Аудандық мәслихаттың
ессиясының шешімімен бекітілген
2020 жылғы " 24 " желтоқсан
№ 66-401
__________________________
Аумақтарды дамыту бағдарламасы
Ақмола облысы Зеренді ауданының
2021-2025 жылдарға арналған
Зеренді ауылы, 2020 жыл
Мазмұны
1 бөлім
Бағдарламаның ПАСПОРТЫ
3
2 бөлім
Ағымдағы жағдайды талдау
5
Негізгі проблемалардың кешенді сипаттамасы
11
Бәсекелестік артықшылықтар мен мүмкіндіктер
14
3 бөлім
Негізгі бағыттар, мақсаттар және оларға қол жеткізу жолдары
17
1-бағыт: өңір экономикасының өсуі
17
2-бағыт: тұру үшін ыңғайлы және қауіпсіз өңір
21
3 бағыт: өмірдің жаңа сапасын қамтамасыз ету
24
4 бөлім
Қажетті ресурстар
27
1 қосымша
Ақмола облысының аумақтарын дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған бағдарламасының аудандар (облыстық маңызы бар қалалар)бөлінісінде нысаналы индикаторлары
29
Қосымша 2
Ақмола облысының Зеренді ауданы бойынша мемлекеттік жоспарлау жүйесінің жоғары тұрған құжаттарының нысаналы индикаторларының тізбесі
37
Бөлім 1. Бағдарламаның ПАСПОРТЫ
Атауы
Ақмола облысы Зеренді ауданының аумақтарын дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған бағдарламасы
Аймақтың негізгі сипаттамалары
Зеренді ауданы Ақмола облысының солтүстік бөлігінде орналасқан. Солтүстігі мен батысында Солтүстік Қазақстан облысының Тайынша және Айыртау аудандарымен, шығысында Бурабай және оңтүстігінде Ақмола облысының Сандықтау аудандарымен шектеседі. Әкімшілік жағынан 20 ауылдық округке, 1 кенттік округке, 38,3 мың халқы бар 79 елді мекенді біріктіретін 1 ауылға бөлінген. Әкімшілік орталығы – Зеренді ауылы, халқының саны 7,6 мың адам, облыс орталығы Көкшетау қаласынан оңтүстікке қарай 50 км жерде орналасқан.
Аумағы 7,8 мың ш. км құрайды, бұл облыстың әкімшілік-аумақтық құрылымында 5,3% - ды құрайды.
Өңірдің мамандануы-өңдеу және тау-кен өнеркәсібі, өсімдік шаруашылығы (астық) және мал шаруашылығы өнімдерін өндіру.
Бағдарламаның бағыттары мен мақсаттары
1-бағыт: өңір экономикасының өсуі
Мақсаты:
Өнеркәсіптің шикізаттық емес салаларын басым дамыту
АӨК салаларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру
Туризмді дамыту-кәсіпкерлікті дамытудың жаңа бағыты
2-бағыт: тұру үшін ыңғайлы және қауіпсіз өңір
Мақсаты:
Халықтың тұрғын үймен, орталықтандырылған сумен жабдықтаумен, газбен жабдықтаумен қамтамасыз етілуін арттыру
Өңірдегі экологиялық ахуалды жақсарту
Жергілікті жолдардың жағдайын жақсарту
Құқықтық тәртіпті және халықтың тыныс-тіршілігінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету
3 бағыт: өмірдің жаңа сапасын қамтамасыз ету
Мақсаты:
Өңірде кадрлардың еңбек тапшылығын қысқарту
Халық денсаулығының көрсеткіштерін жақсарту
Азаматтар үшін әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің қолжетімділігін қамтамасыз ету
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрақты мәдениетті қалыптастыру
Қажетті ресурстар
Қаржыландыру көздері: республикалық және жергілікті бюджеттер, Ұлттық қор, инвесторлардың өз қаражаты, қарыз қаражаты.
Қаржыландыру көлемі: Бағдарламаны іске асыруға 30,160 млрд. теңге, оның ішінде жылдар бойынша бағыттау жоспарлануда:
2021 жыл - 6,032 млрд. теңге
2022 жыл - 6,032 млрд. теңге
2023 жыл - 6,032 млрд. теңге
2024 жыл - 6,032 млрд. теңге
2025 жыл - 6,032 млрд. теңге
Бөлім 2. Ағымдағы жағдайды талдау
1-бағыт: өңір экономикасының өсуі
Өңір экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету
Зеренді ауданының аумағы 780810 га, оның ішінде босалқы жер санатында 56154 га, бұл пайыздық қатынаста жалпы ауданның 8% құрайды. Тыңайған жердің қалыптасуына жерді буға уақтылы өңдемеу, ұзақ уақыт бойы мақсаты бойынша пайдаланбау ықпал етеді.
Ауыл шаруашылығын дамытудың үлкен әлеуеті бар облыстың астық егетін өңірі болып табылатын Зеренді ауданы үшін тыңайған жерлерді ауыл шаруашылығы айналымына тартқан жағдайда бұл жағдай түзетіледі.
Аумақтың бар-жоғы 5% Алып жатқан аудан облыстың барлық ауыл шаруашылығы өнімінің 9,5 пайызын өндіреді.
Зеренді ауданында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту Астана, Көкшетау қалаларының айналасында азық-түлік белдеуін құру шеңберінде жобаларды іске асырумен тығыз байланысты.
Мал шаруашылығын, оның ішінде экспорттық әлеуеті жоғары ет бағытын перспективалы дамыту бойынша мықты ұстанымдар бар.
Жайылымдық жерлердің болуы мал басын және мал шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Осының барлығы тұрақты өткізу нарығы бар ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу және тамақ өнімдерін өндіру саласын жедел дамыту үшін алғышарттар жасайды.
Ауданның өнеркәсіптік әлеуетін алтын, бор, доломит, кенді емес материалдар (қиыршықтас, малтатас, қиыршықтас) өндіретін ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар айқындайды.
Инвестициялық тартымдылықты минералдық-шикізат ресурстарының елеулі көлемінің болуы айқындайды, бұл өнеркәсіпті дамытудың дәстүрлі бағыттарын дамыту үшін де, жаңа өндірістерді құру үшін де жағдай жасайды. Ең алдымен, бұл негізгі жүйе құраушы кәсіпорны "Altyntau Kokshetau"ЖШС болып табылатын дамыған тау-кен металлургия кешенінің болуы. Орта кәсіпорындардың ішінде ең ірілері: Алексеевка доломит кеніші, "Ардагер-Неруд" ЖШС, "Айдабол спирт зауыты"АҚ.
Ауданда облыс орталығы Көкшетау қаласының маңындағы көлік жолдарының қиылысу орындарында логистикалық орталықтарды дамыту үшін жоғары әлеует бар, бұл көлік шығындарын айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді. Зеренді ауданы трансқазақстандық теміржол дәліздерінің қиылысында "Астана-Петропавл", "Көкшетау-Қостанай" автокөлік дәлізінің тартылыс аймағында, сондай - ақ Астана қаласының тартылыс аймағында орналасқан, бұл ішкі және транзиттік жүк-және жолаушы ағындарының үлкен көлемін құрайды.
Халықтың өмір сүру деңгейі артып, орташа айлық жалақы мен халықтың табысы өсуде.
Өнеркәсіптің шикізаттық емес салаларын басым дамыту
2018 жылы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 205 547,8 млн.теңгені құрады, НКИ - 100,5%. Өнеркәсіптік өндірістің жалпы облыстық көлеміндегі ауданның үлесі 31,8% құрайды (облыс аудандары арасында 1 орын).
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымының басым бөлігін өңдеуші өнеркәсіп алады, оның үлесі 96,5% - ды құрайды.
2018 жылы өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындарымен 198 485,6 млн.теңге сомасына өнім өндірілді, Өңдеуші өнеркәсіптің нақты көлем индексі 102,6% құрады (2015ж – 185,9%, 2016ж – 125,0%, 2017ж-107,1%). Өңірдің өңдеу өнеркәсібі азық-түлік өндірісі, өзге де металл емес минералдық өнімдер өндірісі және металлургия болып табылады.
Өңдеу өнеркәсібі өнімінің негізгі бөлігі жартылай өңделген алтын өндірісі "Altyntau Kokshetau" АҚ-ға, этил спирті өндірісі "Айдабол спирт зауыты" АҚ-ға және сүт өнімдері өндірісі "Milk Projekt" ЖШС-ға тиесілі.
Инвестициялар
Инвестициялық қызмет ауданның бәсекеге қабілеттілігінің маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады. 2018 жылы аудан экономикасына негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемі 17,7 млрд.теңгені құрады, бұл 2017 жылғы деңгейден 109,1% - ға (8,4 млрд.) жоғары.
Пайдалану бағыттары бойынша инвестициялау үшін неғұрлым басым салалар: өнеркәсіп – 66,7%, өзгелері – 27,1% және ауыл шаруашылығы – 6,2% болып табылады.
Өңдеуші өнеркәсіпке инвестициялар 2018 жылы 3,2 млрд.теңгені (2016 жылы – 1,0 млрд. теңге, 2017 жылы – 0,7 млрд. теңге) құрады.
Негізгі капиталға инвестициялар көздерінде меншікті қаражат (2018ж – 78,5%) және республикалық бюджет (2018ж – 16,9%) басым.
Жалпы 2018 жылы статистикалық деректерге сәйкес негізгі капиталға инвестициялар 17 756,6 млн.теңгені немесе өткен жылдың деңгейіне 29,7% құрады (2017 жылы – 8 468,4 млн. теңге). Инвестициялардың негізгі үлесі кәсіпорындардың өз қаражатына тиесілі-78,5% немесе 13 932,4 млн.теңге. Республикалық бюджет қаражаты есебінен негізгі капиталға салынған инвестициялар өткен жылмен салыстырғанда 468,7 есе ұлғайды және 3 012,0 млн.теңгені құрады (2017 жылы – 642,7 млн. теңге), олардың жалпы көлемдегі үлесі 17,0% - ды құрайды. Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын инвестициялар өткен жылмен салыстырғанда 105,0% – ға ұлғайды және 292,3 млн.теңгені (2017 жылы-278,4 млн. теңге) немесе жалпы көлемде 1,6% - ды құрайды. Қарыз қаражатының үлесіне 2,9% тиесілі, бұл 519,9 млн.теңгені немесе өткен жылғы деңгейге 60,2% – ды құрайды (2017 жылы-863,4 млн. теңге).
АӨК салаларының бәсекеге қабілеттілігін арттыру
2018 жылы ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 37 395,6 млн.теңгені құрады (НКИ - 100,8%), оның ішінде өсімдік шаруашылығы 22 795,1 млн. теңге (НКИ – 101,1%), мал шаруашылығы – 14 553,3 млн. теңге (НКИ – 100,3%).
2018 жылы ауыл шаруашылығы жануарларының негізгі түрлерінің саны: ірі қара мал – 39 559 бас (2017 жылы - 42 999 бас немесе 92,0 %), қой мен ешкі – 73 418 бас (2017 жылы – 22 356 бас немесе 99,1 %), жылқы – 17 523 бас (2017 жылы – 18 821 бас немесе 93,1 %), құс – 112 731 бас (2017 жылы – 105 738 бас немесе 106,6%), шошқа – 2 859 бас (2017 жылы – 2 724 бас немесе 104,9 %)
Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру өсімінің оң серпініне қол жеткізілді. 2018 жылы тірі салмақта ет өндіру 10,8 тоннаны құрады (2017 жылы – 10,7 тонна немесе 100,9 %). 2018 жылы 51,6 тонна сүт сауылды, бұл 2017 жылғы деңгейден 2,0% - ға артық (50,6 тонна).