Жарқайың ауданы Уәлиханов ауылының азаматтық бюджеті
2023-2025 жылдар
(нақтыланған)
Параграф 1. Бюджеттік процестің қысқаша сипаттамасы
1.1. Заңнамалық база
Уәлиханов ауылының 2023-2025 жылдарға арналған бюджетін қалыптастыру Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 26 маусымдағы № 590 Жарлығымен бекітілген жаңа бюджеттік саясат тұжырымдамасында айқындалған тәсілдерге негізделді.
Бірыңғай бюджеттік сыныптамасын ескере отырып, сондай-ақ қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкес Қазақстан Республикасының Бюджет және Салық кодекстеріне сәйкес Уәлиханов ауылының бюджеті қалыптастырылды.
Бюджет кодексінде қолданылатын негізгі ұғымдар:
1) бюджет-мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржылық қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры;
2) бюджеттік жүйе-бюджеттер мен ҚР Ұлттық қорының, сондай-ақ бюджеттік процестер мен қатынастардың жиынтығы;
3) бюджет қаражаты-мемлекеттік меншікке түсуі және жұмсалуы бюджетте ақшалай нысанда көрсетілетін мемлекеттің ақшасы мен өзге де активтері;
4) бюджет қаражатын алушылар-бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі арқылы бюджет қаражатын алатын және оларды бюджеттік бағдарламаларды іске асыру шеңберінде пайдаланатын жеке және заңды тұлғалар;
5) бюджеттік процесс-Мемлекеттік органдардың бюджетті жоспарлау, қарау, бекіту, орындау, нақтылау және түзету, бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілікті, бюджеттік есеп пен бюджеттік есептілікті жүргізу, мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау, бюджеттік мониторинг және нәтижелерді бағалау жөніндегі ҚР Бюджет заңнамасымен регламенттелген қызметі;
6) бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті орган-бюджетті атқару, бухгалтерлік есепті жүргізу, бюджеттік есепке алу және жергілікті бюджетті атқару жөніндегі бюджеттік есептілік саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы орган;
7) бюджеттік қатынастар-бюджеттік процесте туындайтын қатынастар;
8) бюджетные операции – операции, осуществляемые в процессе исполнения бюджета;
9) есепті қаржы жылы-жоспарлы кезеңнің ағымдағы қаржы жылының алдындағы жыл;
10) Жоспарлы кезең-ағымдағы қаржы жылынан кейінгі үш қаржы жылы;
11) келесі қаржы жылы - ағымдағы қаржы жылынан кейінгі жыл;
12) қаржы жылы-бюджеттің атқарылуы жүзеге асырылатын күнтізбелік жылдың 1 қаңтарынан басталатын және 31 желтоқсанында аяқталатын уақыт кезеңі;
13) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган – тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте стратегиялық, экономикалық және бюджеттік жоспарлау саласындағы функцияларды жүзеге асыратын, жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы орган;
14) бекітілген бюджет-ҚР Парламенті немесе тиісті мәслихат бекіткен бюджет;
15) нақтыланған бюджет-оны орындау барысында ҚР Парламенті немесе тиісті мәслихат қабылдаған өзгерістер мен толықтырулар ескеріле отырып бекітілген бюджет.
16) бюджет тапшылығы (профициті) кірістер мен шығыстар, Таза бюджеттік кредиттеу және қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо арасындағы айырмаға тең. Теріс белгісі бар алынған шама тапшылық, оң белгісі бар - бюджет профициті болып табылады;
17) бюджет тапшылығын қаржыландыру бюджет тапшылығын қарыз алу және бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары есебінен жабу жолымен қамтамасыз етіледі.
Бюджет процесінде республикалық, облыстық бюджеттер, Республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттері арасындағы қатынастар бюджетаралық қатынастар болып табылады.
Аудандық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері аудан әкімі мен мәслихатының аппараттары, аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі уәкілеттік берген атқарушы органдар болып табылады.
Қаладағы ауданның, аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің бюджеттік бағдарламаларының әкімшілері осы әкімшілік-аумақтық бірліктер әкімдерінің аппараты болып табылады.
1.2. Бюджеттік процестің схемасы
1) әлеуметтік-экономикалық даму болжамы стратегиялық және бағдарламалық құжаттарды және ҚР Президентінің елдегі жағдай туралы және Республиканың ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттары туралы Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауын ескере отырып, жыл сайын жылжымалы негізде бес жылдық кезеңге әзірленеді;
2) бюджеттік өтінім-шығыстар көлемін негіздеу үшін кезекті жоспарлы кезеңге бюджеттік бағдарламалар әкімшісі жасайтын құжаттар жиынтығы;
3) жергілікті бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасы аумақты дамытудың тиісті бағдарламасында айқындалған мақсаттармен, нысаналы индикаторлармен не мемлекеттік орган туралы ережеде айқындалған өкілеттіктермен өзара байланысты жергілікті бюджет шығыстарының бағытын айқындайды.
4) бюджетті нақтылау-мәслихаттың жергілікті бюджет туралы шешіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы тиісті қаржы жылы ішінде жергілікті бюджет көрсеткіштерінің өзгеруі болып табылады.
Уәлиханов ауылының бюджетін оны орындау барысында нақтылау Бюджет кодексіне сәйкес тиісті жергілікті атқарушы органның және (немесе) мәслихат депутаттарының ұсыныстары негізінде жүзеге асырылады. Тасөткел ауылының бюджетін нақтылау жөніндегі ұсыныстарды тиісті бюджет комиссиясы қарайды.
5) бюджет секвестрі-белгілі бір шектерде бюджет қаражатының шығыстарын қысқартуды көздейтін арнайы тетік, ол жергілікті бюджетті атқару кезінде бекітілген түсімдер жергілікті бюджетке түспеген жағдайларда енгізіледі, нәтижесінде бекітілген бюджеттік бағдарламалардың толық көлемінде қаржыландыру мүмкін болмайды.
6) бюджетті түзету-түсімдер мен төлемдер бойынша қаржыландырудың жиынтық жоспарына, есепті қаржы жылына арналған міндеттемелер бойынша қаржыландырудың жиынтық жоспарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы жергілікті атқарушы органның қаулысы және өзге де нормативтік құқықтық актілер негізінде бекітілген (нақтыланған) бюджет көрсеткіштерін өзгерту;
7) бюджеттік мониторинг-міндеттемелерді уақтылы қабылдамау, бюджеттік бағдарламалар бойынша төлемдерді уақтылы жүргізбеу себептерін анықтау, бюджет түсімдері мен шығыстарының орындалу болжамдарын жасау мақсатында жүзеге асырылатын бюджеттің атқарылу көрсеткіштерін тұрақты және жүйелі жинау, қадағалау және талдау;
8) бухгалтерлік есеп-ҚР Бюджет заңнамасымен және есеп саясатымен регламенттелген Мемлекеттік мекемелердің операциялары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың реттелген жүйесі;
9) қаржылық есептілік-бұл мемлекеттік мекеменің қаржылық жағдайы мен қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы ақпарат;
10) бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есеп-бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті орган есепті жылдан кейінгі жылдың 1 наурызынан кешіктірмей есепті қаржы жылы үшін Тасөткел ауылының бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті әкімдікке, мемлекеттік жоспарлау жөніндегі ауданның уәкілетті органына және ішкі бақылау жөніндегі уәкілетті органға қосымшаларымен бірге ұсынады.
Параграф 2. Бюджетті жоспарлау, бекіту, нақтылау
2.1. Өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері
Жарқайың ауданының МӘМ дамыту бағдарламасы
2023-2025 жылдарға арналған
Жергілікті қоғамдастықты дамытудың 2023-2025 жылдарға арналған бағдарламасы ауыл халқы үшін қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету үшін көзделген.
2022 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 734 адамды құрайды. Еңбекке қабілетті халық саны-387 адам. Экономиканың түрлі салаларында 327 адам жұмыспен қамтылған. Ауылдың аумағы 37011,7 га құрайды.
Ауылда Әлеуметтік сала объектілерінің ішінде: 11 оқушы контингенті бар жалпы білім беретін мектеп, 24 балаға арналған шағын орталық, мектепалды даярлық сыныбы, ІАҚ, кітапхана, мәдениет үйі жұмыс істейді.
Қызмет көрсету саласында пошта бөлімшесі, дүкендер жұмыс істейді.
Халықты ауыз сумен қамтамасыз ететін орталықтандырылған сумен жабдықтау бар. Ауыл көшелері жартылай жарықтандырылған.
Ауылда трансформацияның төмен қарқынына байланысты проблемалар бар. Саланың салыстырмалы түрде баяу дамуының негізгі себептері: ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің кірістілік деңгейінің жеткіліксіздігіне байланысты ауыл шаруашылығының техникалық-технологиялық жабдықталуының төмендігі, Әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымның дамуының қанағаттанарлықсыз деңгейі, ауылдық жерлерде өмір сүру деңгейі мен сапасының төмендігінен туындаған білікті кадрлардың тапшылығы болып табылады.
Мұның бәрі Ақмола облысы Жарқайың ауданы Уәлиханов ауылының 2023 - 2025 жылдарға арналған жергілікті қоғамдастықты дамыту жөніндегі бағдарламасының жоспарында көрініс тапқан іс-шараларды қабылдау және іске асыру қажеттігіне әкелді.
2.2.Уәлиханов ауылы бюджетінің түсімдері мен шығыстары
Түсімдер
Уәлиханов ауылы бюджетінің меншікті кірісі 2023 жылы 6158,0 мың теңгені, 2024 жылы 6387,0 мың теңгені, 2025 жылы 6624,0 мың теңгені құрайды.
Жалпы, Жоғары тұрған бюджеттерден берілетін нысаналы трансферттерді ескере отырып, Уәлиханов ауылының бюджетіне түсетін түсімдер көлемі 2023 жылға 14939,0 мың теңге көлемінде жоспарланған, оның 12936,0 мың теңгесі субвенцияға тиесілі.
Мың Тенге
|
Түсімдер |
2023 жылы (жоспар) |
2024 жылы (жоспар) |
2025 жылы (жоспар) |
|
Барлығы |
34033 |
34822 |
35565 |
|
Салық түсімдері, оның ішінде: |
6158,0 |
6387,0 |
6624,0 |
|
Жеке табыс салығымүлікке салынатын салықтар |
543 |
563 |
584 |
|
мүлікке салынатын салықтар |
5609 |
5817 |
6032 |
|
Салықтық емес түсімдер |
6,0 |
7,0 |
8,0 |
|
Трансферттер түсімі, оның ішінде: |
27875,0 |
28435,0 |
28941,0 |
|
Ағымдағы нысаналы трансферттер |
14939,0 |
28435 |
28941 |
|
Нысаналы даму трансферттері |
0 |
0 |
0 |
|
Субвенции |
12936,0 |
28435 |
28941 |
Шығыстар
2023-2025 жылдардағы Бюджеттік шығыстар саясатының негізгі басымдықтары жалақы төлеуге, Коммуналдық қызметтерге ақы төлеуге және т. б. шығыстар болып табылады.
Уәлиханов ауылының бюджет шығындарының көлемі 34033,0 мың теңге сомасында көзделген.
Уәлиханов ауылының 2022-2024 жылдарға арналған бюджеті
мың тенге
|
По функциональным группам |
2023 жылы |
2024 жылы |
2025 жылы |
|
БАРЛЫҒЫ |
34033,0 |
34822 |
35565,0 |
|
Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер |
27875 |
28435 |
28941 |
|
Елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру |
6158,0 |
6387,0 |
6624 |
|
Жергілікті деңгейде дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық іс-шараларды өткізу |
0 |
0 |
0 |
Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер
Мемлекеттік қызметтер саласындағы бюджет шығыстары ауыл әкімі аппаратын ұстауға бағытталатын болады (жалақы төлеу,байланыс қызметтері,электр энергиясы ,қорларды сатып алу және т.б.).
"Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтерге" 2023-2025 жылдарға арналған шығыстар
мың тенге
|
Атауы |
2023 жылы |
2024 жылы |
2025 жылы |
|
Барлығы |
27875 |
28435 |
28941 |
|
Ауыл әкімі аппаратын ұстау |
27875 |
28435 |
28941 |
Елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру
Уәлиханов ауылы бюджетінің шығыстары қоқыстарды шығару және қараусыз қалған ғимараттарды қалпына келтіру жөніндегі іс-шараларды қаржыландыруға бағытталатын болады.
Осы салаға 2023-2025 жылдарға арналған шығыстар
мың тенге
|
Атауы |
2023 жылы |
2024 жылы |
2025 жылы |
|
БАРЛЫҒЫ |
6158,0 |
6387,0 |
6624,0 |
|
Елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру
|
6158,0 |
6387,0 |
6624,0 |
Жергілікті деңгейде дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық іс-шараларды өткізу
Уәлиханов ауылы бюджетінің шығыстары Уәлиханов ауылында көп бейінді балалар алаңын орнату жөніндегі іс-шараларды қаржыландыруға бағытталатын болады
Осы салаға 2023-2025 жылдарға арналған шығыстар
мың тенге
|
Атауы |
2023 жылы |
2024 жылы |
2025 жылы |
|
БАРЛЫҒЫ |
0 |
0 |
0 |
|
Жергілікті деңгейде дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық іс-шараларды өткізу |
0 |
0 |
0 |