АӨК негізгі көрсеткіштері
2023 жылдың қаңтар - тамыз айларына ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 321 322,4 млн. теңгені құрады (НКИ – 90,2%), оның ішінде: өсімдік шаруашылығы – 73 399,5 млн. теңге (НКИ - 68%), мал шаруашылығы – 247 757,9 млн. теңге (НКИ – 104,5%).
Облыста барлығы 9585 агроқұрылымдар бар, оның ішінде: 1974 - заңды тұлғалар, 803 - жеке кәсіпкерлер, 6808 - шаруа-фермерлік қожалықтары.
Ауыл шаруашылығына инвестициялар 2023 жылдың қаңтар - тамыз айлары кезеңіне 62,2 млрд. теңгені немесе 2022 жылғы ұқсас деңгейге 96,5% - ды құрады (күрделі салымдардың азаюына байланысты көрсеткіштің төмендеуі).
Тамақ өнімдері өндірісінің негізгі капиталына инвестициялар 2023 жылдың қаңтар - тамыз кезеңіне 6,5 млрд. теңгені құрады немесе 2022 жылғы ұқсас деңгейге 37,6% - ды құрады (қайта өңдеу кәсіпорындарына күрделі салымдарды азайту есебінен).
2023 жылдың қаңтар – шілде айларында ауыл шаруашылығы өнімінің экспорты ақшалай мәнде – 219,4 млн. АҚШ долларын немесе 2022 жылғы деңгейге 94,6% - ды құрады (2022 жылдың қаңтар-шілде айларында – 231,8 млн. АҚШ доллары).
Облыстың ауыл шаруашылығында жұмыспен қамтылған халық саны – 26,5% жұмыспен қамтылғандардың жалпы санынан (жұмыспен қамтылғандардың барлығы – 408,7 мың адам, оның ішінде ауыл шаруашылығында – 108,3 мың адам (2023 жылғы 2 тоқсанның қорытындысы бойынша).
2023 жылдың 2-тоқсанында ауыл шаруашылығы саласындағы орташа жалақы 265 мың теңгені құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,7% - ға өсті (2023 жылғы қаңтар-маусымда - 23,6% өсіммен 231,6 мың теңге).
АӨК субсидиялау
Субсидиялау түріндегі АӨК саласын мемлекеттік қолдау көлемі 46,6 млрд. теңге құрайды, оның ішінде:
- өсімдік шаруашылығы саласын субсидиялау – 13,1 млрд. теңге (пестицидтер - 9 103,7 млн. теңге, тыңайтқыштар - 3 171,4 млн. теңге, тұқым шаруашылығына - 617,5 млн. теңге, азық-түлік астығы - 240,6 млн. теңге);
-мал шаруашылығын субсидиялауға 5 млрд. теңге бөлінді;
- қаржы құралдары – 26,7 млрд. теңге (инвестициялық салынымдар – 16 627,7 млн. теңге, кредиттер мен лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемесін өтеуге – 9 985 млн. теңге, қарыздарға кепілдік беру және сақтандыру шеңберінде субсидиялау - 83,5 млн. теңге);
-өңдеуші кәсіпорындардың шығындарын субсидиялауға – 1,8 млрд. теңге.
Өсімдік шаруашылығы
Ағымдағы жылы облыс 5,3 млн га алқапқа ауыл шаруашылығы дақылдарын көктемгі егіс жүргізді, оның ішінде: дәнді және дәнді – бұршақты дақылдар 4 930,5 мың га, майлы дақылдар – 198 мың га, жемшөп дақылдары - 223,4 мың га алқапқа орналастырылды.
Халықты ескере отырып, картоп отырғызу 13,1 мың га алқапта және көкөніс - 2,1 мың га жүргізілді.
Егін жинау
25.09.2023 ж. жағдай бойынша 2154 мың га алқапта дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар бастырылды немесе егін жинау алаңының 43,9%, орташа өнімділігі 5,7 ц/га болған кезде 1222,3 мың тонна астық жиналды.
Буды өңдеу
(ағымдағы жылғы 25 қыркүйектегіі жағдай бойынша)
1-ші және 2 - ші жолмен буды өңдеу 802,4 мың га немесе жоспардың 100,1% алаңында жүргізілді (жоспар - 801,3 мың га), 3-ші жолмен - 485,5 мың га алаңда немесе 60,6%, 4-ші жолмен - 26,1 мың га алаңда немесе 3,3% жүргізілді.
Ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу
2023 жылғы қаңтар – тамыз айларында АШТӨ барлығы 50,5 млрд. теңге сомасына 1676 бірлік техника сатып алды (2022 жылғы қаңтар - тамыз айларында - 46,3 млрд. теңгеге 1232 бірлік), оның ішінде:
- астық жинау комбайндары – 16,8 млрд. теңге сомасына 137 бірлік;
- тракторлар – 12,7 млрд. теңге сомасына 262 бірлік;
- тұқым септкіштер – 1,1 млрд. теңге сомасына 395 бірлік;
- егіс кешендері – 4,8 млрд. теңге сомасына 40 бірлік;
- өзге де техникалар – 15,1 млрд. теңге сомасына 842 бірлік.
Егін жинау науқанына 8,9 мыңға жуық астық жинайтын комбайн, оның ішінде 4,7 мыңы - қазіргі заманғы өнімділігі жоғары комбайн, 2,6 мың бірлік орақ, 4,8 мың бірлік жүк автомобильдері жұмылдырылды.
Мал шаруашылығы
Облыста тірі салмақтағы ет 136,9 мың тонна (109,2%), сүт – 283,9 мың тонна (99,3%), тауық жұмыртқасы – 490,8 млн.дана (98,8%) өндірілді.
Облыс шаруашылықтарының барлық санаттарындағы ІҚМ басының жалпы саны 2023 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша 487,8 мың басты (2022 жылдың ұқсас кезеңіне 99,2%) құрайды, оның ішінде сиыр басы – 237,3 мың бас (101,2%).
Жылқылардың саны 270,2 мың басты (108,6%), құстар - 10 196,9 мың басты (114,9%) құрады.
Қой мен ешкі саны 673,4 мың басты (105,4%), шошқа – 67,8 мың басты (82,8%) құрады.
Жемшөп дайындау
Азықтардағы ауыл шаруашылығы жануарларының ағындарын қыстауды ұйымдастыру үшін: пішен – 1 308,6 мың тонна, пішен - 260 мың тонна, сүрлем – 190 мың. тонна, сабан - 350 мың тонна, жем - 650 мың тонна.
09.23 ж.жағдай бойынша 1204,9 мың тонна шөп немесе жоспардың 92,1% – ы, пішендеме - 119,1 мың тонна немесе 45,8%, сүрлем – 36,9 мың тонна немесе 19,4%, сабан – 73,8 мың тонна немесе 21,1% дайындалды.
Фермаларды құру
2023 жылы етті мал шаруашылығын дамыту шеңберінде 2,3 мың бас ІҚМ сатып ала отырып, 46 ферма құру жоспарланған.
Ағымдағы жылғы 25 қыркүйектегі жағдай бойынша 2481 басқа 45 ферма құрылды (1 053,6 млн. теңге сомасына), жұмыста 280 басқа 2 ферма бар.
Сүтті мал шаруашылығын дамыту шеңберінде 4,2 мың басқа 11 ферма құру жоспарланған, бұл ретте 801 басқа 5 ферма іске асырылды (сомасы 592 млн. теңге).
Азық-түлік белдеуі шеңберінде инвестициялық
жобаларды іске асыру
2023 жылы жалпы сомасы 50,8 млрд. теңгеге 47 инвестициялық жоба іске асырылады, оның ішінде:
- 4,4 млрд. теңге сомасына астық қоймаларын салу бойынша 11 жоба (2 жоба іске асырылды);
- 4,2 млрд. теңге сомасына МТФ құру бойынша 4 жоба (2 жоба іске асырылды);
- жалпы сомасы 0,5 млрд. теңгеге ет фермаларын құру бойынша 7 жоба тенге (3 жоба іске асырылды);
- жалпы сомасы 12,5 млрд. тенге млрд.теңгеге ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша 12 жоба (5 жоба іске асырылды);
- жалпы сомасы 19,5 млрд. тенгеге құс фабрикаларын құру бойынша 3 жоба (2 жоба іске асырылды);
-жалпы сомасы 5,7 млрд. тенгеге жерді игеру бойынша 5 жоба (1 жоба іске асырылды);
-жалпы сомасы 4 млрд. теңгеге көкөніс қоймаларын салу бойынша 3 жоба;
- 0,1 млрд. теңге сомасына бордақылау алаңын салу бойынша 2 жоба (1 жоба іске асырылды).
Қайта өңдеу
Ақмола облысында:
-өндірістік қуаттылығы жылына 87,5 мың тонна ет өңдейтін 15 кәсіпорын;
-өндірістік қуаттылығы жылына 137 мың тонна сүт өнімдерін өндіретін 14 кәсіпорын;
- өндірістік қуаттылығы жылына 794,8 мың тоннаны құрайтын 36 ұн тарту;
-кәсіпорны, өндірістік қуаттылығы жылына 101,4 мың тонна майлы дақылдарды өңдейтін 8 кәсіпорын бар (2022 жылы қуаттылығы тәулігіне 600 тонна шикізатта майлы дақылдарды (соя, күнбағыс тұқымы, рапс) өңдейтін ірі жоғары технологиялық зауыт іске қосылды, бұл ретте өнімге дайын өнім 54 мың тоннаны құрайды).
2023 жылдың қаңтар - тамыз айларында 145,5 млрд.теңге сомасына азық-түлік өндірілді 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 109,8%.
Тамақ өнімдерін өндіру құрылымында негізгі үлесті ет өңдеу саласы – 48,1%, сүт – 15,4%, астық өңдеу – 9,8%, нан мен нан-тоқаш өнімдері – 2,4%, өзге салалар – 24,3% алады.
Етті қайта өңдеу
Ет өңдейтін кәсіпорындар мен цехтар 2022 жылмен салыстырғанда 63 мың тонна немесе 18,3% өсумен ет өндірді, шұжық өнімдерін өндіру 1783 тоннаны немесе 71,6%- ды құрады.
Сүтті қайта өңдеу
Өңделген сүт өндірісінің көлемі 61,4 мың тоннаны құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңінің деңгейінде 8,1% - ға өсті, сары май 1643 тоннаны немесе 39,2% - ға өсті, ірімшік және сүзбе – 1138 тоннаны немесе 29,5% - ға өсті, ашымал сүт өнімдері – 5,1 мың тонна өндірілді немесе 4,5% - ға өсті.
Майлы дақылдарды қайта өңдеу
Өндірілген өсімдік майының көлемі 31,4 мың тоннаны құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 60,9%- ға өсті.
Ұн өндіру
Ұсақ тартылған ұн 126,8 мың тонна өндірілді немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,8% - ға төмендеді.