Экономика
2021 жылдың қаңтар - қараша аралығындағы ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 717 472,3 млн.теңгені құрады (НКИ – 88,8%), оның ішінде: өсімдік шаруашылығы – 481 259,7 млн. теңге (НКИ – 79,5%), мал шаруашылығы – 235 668,1 млн. теңге (НКИ – 112,4%).
-өсімдік шаруашылығы саласын субсидиялау – 15,2 млрд. теңге бөлінді (ӨҚҚ қолжетімділігін арттыруға – 9 757,5 млн. теңге, тыңайтқыштар құнын субсидиялауға – 4 171,4 млн. теңге, тұқым шаруашылығын қолдауға – 1 290,0 млн. теңге).
-мал шаруашылығының дамуын қолдауды субсидиялау. Мал шаруашылығын дамытуды қолдау екі бағыт бойынша жүзеге асырылады: асыл тұқымды мал шаруашылығын, сонымен қатар мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігі мен сапасын субсидиялау 2021 жылы көрсетілген бағдарламалардың іске асыруына 5,5 млрд. теңге бөлінді.
-инвестициялық салынымдарға және қайта өңдеуді субсидиялауға – 15,3 млрд. теңге (инвестициялық салынымдар – 14323,0 млн. теңге, өңдеуші кәсіпорындардың шығындарын субсидиялауға – 697,8 млн. теңге, қарыздарды кепілдендіру және сақтандыру – 296,6 млн. теңге).
-қаржылық сауықтыру және лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесінің орнын толтыру – 5,8 млрд. теңге (қаржылық сауықты – 83,8 млн. теңге, лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесінің орнын толтыру – 5699,4 млн. теңге).
Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған "Еңбек" бағдарламасы шеңберінде ауылда кәсіпкерлікті дамытуға 2,8 млн. теңге бөлінді.
Өсімдік шаруашылығы
Дәнді және дәнді-бұршақты дақылдарды жинау 4,5 млн. га алаңда астықтың жалпы түсімі 4,0 млн. тоннаны құрады, орташа өнімділік 8,8 ц/га аяқталды.
Майлы дақылдарды жинау 265,1 мың га алаңда май тұқымдарын жалпы түсімі 5,1 ц/га орташа өнімділігімен 135,2 мың тоннаны құрады.
Жем-шөп дақылдарын жинау 191,4 мың га алаңда 11,7 ц/га орташа өнімділігімен 224,4 мың тонна дайындалды.
Картоп жинау 20,6 мың га, жалпы түсімі 219,5 мың тоннаны құрайды, орташа өнімділігі 106,2 ц/га.
Көкөністерді жинау 3,5 мың га алаңда, жалпы түсімі 35,4 мың тоннаны құрайды, орташа өнімділік 100,8 ц/га.
Ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу
2021 жылғы қаңтар - қараша айларында АШТӨ барлығы 60,7 млрд. теңге сомасына 2084 бірлік техника сатып алды:
- астық жинау комбайндары – 21,7 млрд. теңге сомасына 327 бірлік;
- тракторлар – 17,5 млрд. теңге сомасына 427 бірлік;
- тұқым септкіштер – 0,4 млрд. теңге сомасына 235 бірлік;
- егіс кешендері – 6,6 млрд. теңге сомасына 102 бірлік;
- өзге де техникалар – 14,5 млрд. теңге сомасына 993 бірлік.
Егін жинауға 8,5 мың астық жинайтын комбайн (оның ішінде өнімділігі жоғары комбайндар – 4,0 мың), тракторлар - 14,5 мың, жүк автомобильдері – 5,0 мың, сондай-ақ 2,5 мың дестелегіш тартылған.
Мал шаруашылығы
Статистикалық деректер бойынша облыс шаруашылықтарының барлық санаттарындағы ІҚМ басының жалпы саны 2021 жылғы 1 желтоқсанға жағдай бойынша 461,5 мың басты құрайды (2020 жылдың сәйкес кезеңіне 101,4%), оның ішінде сиыр басы –231,1 мың бас (102,2%).
Жылқы басы 216,1 мың басты (109,4%), құс – 9 314,5 мың басты (116%) құрады.
Қой мен ешкі басы 564,1 мың басты (105%), шошқа 88,8 мың басты (88%) құрады.
Облыста 168,8 мың тонна (127,5%) тірі салмақтағы сойылған еті өткізілді, сауылған сүт – 377,3 мың тонна (100,4%), жұмыртқа –725,2 млн.дана (97%) өндірілді.
Фермаларды құру
Етті мал шаруашылығын одан әрі дамыту шеңберінде 2021 жылы облыста 5,9 мың бас етті ірі қара мал сатып ала отырып, 112 ферма құру бойынша жол картасы әзірленді.
Бүгінгі таңда 6 мың басқа 111 ферма құрылды (Ақкөл - 386 басқа 8 ферма, Аршалы - 250 басқа 6 ферма, Астрахан - 712 басқа 8 ферма, Атбасар – 305 басқа 9 ферма, Біржан сал ауданы - 320 басқа 6 ферма, Бұланды - 131 басқа 3 ферма, Бурабай - 247 басқа 7 ферма, Егіндікөл - 150 басқа 3 ферма, Ерейментау - 536 басқа 6 ферма, Есіл - 6 фермаға 300 бас, Жақсы - 301 басқа 6 ферма, Жарқайың - 299 басқа 7 ферма, Зеренді - 273 басқа 6 ферма, Қорғалжын - 436 басқа 9 ферма, Сандықтау - 555 басқа 10 ферма, Целиноград-305 басқа арналған 3 ферма, Шортанды - Степногорск қ. 294 басқа 4 ферма-203 басқа 4 ферма), 352 басқа 4 ферма жұмыс істейді.
Сүтті мал шаруашылығын дамыту аясында ағымдағы жылы 4,1 мың бас сатып алумен 19 СТФ құру жоспарланған, бұл ретте 2,3 мың басқа 19 ферма құрылды (Ақкөл - 40 басқа 1 ферма, Аршалы - 108 басқа 1 ферманы кеңейту, Астрахан - 50 басқа 1 ферма және 400 басқа 1 ферманы кеңейту, Атбасар - 300 басқа 1 ферма, Біржан сал ауданы – 210 басқа 2 ферманы кеңейту, Бұланды – 50 басқа 1 ферма, Бурабай - 348 басқа 2 ферма және 40 басқа 1 ферманы кеңейту, Ерейментау – 93 басқа 1 ферма, Есіл - 1 ферма, Есіл - 1 ферма, Есіл - 50 басқа 1 ферма, Жақсы - 50 басқа 1 ферма, Зеренді-90 басқа 1 ферма, Қорғалжын-50 басқа 1 ферма, Сандықтау - 100 басқа 1 ферма, Целиноград-жұмыс істеп тұрған 1 ферманы 275 басқа кеңейту, Шортанды-жұмыс істеп тұрған 1 ферманы 93 басқа кеңейту), 3 ферма 1 415 бас жұмыс істейді.
Азық-түлік белдеуі шеңберінде инвестициялық жобаларды іске асыру
Нұр-Сұлтан қ.төңірегіндегі азық-түлік белдеуі бойынша 2021 жылы жалпы сомасына 30,3 млрд. теңгеге 45 жоба іске асырылған (657 жұмыс орны құрылды):
-11 - сүтті мал шаруашылығы бойынша 3,9 млрд. теңге сомасына (СТФ іске асырылды: Ақкөл ауданында - 400,0 млн. теңге сомасына "Ақкөл АГРО" ЖШС, Аршалы ауданында – 175,5 млн. теңге сомасына "Ерасыл и Ко" ЖШС, Атбасар ауданында - 650,0 млн. теңге сомасына "Шуйское XXI" ЖШС, Бурабай ауданында-200,0 млн. теңге сомасына "Шиелі АГРО" ЖШС, Бұланды ауданында-20,0 млн. теңге сомасына "Милка" ШҚ, Біржан сал ауданында-100,0 млн. теңге сомасына "Сарфир beef" ЖШС іске асырылды, Ерейментау ауданында - 220 млн. теңге сомасына "Елтай сүт" ӘКК, Жарқайың ауданында - 226,6 млн. теңге сомасына "Темірлан" ЖШС, Қорғалжын ауданында - 30 млн. теңге сомасына "Құралай" ЖШС, Сандықтау ауданында - 200 млн. теңге сомасына "Байдалы ӘКК " ЖШС, Целиноград ауданында - 1500 млн. теңге сомасына "Ен Дала" ЖШС, Шортанды ауданында - 30 млн. теңге сомасына " Milk Product " 312 млн. теңге сомасына );
-12 – етті мал шаруашылығы бойынша 1,2 млрд. теңге сомасына (12 ет фермасы асырылды: Ақкөл ауданында - 85 млн. теңге сомасына "К и Бим" ЖШС, Аршалы ауданында - 60 млн. теңге сомасына "Алмажай" ЖШС, Астрахан ауданында - 650 млн. теңге сомасына "Фермер-2002" ЖШС, Бұланды ауданында - 25,3 млн. теңгеге "Конай" ШҚ, "Бокетай Еркінбек" ШҚ - 12 млн. теңгеге, "Манав" ШҚ - 6,5 млн. теңгеге, Зеренді ауданында - 40 млн. теңгеге "Бекас" ЖШС, Қорғалжын ауданында - 100,0 млн. теңгеге "Абдурахман" ШҚ, 65 млн. теңгеге "Алтай KZ" ЖШС, Сандықтау ауданында - 30 млн. теңгеге "Ақ жол 2014" ӘКК, Ерейментау ауданында - 111,8 млн. теңгеге "Серноводск" ЖШС. теңге, жақсы - ШҚ "Виктор" 42 млн. теңге сомасына);
-1 - құс шаруашылығын дамыту бойынша 11 млрд. теңге сомасына (Аршалы ауданында 11,0 млрд. теңге сомасына "Ақ-дала Агро" ЖШС құс фабрикасының 1-кезеңі жүзеге асырылды»);
-3 – АШ өнімдерін қайта өңдеу бойынша 4,3 млрд. теңге сомасына (Ерейментау ауданында-ЖК "Байменов" 23,0 млн. теңге сомасына, Бұланды ауданында-" Бота-2015 " 4200 млн. теңге сомасына, Көкшетау қаласында 60,0 млн. теңге сомасына "Гормолзавод" ЖШС жобасы жүзеге асырылды);
-13 - астық қоймалары мен картоп сақтау қоймаларын салу бойынша 6,5 млрд. теңге сомасына (10 астық қоймасы сатылды: Астрахан ауданында "Дани Нан" ЖШС 1278,2 млн. теңге сомасына, Атбасар ауданында "Ирченко Элеватор" ЖШС 300 млн. теңге сомасына, "Арип Агро" ЖШС 400 млн. теңге сомасына","Аграрное" ЖШС 120 млн. теңге сомасына, Есіл ауданында - "Ново-Приречное" ЖШС 797,8 млн. теңге сомасына, Егіндікөл ауданында - "Ушаково-Агро" ЖШС 50 млн. теңге сомасына іске асырылған, Жарқайың ауданында - "Тасты-Талды-Агро" ЖШС 1047 млн. теңге сомасына, Жақсыда - "Арман" ЖШС 185 млн. теңге сомасына, Сандықтау ауданында - "Сандықтау Агро" ЖШС 285 млн. теңге сомасына, "Каменка и Д" ЖШС 1000 млн. теңге сомасына , 2 картоп-көкөніс қоймасы асырылды: Зеренді ауданында 400 млн. теңге сомасына "Блиц Терминал" ЖШС, Есіл ауданында 600 млн. теңге сомасына "Органико" ЖШС асырылды).
2- егістікті суару бойынша 3,6 млрд. теңге сомасына (Целиноград ауданында-3,2 млн. теңге сомасына "Агрофирма Родина" ЖШС, 0,4 млрд. теңге сомасына "Зеренді асыл тұқымды шаруашылығы" ЖШС);
Ақмола облысында өндірістік қуаттылығы жылына 87,5 мың тонна ет өңдейтін 15 кәсіпорын, өндірістік қуаттылығы жылына 137 мың тонна сүт өнімдерін өндіретін 14 кәсіпорын (2018 жылдың наурыз айынан бастап облыстағы ірі сүт зауыттарының бірі Ақкөл ауданындағы "Эко Милк" ЖШС тоқтап тұр, оның үлесі сүт өңдеу кәсіпорындарының жалпы қуатының 20% құрайды. Осыған байланысты ірі сүт өңдеу кәсіпорындарының тізімінен шығарылды. 2020 жылдың 4 тоқсанында "Гормолзавод" ЖШС-да тәулігіне 50 тоннаға қосымша жаңа цех іске қосылды), өндірістік қуаттылығы жылына 794,8 мың тоннаны құрайтын 36 ұн тарту кәсіпорны, өндірістік қуаттылығы жылына 49,3 мың тонна майлы дақылдарды өңдейтін 8 кәсіпорын бар.
2021 жылғы 11 ай ішінде 128,9 млрд.теңге сомаға азық-түлік өнімдері өндірілді немесе 2020 жылдың ұқсас кезеңіне 116,3%.
Тамақ өнімдерін өндіру құрылымында негізгі үлесті ет өңдеу саласы – 52%, сүт – 17,6%, астық өңдеу – 8,3%, нан мен нан-тоқаш өнімдері – 3,5%, өзге салалар–18,6% алады.
Осы кәсіпорындар мен цехтар табиғи түрде 74,5 мың тонна ет өндірді, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 48,6% - ға ұлғайды, шұжық өнімдерінің өндіріс көлемі 2,7 мың тоннаны құрады, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 30,7% - ға ұлғайды.
Ет өңдеуші кәсіпорындарының жүктелімі орта есеппен 81,3% - ды құрады (2020 жылы – 76,0%).
Сүтті қайта өңдеу
Өндірілген өсімдік майының көлемі 19,8 мың тоннаны құрады, 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 20,9%-ға төмендеуі ("Агример Астық" ЖШС - тапсырыстардың азаюына байланысты, "Сочинское" ЖШС - шикізаттың жоқтығынан, "Атбасар майы" ЖШС - қаржылық қиындыққа байланысты, "Еңбек-1" ЖШС - өндірісті тоқтатты (қазіргі кезде тиімсіз өндіреді).
Майлы дақылдарды өңдеу кәсіпорындарының қуаттылықтар жүктелімі орта есеппен 43,9% – ды құрады (2020 жылы55,5%).
Ұн өндіру
Ұсақ тартылған ұн 170,2 мың тонна өндірілді немесе 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 26,2% - ға төмендеуі (шикізаттың (астықтың) жоғары құнына байланысты)).
Ұн өндірісі бойынша кәсіпорындардың жүктелімі 23,4% -ды құрады (2020 жылы – 26,2%).
Нұр-Сұлтан қаласының төңірегінде азық-түлік белдеуін дамыту
Азық-түлік белдеуін дамыту аясында облыстың барлық 17 ауданы кіретін 300 шақырымдық аймақ анықталды.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізумен облыстың 128 кәсіпорны айналысады, оның ішінде 68 – мал шаруашылығы өнімі (ет және ет өнімдері, сүт және сүт өнімдері), 6 - құс шаруашылығы (құс еті, тағамдық жұмыртқа), 54 - өсімдік шаруашылығы өнімі (ұн, картоп, көкөністер, өсімдік майы).
Нұр-Сұлтан қаласындағы 5 сауда базарына, 29 сауда үйіне, 10 сауда орталықтарына өз өнімдерін жеткізуді жүзеге асырады.
Сонымен қатар «Ақмол» дүкендерінің желісі жұмыс істейді, онда «Cаpital Projects LTD» ЖШС, «Астана Агро Продукт» ЖШС, «Ижевский» ӨК, «Гормолзавод» ЖШС, «Родина Агрофирмасы» ЖШС, «Milk Project» ЖШС және т. б. сияқты облыстың ірі ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері өз өнімдерін өткізуде.
Облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері (2021 жылғы 10 желтоқсанға жағдай бойынша) елорда нарығына 111,6 мың тонна сүт өнімдерін (2020 жылдың тиісті кезеңіне 0,6% - ға өсті), 27,4 мың тонна ет және ет өнімдерін (0,9% - ға өсті), 234,4 млн.дана жұмыртқа (10,7% - ға төмендеуі) жеткізді.