрылды және қолданыстағы 1 ферманы 400 басқа кеңейту, Атбасар - 300 басқа 1 ферма, Біржан сал ауданы - қолданыстағы 2 ферманы 210 басқа кеңейту, Бұланды - 50 басқа 1 ферма, Бурабай - 348 басқа 2 ферма және қолданыстағы 1 ферманы 40 басқа кеңейту, Ерейментау - 93 басқа 1 ферма, Есіл - 50 басқа 1 ферма, Жақсы - 50 басқа 1 ферма, Зеренді-90 басқа 1 ферма, Қорғалжын - 50 басқа 1 ферма, Сандықтау - 100 басқа 1 ферма, Целиноград - қолданыстағы 1 ферманы 275 басқа кеңейту, Шортанды - қолданыстағы 1 ферманы 93 басқа кеңейту).
Азық-түлік белдеуі шеңберінде инвестициялық жобаларды іске асыру
Нұр-Сұлтан қ.төңірегіндегі азық-түлік белдеуі бойынша 2021 жылы жалпы сомасы 30,7 млрд. теңгеге 45 жоба іске асырылған (677 жұмыс орны құрылды):
-11 - сүтті мал шаруашылығы бойынша 3,9 млрд. теңге сомасына (СТФ іске асырылды: Ақкөл ауданында - 400,0 млн. теңге сомасына "Ақкөл АГРО" ЖШС, Атбасар ауданында - 650,0 млн. теңге сомасына "Шуйское XXI" ЖШС, Бурабай ауданында-200,0 млн. теңге сомасына "Шиелі АГРО" ЖШС, Бұланды ауданында-20,0 млн. теңге сомасына "Милка" ШҚ, Біржан сал ауданында-100,0 млн. теңге сомасына "Сарфир beef" ЖШС іске асырылды, Ерейментау ауданында - 220 млн. теңге сомасына "Елтай сүт" ӘКК, Жарқайың ауданында - 226,6 млн. теңге сомасына "Темірлан" ЖШС, Қорғалжын ауданында - 30 млн. теңге сомасына "Құралай" ЖШС, Сандықтау ауданында - 200 млн. теңге сомасына "Байдалы ӘКК " ЖШС, Целиноград ауданында - 1500 млн. теңге сомасына "Ен Дала" ЖШС, Шортанды ауданында - 30 млн. теңге сомасына " Milk Product " 312 млн. теңге сомасына);
-12 – етті мал шаруашылығы бойынша 1,2 млрд. теңге сомасына (12 ет фермасы асырылды: Ақкөл ауданында - 85 млн. теңге сомасына "К и Бим" ЖШС, Аршалы ауданында - 60 млн. теңге сомасына "Алмажай" ЖШС, Астрахан ауданында - 650 млн. теңге сомасына "Фермер-2002" ЖШС, Бұланды ауданында - 25,3 млн. теңгеге "Конай" ШҚ, "Бокетай Еркінбек" ШҚ - 12 млн. теңгеге, "Манав" ШҚ - 6,5 млн. теңгеге. теңге, Зеренді ауданында - 40 млн. теңгеге "Бекас" ЖШС, Қорғалжын ауданында - 100,0 млн. теңгеге "Абдурахман" ШҚ, 65 млн. теңгеге "Алтай KZ" ЖШС, Сандықтау ауданында - 30 млн. теңгеге "Ақ жол 2014" ӘКК, Ерейментау ауданында - 111,8 млн. теңгеге "Серноводск" ЖШС. теңге, жақсы - ШҚ "Виктор" 42 млн. теңге сомасына);
-1 - құс шаруашылығын дамыту бойынша 11,0 млрд. теңге сомасына (Аршалы ауданында 11,0 млрд. теңге сомасына "Ақ-дала Агро" ЖШС құс фабрикасының 1-кезеңі жүзеге асырылды»);
-3 – АШ өнімдерін қайта өңдеу бойынша 4,3 млрд. теңге сомасына (Ерейментау ауданында-ЖК "Байменов" 23,0 млн. теңге сомасына, Бұланды ауданында-" Бота-2015 " 4200 млн. теңге сомасына, Көкшетау қаласында 60,0 млн. теңге сомасына "Гормолзавод" ЖШС жобасы жүзеге асырылды);
-12 - астық қоймалары мен картоп сақтау қоймаларын салу бойынша 6,5 млрд. теңге сомасына (11-астық қоймалары асырылды: Астрахан ауданында "Дани Нан" ЖШС 1278,2 млн. теңге, Атбасар ауданында "Ирченко Элеватор" ЖШС 300 млн. теңге сомасына, "Арип Агро" ЖШС 400 млн. теңге сомасына, "Аграрное" ЖШС 120 млн. теңге сомасына, Есіл ауданында - "Ново-Приречное" ЖШС 797,8 млн. теңге сомасына, Егіндікөл ауданында - "Ушаково-Агро" ЖШС 50 млн. теңге сомасына, "Астык" ШҚ 21 млн. теңге сомасына іске асырылған, Жарқайың ауданында - "Тасты-Талды-Агро" ЖШС 1047 млн. теңге сомасына, Жақсы - "Арман" ЖШС 185 млн. теңге сомасына, Сандықтау ауданында - "Сандықтау Агро" ЖШС 285 млн. теңге сомасына, "Каменка и Д" ЖШС 1000 млн. теңге, 2 картоп-көкөніс қоймасы асырылды: Зеренді ауданында 400 млн. теңге сомасына "Блиц Терминал" ЖШС, Есіл ауданында 600 млн. теңге сомасына "Органико" ЖШС асырылды).
2- егістікті суару бойынша 3,6 млрд. теңге сомасына (Целиноград ауданында-3200 млн. теңге сомасына "Агрофирма Родина" ЖШС, 450 млн. теңге сомасына "Зеренді асыл тұқымды шаруашылығы" ЖШС).
Ақмола облысында өндірістік қуаттылығы жылына 87,5 мың тонна ет өңдейтін 15 кәсіпорын, өндірістік қуаттылығы жылына 137 мың тонна сүт өнімдерін өндіретін 14 кәсіпорын (2018 жылдың наурыз айынан бастап облыстағы ірі сүт зауыттарының бірі Ақкөл ауданындағы "Эко Милк" ЖШС тоқтап тұр, оның үлесі сүт өңдеу кәсіпорындарының жалпы қуатының 20% құрайды. Осыған байланысты ірі сүт өңдеу кәсіпорындарының тізімінен шығарылды. 2020 жылдың 4 тоқсанында "Гормолзавод" ЖШС-да тәулігіне 50 тоннаға қосымша жаңа цех іске қосылды), өндірістік қуаттылығы жылына 794,8 мың тоннаны құрайтын 36 ұн тарту кәсіпорны, өндірістік қуаттылығы жылына 49,3 мың тонна майлы дақылдарды өңдейтін 8 кәсіпорын бар.
2021 жылғы 11 ай ішінде 128,9 млрд.теңге сомаға азық-түлік өнімдері өндірілді немесе 2020 жылдың ұқсас кезеңіне 116,3%.
Тамақ өнімдерін өндіру құрылымында негізгі үлесті ет өңдеу саласы – 52,0%, сүт – 17,6%, астық өңдеу – 8,3%, нан мен нан-тоқаш өнімдері – 3,5%, өзге салалар–18,6% алады.
Осы кәсіпорындар мен цехтар табиғи түрде 74,5 мың тонна ет өндірді, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 48,6% - ға ұлғайды, шұжық өнімдерінің өндіріс көлемі 2,7 мың тоннаны құрады, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 30,7% - ға ұлғайды.
Ет өңдеуші кәсіпорындарының жүктелімі орта есеппен 81,3% - ды құрады (2020 жылы – 76,0%).
Сүтті қайта өңдеу
Өндірілген өсімдік майының көлемі 19,8 мың тоннаны құрады, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 20,9%-ға төмендеуі ("Агример Астық" ЖШС - тапсырыстардың азаюына байланысты, "Сочинское" ЖШС - шикізаттың жоқтығынан, "Атбасар майы" ЖШС - қаржылық қиындыққа байланысты, "Еңбек-1" ЖШС - өндірісті тоқтатты (қазіргі кезде тиімсіз өндіреді).
Майлы дақылдарды өңдеу кәсіпорындарының қуаттылықтар жүктелімі орта есеппен 43,9% – ды құрады (2020 жылы 55,5%).
Ұн өндіру
Ұсақ тартылған ұн 170,2 мың тонна өндірілді немесе 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 26,2% - ға төмендеуі (шикізаттың (астықтың) жоғары құнына байланысты)).
Ұн өндірісі бойынша кәсіпорындардың жүктелімі 23,4% -ды құрады (2020 жылы – 26,2%).
Нұр-Сұлтан қаласының төңірегінде азық-түлік белдеуін дамыту
Азық-түлік белдеуін дамыту аясында облыстың барлық 17 ауданы кіретін 300 шақырымдық аймақ анықталды.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізумен облыстың 128 кәсіпорны айналысады, оның ішінде 68 – мал шаруашылығы өнімі (ет және ет өнімдері, сүт және сүт өнімдері), 6 - құс шаруашылығы (құс еті, тағамдық жұмыртқа), 54 - өсімдік шаруашылығы өнімі (ұн, картоп, көкөністер, өсімдік майы).
Нұр-Сұлтан қаласындағы 5 сауда базарына, 29 сауда үйіне, 10 сауда орталықтарына өз өнімдерін жеткізуді жүзеге асырады.
Сонымен қатар «Ақмол» дүкендерінің желісі жұмыс істейді, онда «Cаpital Projects LTD» ЖШС, «Астана Агро Продукт» ЖШС, «Ижевский» ӨК, «Гормолзавод» ЖШС, «Родина Агрофирмасы» ЖШС, «Milk Project» ЖШС және т. б. сияқты облыстың ірі ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері өз өнімдерін өткізуде.
Облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері (2021 жылғы 31 желтоқсанға жағдай бойынша) елорда нарығына 115 мың тонна сүт өнімдерін (2020 жылға 0,8% - ға өсті), 29,3 мың тонна ет және ет өнімдерін (1,0% - ға өсті), 259,8 млн.дана жұмыртқа (7,8% - ға төмендеуі) жеткізді.