Басқармада сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау қорытындысы бойынша көпшілік талқылаулар өткізіледі. Анықталған тәуекелдерге ұсыныстар мен толықтырулар болған жағдайда түсініктемелерде жазуды сұраймыз.
«Ақмола облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» ММ 2021 жылдың және 2022 жылдың 4 айының қорытындылары бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойынша аналитикалық анықтама
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Заңының 8-бабының 5-тармағына сәйкес, «Мемлекеттік органдар, ұйымдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілері сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды жүзеге асырады, оның нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қабылдайды.», сондай-ақ, ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрығымен бекітілген «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына» сәйкес, «Ақмола облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» ММ (бұдан әрі - Басқарма) басшысының 20.04.2022 ж. №21 н/қ бұйрығы негізінде жұмыс тобымен 2022 жылғы 3-25 мамыр аралығында 2021 жылдың қорытындылары бойынша және 2022 жылғы сәуір аралығында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
1) объектінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) объектінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Бағыт бойынша - Басқарма қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Әр түрлі деңгейдегі актілер арасындағы қайшылық
Басқарманың қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттардың тізбесі анықтамаға қосымшада келтірілген.
Ақмола облысы әкімдігінің 2020 жылғы 21 тамыздағы № А-9/422 қаулысымен бекітілген «Ақмола облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» мемлекеттік мекемесі туралы Ереженің 15-т. 11-тт. (бұдан әрі - Ереже) сәйкес, Басқарма - Ақмола облысы әкімдігінің жанындағы көліктегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі облыстық комиссияның жұмыс органының функцияларын орындайды. «Ақмола облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясы» РММ, сондай-ақ Ақмола облысының полиция департаменті негізгі міндеті Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдары желісінің сақталуын, сондай-ақ көліктегі қауіпсіздікті қамтамасыз етуді бақылау болып табылады, ұсталған ауыр салмақты және ірі көлемді автокөлік құралдары үшін арнайы алаңдар мен тұрақтарды ұйымдастыруға көмек көрсету туралы бірнеше рет өтініш білдірді.
Бүгінгі таңда бұл мәселені реттеуде құқықтық олқылық орын алуда, себебі ұсталған көлік құралдарын сақтау үшін тұрақтарды құру, күтіп ұстау және қаржыландыру тәртібін реттейтін нормативтік - құқықтық актісі жоқ.
Өз кезегінде, ҚР ӘҚБтК-нің 797-б. 4-б. сәйкес ұсталған көлік құралын, кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені сақтау жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша құрылатын және коммуналдық меншік болып табылатын арнайы алаңдарда немесе тұрақтарда жүзеге асырылады, алайда Қазақстан Республикасы Үкіметінің 28.12.2015 жылғы №1095 «Мемлекеттік кәсіпорындар, акцияларының (жарғылықты капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар және олармен үлестес тұлғалар жүзеге асыратын қызмет түрлерінің тізбесін бекуті туралы» Қаулысына сәйкес, коммуналдық меншіктегі мемлекеттік кәсіпорындар жүзеге асыратын ұсталған көлік құралдарын уақытша сақтау жөніндегі қызмет түрлері бекітілген тізбеге кірмейді.
Мәселен, әртүрлі деңгейдегі актілер арасында қайшылық орын алады және басым норманы таңдау жауапкершілігі аудандар мен Көкшетау, Степногорск және Қосшы қалаларының жергілікті атқарушы органдарының лауазымды тұлғаларына жүктеледі.
Бұл мән-жайлар «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодекске сәйкес әкімшілік айыппұлдар мен салықтарды мәжбүрлеп өндіріп алу бойынша тиісті жұмысты ұйымдастыруға, сондай-ақ көлік құралдарын одан әрі пайдалануды шектеуге мүмкіндік бермейді.
Дискрециялық өкілеттіктердің болуы
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476 «Автомобиль көлігі туралы» Заңының 14-б. 2-т. 5-тт., Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 6 шілдедегі № 574 «Ішкі су көлігі туралы» Заңының 15-4-б. 6-т., сондай-ақ, Ереженің 15-т. 3, 8 және 9-тт. сәйкес, Басқарма автовокзалдар, автостанциялар және жолаушыларға қызмет көрсету пункттері қызметінің басталғаны немесе тоқтатылғаны туралы, шағын көлемді кемелердің кеме жүргізушілерін даярлау жөніндегі қызметті жүзеге асырудың басталғаны туралы, сондай-ақ халықаралық шарттарда қауіпті жүктерді тасымалдауды жүзеге асыратын автокөлік құралдарының жүргізушілерін арнайы даярлау жөніндегі хабарламаны берген жеке және заңды тұлғалардың тізілімін және республикаішілік қатынастарда хабарламаларды қабылдауды жүзеге асырады.
Сонымен қатар, «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы № 202-V Қазақстан Республикасы Заңының 51-б. 4-т. сәйкес, хабарламаны алғаннан кейін мемлекеттік орган өтініш берушінің Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарында, Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларында немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарды сақтауын дербес тексереді, қызметті жүзеге асыру үшін Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын қадағалау, бақылау және қадағалау қызметін жүзеге асыру процесінде Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінде көрсетілген негіздер бойынша тексерулер қарастырылмағанын айта кету керек.
Осыған байланысты, лауазымды тұлғаларда және/немесе талдау объектісінде кең дискрециялық өкілеттіктердің болуы байқалады, себебі шешімдер қабылдау немесе өзге әкімшілік рәсімдерді орындау үшін негіздер жоқ немесе айқындалмаған, сондай-ақ өз қалауы бойынша жеке және заңды тұлғалармен құқықтық қатынастардың туындауына, оларды тиісті уәждемесіз өзгертуге немесе тоқтатуға бастамашылық жасау мүмкіндігі бар.
Өтініш берушінің құқықтық актілерде белгіленген талаптарды сақтауын бақылаудың болмауы азаматтардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін.
Қызметкерлердің лауазымдық нұсқаулықтары
Қызметкерлердің лауазымдық нұсқаулықтарына ішкі талдау жүргізу кезінде барлық лауазымдық нұсқаулықтар мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы №20 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларының талаптарына сәйкес келетіні анықталды.
Сыйлықақы беру:
Сыйақы қорын бөлу кезінде басшылық тарапынан преференциялар көрсету басқармасының қызметкерлеріне сыйлықақы беру туралы берілген бұйрықтарды зерделеу кезінде анықталған жоқ. Қызметкерлерге сыйлықақы беру мемлекеттік мерекелерге қызметкерлер лауазымдарының деңгейі бойынша сыйлықақы сомасын тең бөлумен жүзеге асырылады. Барлық бұйрықтарға облыс әкімінің ЖАО басшыларына сыйақы беру туралы тиісті өкімдері бар.
Екінші бағыт бойынша – Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Басқармада штаттық кестеге сәйкес 15 бірлік қарастырылған, нақты штат 15 бірлікті құрайды. Оның ішінде 7 бірлік – басшылық құрам, 4 салалық бөлімше қызметкері және 4 қосалқы бөлімше қызметкері.
Талдау жасалатын кезеңде таза ауысымдылығы бойынша, теріс себептер бойынша, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар, мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін жұмыстан шығу фактілері анықталған жоқ.
2021 жылғы кезеңде және 2022 жылғы өткен кезеңде 3 қызметкер, оның ішінде 2021 жылы басқа мемлекеттік органға ауысуына байланысты – 1, негізгі қызметкердің жұмысқа шығуына байланысты – 1 және 2022 жылы басқа қалаға көшуіне байланысты - 1 қызметкер жұмыстан шығарылды.
Ақмола облысы әкімдігінің «Облыстық атқарушы органдардың штат санының лимиттері туралы» 18.10.2021 жылғы № А-10/522 қаулысына және «Облыстық атқарушы органдардың штат санының лимиттері туралы» Ақмола облысы әкімдігінің 2021 жылғы 18 қазандағы №А-10/522 қаулысына өзгерістер енгізу туралы 02.11.2021 жылғы қаулысына сәйкес басқармаға лимит - 15 бірлікке жеткізілді.
Осыған байланысты, 2021 жылдың 21 желтоқсанынан бастап үш бірлік қысқартылды - жолаушылар көлігі және байланыс бөлімінің бас маманы және автомобиль жолдары және жолаушылар көлігі және байланыс бөлімінің бас мамандарының екі бос орны.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезінде Басқарма қызметкерлерін заңсыз жұмыстан шығару фактілері анықталған жоқ.
Мемлекеттік қызметке жаңадан және алғаш қабылданған барлық қызметкерлер мемлекеттік қызметке кіруге байланысты шектеулерді қабылдайды.
Тәртіптік жауапкершілікке тартылған мемлекеттік қызметшілердің саны - 3 (2021 жылы – 2 ескерту, 2022 жылы - 1 сөгіс). Бұл ретте, Басқармада қызметкерлердің бұзушылықтарымен келісу себебі бойынша қызметтік тергеу жүргізілген жоқ. Тәртіптік жауапкершілікке тартуға жоғары тұрған мемлекеттік және құқық қорғау органдарының ақпараты, қызметтік жазбалар және өзге де материалдар негіз болды. Барлық лауазымды тұлғалардың теріс қылықтарының себебі олардың лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамау болды.
Мемлекеттік қызметшілер тарапынан мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшесіне немесе сотқа заңсыз тәртіптік жауаптылыққа тартуға шағымдар түскен жоқ.
Қызметтік тергеп-тексеру нәтижелері бойынша лауазымынан төмендетулер және босатулар анықталған жоқ.
Жұмыс тобы лауазымды тұлғалар үшін қолданыстағы заңнамамен белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды (оның ішінде коммерциялық ұйымдарды сенімгерлік басқаруға беру және т.б.) бұзушылықтарға талдау жүргізді. Бұзушылықтар анықталған жоқ.
Барлық мемлекеттік қызметкерлердің талдау жасалатын кезеңдегі кірістері мен мүлкі туралы декларациялар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде табыс етілді.
Басқарманың барлық қызметкерлері ағымдағы жылдың мамыр айында Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу Комитетінің «Ақпараттық сервис» базасы бойынша тексерілді. Базаға сәйкес соттылық басқармасының мемлекеттік қызметшілеріне қатысты сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын жасағаны үшін қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке тартылмаған.
2021 жыл және 2022 жылдың өткен кезеңінде Басқарма бос мемлекеттік әкімшілік лауазымның төменгі уақытша (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) орналасуға 1 жалпы конкурс өткізді. Конкурс нәтижелері бойынша 1 кандидат қабылданып, бос лауазымға тағайындалды. Конкурстардың сарапшылары мен байқаушыларынан, сондай-ақ конкурс комиссиясының немесе персоналды басқару қызметінің (кадр қызметінің) шешімдеріне кандидаттан уәкілетті органға немесе оның аумақтық бөлімшесіне, не сотқа шағымдар түскен жоқ.
Конкурстық рәсімдерді тұрақты негізде өткізу кезінде конкурстық комиссия отырыстары жұмысының ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін байқаушылар мен сарапшылар шақырылады. Байқаушылар мен сарапшылар ретінде мемлекеттік органдардың, кәсіподақ ұйымдарының, прокуратура органдарының өкілдері шақырылады.
Жақын туыстары немесе жұбайы (әйелі) атқаратын бос лауазымдарға орналасуға конкурстық рәсімдерді өткізу кезінде үлестес болу фактілері анықталған жоқ.
ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39 / н/қ бұйрығымен бекітілген мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне сәйкес, Басқарма келесі мемлекеттік қызметтерді көрсетеді: «Жолаушыларды облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысішілік қалааралық) және халықаралық қатынастарда автобустармен, шағын автобустармен тұрақты емес тасымалдау, сондай-ақ жолаушыларды халықаралық қатынаста автобустармен, шағын автобустармен тұрақты тасымалдау қызметімен айналысу үшін лицензия беру». «Өздігінен жүретін шағын көлемді кемені басқару құқығына куәліктер беру», « Тасымалдаушының ауданаралық (қалааралық облысішілік), ауданішілік, қалалық (ауылдық) және қала маңындағы қатынастарда әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша автомобильмен жолаушылар тасымалын жүзеге асыруға байланысты шығындарын субсидиялау» және «Облыстық және аудандық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыруды келісу».
Жолаушыларды облысаралық қалааралық, ауданаралық (облысішілік қалааралық) және халықаралық қатынастарда автобустармен, шағын автобустармен тұрақты емес тасымалдау, сондай-ақ жолаушыларды халықаралық қатынаста автобустармен, шағын автобустармен тұрақты тасымалдау қызметімен айналысу үшін лицензия беру
ҚР Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №72 бұйрығымен бекітілген біліктілік талаптарының (бұдан әрі - Біліктілік талаптары) 1 – тармағына сәйкес, мемлекеттік қызметті алу үшін көрсетілетін қызметті алушы «меншік құқығында автобустардың және шағын автобустардың болуын растайтын» құжаттардың көшірмелерін (Көлік құралдарын тіркеу туралы куәліктің көшірмесі (бұдан әрі - КҚТК) ұсынуы қажет.
Сонымен қатар, КҚТК жаңа нысан бойынша беріледі, онда мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті біліктілік деректері (көлік құралын қайта жабдықтау түрлері туралы мәліметтер) көрсетілмейді.
Мәліметтер КҚТК-де, сондай-ақ «Сервис орталығы» ААЖ-да белгіленген интегралдық микросхемада (чип) болады, мемлекеттік қызмет көрсету барысында көлік құралының біліктілік талаптарына сәйкестігін анықтау мүмкін емес.
Сонымен бірге, біліктілік талаптарының 4-тармағына сәйкес, мемлекеттік қызметті алу үшін қызмет алушы тахографтарды тексеру туралы тиісті сертификаттың көшірмесін ұсынуы қажет.
Өз кезегінде, «Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру, сондай-ақ тахографтарды қолдану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1288 бұйрығының 8-т. сәйкес (бұдан әрі - Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру Қағидалары), Қазақстан Республикасында автокөлік құралдарында қолданылатын тахографтар Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 12 мамырдағы жарлығының талаптарына сәйкес келеді, Қазақстан Республикасының 1970 жылғы Халықаралық автомобиль тасымалдарын жүзеге асыратын көлік құралдары экипаждарының (ЕСТР) жұмысына қатысты Еуропалық келісімге қосылуы туралы № 2272 (бұдан әрі-келісім) - 2000 жылғы 7 маусымдағы N 53-II «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабына сәйкес берілген тахографтың типін бекіту туралы сертификаты, сондай-ақ салыстырып тексеру туралы қолданыстағы сертификаты және салыстырып тексеру таңбасының бедері бар.
Сонымен бірге, КҚЕК 10-б.және 13-б. цифрлық бақылау құралдарын қолдануды белгілейді (2010 жылғы 16 маусымнан бастап алғаш рет пайдалануға берілген, КҚЕК-тің қолданылу аясына жататын барлық автокөлік құралдары цифрлық тахографпен жабдықталуы тиіс).
Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру Қағидаларының 32 – т. 32-тт. сәйкес, тахограф электрондық (цифрлық) - микросхемасы бар карточканың көмегімен кодталған цифрлық форматта автомобиль жұмысының параметрлері туралы ақпаратты алу қағидаттарын пайдаланатын жүргізушілердің еңбегі мен тынығуы режимін тіркеудің бақылау құрылғысы. Қағидалардың 3-тармағында көрсетілген тасымалдарды жүзеге асыру кезінде электрондық (цифрлық) тахографтар қолданылған жағдайда электрондық карточкаларды пайдаланбай автобустарды пайдалануға жол берілмейді. Сондай-ақ Қағидалардың 52-тармағына сәйкес тахографты тексеру туралы сертификат мерзімді тексеру туралы куәлікпен бірге кемінде 1 жыл сақталады және бақылаушы органдардың талабы бойынша ұсынылады.
Қазіргі уақытта біліктілік талаптарының 4-тармағында тахографтарды мерзімді тексеру туралы куәлікті, сондай-ақ микросхемасы бар жүргізушінің электрондық карточкаларының көшірмелерін (цифрлық тахографты пайдалану кезінде) ұсыну бойынша талаптар жоқ.
Сондай-ақ, Біліктілік талаптарының 5-тармағына сәйкес мемлекеттік қызметті алу үшін қызмет алушы бүгінгі күні электрондық форматта берілетін «автобустар мен шағын автобустар иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартының және тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарттарының» көшірмелерін ұсынуы қажет.
Лауазымды тұлғаларда және/немесе талдау объектісінде «Бірыңғай сақтандыру деректер базасы» ААЖ, сондай-ақ «Сервис орталығы» ААЖ-ға қолжетімділік жоқ.
«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі №88-V Заңының 5-б. сәйкес, мемлекеттік қызмет көрсету кезінде қызмет алушылардан ақпараттық жүйелерден алуға болатын құжаттар мен мәліметтерді талап етуге жол берілмейді.
Осыған байланысты, мемлекеттік қызмет көрсету кезінде мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында көзделген талаптардың жоғары тұрған нормативтік құқықтық актілердің нормаларына қайшылықтары бар, олар артық әкімшілік кедергілерді және кеңінен дискрециялық өкілеттіктерді белгілеумен, атап айтқанда, жеке және заңды тұлғаларға құжаттарды, ақпаратты және басқа да деректерді беру міндетін жүктеумен көрінуі мүмкін, оларды көрсетілген мәліметтердің болуына байланысты талап ету орынсыз автоматтандырылған ақпараттық жүйелерде, сондай-ақ лауазымды тұлғаның және/немесе объектінің құзыреті шеңберінде шешім қабылдау үшін тізбеде көзделмеген қосымша құжаттарды сұрату мүмкіндігімен қамтамасыз етіледі.
«Өздігінен жүретін шағын көлемді кемені басқару құқығына куәліктер беру»
«Кеме жүргізушілерін шағын көлемді кемені басқару құқығына аттестаттау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 17 сәуірдегі № 457 бұйрығына 1-1-қосымшаның 2-т. сәйкес, өтініштерді қабылдау және нәтижені беру «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы жүзеге асырылады. www.egov.kz (бұдан әрі-портал), алайда бүгінгі күні портал арқылы өтінім беру мүмкіндігі жоқ.
Басқарма 1 - ші рұқсат беру құжатын – тұрақты республикаішілік автомобиль тасымалдарының маршруттарына қызмет көрсету құқығына куәлік беруді жүзеге асырады.
«Жолаушыларды және багажды автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 26 наурыздағы № 349 бұйрығына (бұдан әрі - Қағидалар) сәйкес, жолаушыларды және багажды автомобильмен тұрақты тасымалдауды, халықаралық тасымалдауларды қоспағанда, жолаушылар мен багажды автомобильмен тұрақты тасымалдауды көрсетілген жолаушылар және багаж тасымалдау маршруттарына қызмет көрсету құқығына конкурста жеңіске жеткен тасымалдаушылар жүзеге асырады (бұдан әрі - Және тасымалдаушылар мен тиісті жергілікті атқарушы органдар арасында жасалатын шарттар негізінде оларға қызмет көрсету құқығына куәлік алған адамдарға қолданылмайды. Жолаушылар мен багажды автомобильмен республикаішілік тұрақты тасымалдау маршруттары тасымалдаушылар арасында конкурстық негізде бөлінеді.
Қазіргі уақытта құжаттар тізбесінде (Ережелердің 170-т.) тахографтарды мерзімді тексеру туралы куәліктің, сондай-ақ чипті (сандық тахографты пайдалану кезінде) электронды жүргізуші карталарының көшірмелері болмауы бөлігінде жоғарыда сипатталған ұқсас жағдай қалыптасты, бұл сонымен қатар кең дискрециялық өкілеттіктерді белгілеу арқылы, атап айтқанда лауазымды тұлға және/немесе объект сұрау мүмкіндігін білдіруі мүмкін, әсіресе құзыреті шеңберінде шешім қабылдау үшін тізбеде көзделмеген қосымша құжаттар.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1288 «Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру, сондай - ақ тахографтарды қолдану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығының (бұдан әрі - Жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру Қағидалары) 3-т. 3-тт. сәйкес, тахографтармен жабдықтауға автобустар, жүк, оның ішінде мамандандырылған автомобильдер, жолаушылар мен багажды автомобильмен қалааралық облысаралық тұрақты тасымалдауды жүзеге асыру кезінде пайдаланылады.
Мысалы:
Ақмола облысының қалааралық облысаралық маршруттарының тізіліміне ұзындығы 100-150 км-ден аспайтын Нұр – сұлтан - Астраханка, Нұр - Сұлтан - Ақкөл, Нұр - Сұлтан - Родина, Нұр - Сұлтан-Жалғызқұдық маршруттары кіреді, осы маршруттарда автобус жүргізушілерін басқарудың орташа жүргізу уақыты тура және кері бағытта 4 сағаттан аспайды, бұл жүргізушілердің еңбегі мен тынығуын ұйымдастыру қағидаларының 9 және 14-т. қайшы келмейтін бағыттарға қолданылмайды.
Яғни, автобусты немесе шағын автобусты жүргізу кезеңінен кейін төрт сағат ішінде жүргізуші, егер демалыс кезеңі басталмаса, кемінде 30 минут үзіліс жасайды. Тұрақты тасымалдауда 4 сағат орташа есеппен 250 км. егер маршруттың ұзындығы 250 шақырымнан аз болса, онда тахографтарды орнату ұсынылмайды.
Тасымалдаушылар көрсетілген маршруттарға қызмет көрсеткен кезде жүргізушілердің еңбек және демалыс режимі физикалық түрде бұзылмайтынын айта кету керек.
Бұл ретте, жүргізушілердің еңбек және демалыс режимін тіркеудің қымбат тұратын құрылғысына байланысты кәсіпкерлерге үлкен қаржылық жүктеме түседі, бұл оларға көрсетілген талаптар қойылған кезде тасымалдаушылар тарапынан негізді сынға ұшыратады.
Баяндалғанның негізінде тасымалдаушыларға оларға тиесілі құқықтарды іске асыру үшін ақылға қонымды (қажетті), сондай-ақ орындалуы қиын талаптар дәрежесінен асатын жоғары талаптар қойылады.
Құрылыс-монтаждау жұмыстары саласындағы актілерге қол қою кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарын салу, қайта жаңарту, күрделі және орташа жөндеу кезінде құрылыс-монтаждау жұмыстарының сапасына тапсырыс беруші, мердігер ұйым, жобалау – сметалық құжаттаманы әзірлеуші авторлық қадағалау, техникалық қадағалау және технологиялық сүйемелдеу жөніндегі инжинирингтік қызмет тарапынан, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» РМК тарапынан сапаны бақылау жүргізіледі.
Орындалған жұмыстардың актілеріне қол қою автомобиль жолдарын жөндеу сапасын бақылауды жүзеге асыратын барлық ұйымдар тарапынан ескертулер болмаған жағдайда ғана жүргізіледі.
Мемлекеттік сараптамадан өткен ЖСҚ әзірлеу және бекіту кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика Министрінің 2015 жылғы 1 сәуірдегі № 299 бұйрығымен бекітілген қаржыландыру көздеріне қарамастан, жаңа ғимараттар мен құрылыстарды, олардың кешендерін, инженерлік және көлік коммуникацияларын салуға, сондай-ақ бұрыннан барын өзгертуге (қайта жаңартуға, кеңейтуге, техникалық қайта жарақтандыруға, жаңғыртуға және күрделі жөндеуге) арналған техникалық-экономикалық негіздемелерге және жобалау-сметалық құжаттамаға ведомстводан тыс кешенді сараптама жүргізу Қағидаларына 2-қосымшаға (бұдан әрі-Қағидалар) сәйкес, жаңа ғимараттар мен құрылыстарды, олардың кешендерін, инженерлік және көлік коммуникацияларын салу үшін ТЭН немесе ЖСҚ әзірлеу үшін негіз болып табылатын:
егер ЖСҚ-ны түзету және қайта бекіту қажеттілігі құрылыс процесінде туындаған жағдайларда, онда бюджеттік инвестициялық жобалар, сондай-ақ өзге де мемлекеттік инвестициялық жобалар бойынша құрылыстың жай-күйі туралы мәліметтер тиісті бюджет комиссиясының шешімі қосымша ұсынылады.
Алайда, іске асырылатын (мердігер ұйым айқындалған) күрделі жөндеу жобаларының сметалық бөлігін түзету (құнын ұлғайту) кезінде бюджет комиссиясының отырысы өткізілмейді (заңнамалық актілерде көзделмеген), бұл өз кезегінде жекелеген жағдайларда тиісті бюджетке қосымша көзделмеген шығындар мен жүктемеге алып келеді. Мәселен, жобаны түзету туралы шешімді бюджеттік комиссия емес, тапсырыс беруші қабылдайды, ал шешім қабылдау кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелі туындайды.
Техникалық қадағалауды жүзеге асыру кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Автомобиль жолдары мен көше-жол желілерін салу, қайта жаңарту, күрделі және орташа жөндеу жөніндегі жобаларға жобалау-сметалық және техникалық құжаттаманы әзірлеу кезінде жобалар ведомстводан тыс мемлекеттік және ведомстволық сараптамадан өтеді. Сараптамалар шеңберінде жобалар барлық стандарттардың, қағидалар мен нормалардың сәйкестігіне кешенді тексеруден өтеді.
Сондай-ақ, құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу кезінде тапсырыс беруші, мердігер ұйым, жобалау – сметалық құжаттаманы әзірлеуші авторлық қадағалау, техникалық қадағалау және технологиялық сүйемелдеу жөніндегі инжинирингтік қызмет тарапынан, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Автомобиль жолдары Комитетінің «Жол активтері сапасының ұлттық орталығы» РМК тарапынан стандарттардың сапасын бақылау және сақтау жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл агенттігінің (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Ақмола облысы бойынша департаменті жанындағы «Ақмола-адалдық алаңы» жобасы шеңберінде «Жол активтерінің ұлттық орталығы» РМК-мен бірлесіп облыста «Сапалы Жол» жобалау орталығы жұмыс істейді, онда автомобиль жолдары құрылысының сапасы бойынша қоғамдық мониторинг жүргізіледі.
Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері:
2021 жылы 206 өтініш келіп түсті, оның ішінде жеке тұлғалардан - 145 өтініш және заңды тұлғалардан – 61 өтініш (өтініш жолдағандардың мәртебесі бойынша бюджеттік және бюджеттен тыс ұйымдардың қызметкерлерінен – 136 өтініш, кәсіпкерлерден – 51 өтініш және өзгелерден -11 өтініш).
Талдау жүргізу барысында 2021 жылы 4 өтініш мерзімі бұзылып қайта жолданғаны, оның ішінде 3 өтініш уақытылы тіркелмегені анықталды.
Өткізілген талқылаулар қорытындысы бойынша ауызша ескерту түрінде 2 қызметкер тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Бұл мән-жайлар лауазымды тұлғалар тарапынан бақылаудың жоқтығын көрсетеді.
2022 жылдың қаңтар-сәуір айларында 60 өтініш келіп түсті, оның ішінде 6-дубликаттар, 30-арыздар, 5-шағымдар, өзгелері – 25 өтініш. Өтініштерді қарау және қайта жолдау бөлігінде мерзімдері бұзылған бұзушылықтар анықталған жоқ.
Бюджет қаражаты есебінен қызметтік іссапарларға арналған шығыстарды өтеу:
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 11 мамырдағы №256 Қаулысымен бекітілген бюджет қаражаты есебінен қызметтік іссапарларға, оның ішінде шет мемлекеттерге қызметтік іссапарларға арналған шығыстарды өтеу Қағидаларында тұрғын үй-жайды жалдау жөніндегі шығыстарды өтеу тәртібі көзделген:
Мемлекеттік мекемелердің басшылары мен олардың орынбасарлары, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің жауапты хатшылары, мүшелері, Қазақстан Республикасы Президенті Кеңсесінің бастығы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары мен Жоғарғы Сотының судьялары үшін тұрғын үй-жайды жалдау жөніндегі шығыстарды өтеу нормасы бір тәулікте Нұр-сұлтан, Алматы, Шымкент, Атырау, Ақтау және Байқоңыр, қалаларында айлық есептік көрсеткіштің он еселенген мөлшерінен, облыстық орталықтарда және облыстық маңызы бар қалаларда айлық есептік көрсеткіштің жеті еселенген мөлшерінен, және Ақмола облысы Бурабай ауданының аудан орталықтарында және аудандық маңызы бар қалаларда және Бурабай кентінде айлық есептік көрсеткіштің бес еселенген мөлшерінен аспауға тиіс;
Мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері үшін тұрғын үй-жайды жалдау жөніндегі шығыстарды өтеу нормасы Нұр – сұлтан, Алматы, Шымкент, Атырау, Ақтау және Байқоңыр қалаларында – айлық есептік көрсеткіштің жеті еселенген мөлшерінен, облыс орталықтарында және облыстық маңызы бар қалаларда-айлық есептік көрсеткіштің алты еселенген мөлшерінен, аудан орталықтарында-айлық есептік көрсеткіштің төрт еселенген мөлшерінен аспауға тиіс ауылдық округтерде – Ақмола облысы Бурабай ауданының аудандық маңызы бар қалалары мен Бурабай кентінде айлық есептік көрсеткіштің екі еселенген мөлшерінде біржолғы жәрдемақы төленеді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету мақсатында, сондай-ақ жоғарыда көрсетілген Қағидалардың 1-тарауының 2-1-тармағын басшылыққа ала отырып, Басқармада қызметтік іссапарларға арналған шығыстарды өтеудің ішкі тәртібі әзірленді және бекітілді, онда тұрғын үй-жайды жалдау бойынша шығыстарды өтеу нормасында тәулігіне айлық есептік көрсеткіштің белгіленген мөлшері болады, ол бұл ретте Қағидаларда белгіленген мөлшерден аспайды.
Жүргізілген талдау автомобиль жолдары бөлімімен кірме жолдар мен жанасулардың құрылысына техникалық шарттар беру, сондай-ақ облыстық маңызы бар автомобиль жолдарының байланыс желілерімен, газ құбырларымен, су құбырларымен және т. б. қиылысуына техникалық шарттар беру бойынша қызмет көрсетілетінін көрсетті.
Жыл басынан бері барлығы 4 техникалық шарт берілді.
«Автомобиль жолдары туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 17 шілдедегі №245 Заңының 13-бабының 6-9) тармағына сәйкес, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың құзыретіне кірме жолдарды және жалпыға ортақ пайдаланылатын облыстық және аудандық маңызы бар жолдарға жалғасатын жолдарды салуды келісу жатады.
Бұл ретте, аталған қызмет мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізілімінде саналмайды, техникалық шарттарды беру тәртібі, сондай-ақ оларды алу үшін қажетті құжаттар тізбесі НҚА-мен регламенттелмеген.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде жұмыс тобы келесіні ұсынады: