Табиғи ресурстар және реттеу басқармасының 2023 жылғы қорытындылары бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша талдамалық анықтама
2024 жылғы 02 мамыр
«Мемлекеттік органдар, ұйымдар және квазимемлекеттік сектор субъектілері сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды жүзеге асырады, оның нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қабылдайды», сондай-ақ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Заңының 8-бабының 5-тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу бойынша әдістемелік ұсынымдармен, ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы №488 бұйрығымен бекітілген "Ақмола облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы" ММ (бұдан әрі-басқарма) басшысының 2024 жылғы 01.04. №37-ө бұйрығы негізінде жұмыс тобы 2024 жылғы 08 сәуірден 25 сәуірге дейін ішкі талдау жүргізді 2023 жылдың қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Ақмола облысы әкімдігінің 2016 жылғы 07 маусымдағы № А-7/262 қаулысымен бекітілген мемлекеттік мекеме туралы Ережеге сәйкес басқарма 47 функцияны жүзеге асырады.
Басқарманың миссиясы-экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету, орман қорының ресурстық әлеуетін қалпына келтіру, қорғау, қорғау, молықтыру және Ақмола облысының қоршаған ортасының сапасын жақсарту бойынша жағдайлар жасау.
Басқарма қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген талдау барысында мыналар анықталды:
«Нормативтік құқықтық актілер» бағыты.
Талданатын кезеңде басқарма 43 нормативтік құқықтық актілерді (қаулыларды) әзірледі, тәуекелдер белгіленбеді.
«Персоналды басқару» бағыты.
Басқарманың штат саны 20 бірлікті құрайды.
Талдау барысында мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Талданатын кезеңде тәртіптік сипаттағы шараларды іске асыру кезінде тәуекелдер белгіленбеген.
Жолдама-жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау.
Талданған кезеңде басқармаға жеке және заңды тұлғалардың 1330 өтініші келіп түсті.Басқарманың лауазымды тұлғаларының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдар түскен жоқ.
Өтініштер мен оларға жауаптарды зерделеу барысында тәуекелдер анықталған жоқ.
Бағыт – «Мемлекеттік қызметтер».
Ақмола облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы 7 мемлекеттік қызмет көрсетеді:
Мемлекеттік қызметтер туралы ақпарат: мемлекеттік қызметтердің 7 түрі:
Көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны - 3216 Мемлекеттік қызмет.
- II санаттағы объектілерге әсер етуге экологиялық рұқсат беру;
- жергілікті атқарушы органдар жүзеге асыратын мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындыларын беру;
- аквамәдениет (балық шаруашылығы) өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды, сондай-ақ асыл тұқымды балық шаруашылығын дамытуды субсидиялау;
- инвестициялық салымдар кезінде балық шаруашылығы субъектісі шеккен шығыстардың бір бөлігін өтеу бойынша субсидиялау;
- ағаш кесу және орман билетін беру;
- тез өсетін ағаш және бұта түрлерінің плантацияларын отырғызу және өсіру, жеке орман питомниктерін құру және дамыту шығындарын өтеу;
- жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру;
"электрондық үкімет" Веб-порталы арқылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтер саны www.egov.kz -7;
тегін және (немесе) ақылы негізде көрсетілетін мемлекеттік қызметтер саны:
7 мемлекеттік қызметтер-тегін;
қағаз және (немесе) электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызметтер саны:
7 мемлекеттік қызметтер - электрондық (толық автоматтандырылған);
Талдау ықтимал сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әкелетін заңнамадағы қайшылықтарды көрсетті.
- аңшылық алқаптарды бекіту
Аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсты өткізу қағидаларына сәйкес (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 19 наурыздағы № 18-04/245 бұйрығына 1 – қосымша, бұдан әрі-қағидалар)
- аңшылық алқаптарды бекіту конкурстық негізде жүзеге асырылады, конкурсты ұйымдастырушы жергілікті атқарушы орган (Табиғи ресурстар басқармасы және табиғат пайдалануды реттеу) болып табылады. Бұдан басқа, конкурсты ұйымдастырушы жергілікті атқарушы болып табылатынына қарамастан, оның шешімімен жеңімпаз айқындалады, Ережеге сәйкес аңшылық шаруашылығын жүргізуге арналған шарт Министрліктің аумақтық бөлімшелерімен (орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі инспекциясы)жасалады
Сонымен қатар, Ереженің 6-тармағына сәйкес аңшылық алқаптарды, балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту конкурс қорытындылары негізінде облыстардың жергілікті атқарушы органдарының шешімімен жүзеге асырылады.
ЖАО мен министрлік тарапынан кезек-кезек орындалатын процестер артық бизнес-процестерге, сондай-ақ шешім қабылдау мерзімдерінің негізсіз кешіктірілуіне алып келеді, бұл өз кезегінде кәсіпкерлік қызметке тосқауыл болады.
Министрліктің аумақтық бөлімшелеріне конкурс өткізу бойынша барлық рәсімдерді (өтінімдерді қабылдау, құжаттарды қарау, бекіту туралы шешім қабылдау және шарт жасасу) беру бөлігінде аңшылық алқаптарды және балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсты өткізу қағидаларына өзгерістер енгізу ұсынылады.
Осыған байланысты, аталған функция берілгеннен кейін бекіту бойынша барлық рәсімдерді (өтінімдерді қабылдау, құжаттарды қарау, бекіту туралы шешім қабылдау және шарт жасасу) ведомствоның аумақтық бөлімшелері жүзеге асыратын болады.
- Балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту
Аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсты өткізу қағидаларына сәйкес (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 19 наурыздағы № 18-04/245 бұйрығына 1 – қосымша, бұдан әрі-қағидалар)
- балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту конкурстық негізде жүзеге асырылады, ведомствоның аумақтық бөлімшесі ("Есіл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы" РММ) конкурсты ұйымдастырушы болып табылады.
Конкурс қорытындысы бойынша ережеге сәйкес балық шаруашылығын жүргізуге арналған шарт инспекциямен жасалады, бірақ өз кезегінде Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын балық шаруашылығы су айдынының паспортын (шартқа қосымша) жергілікті атқарушы орган ресімдейді.
Шартқа қосымшаны ведомствоның аумақтық бөлімшесі (инспекция) шарттың өзі сияқты ресімдеуі тиіс деп есептейміз.
Бұдан басқа, балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту облыс әкімдігінің қаулысымен ресімделеді, іс жүзінде нәтижені айқындайтын, жергілікті атқарушы органдардың регламентіне сәйкес, осы құқықтық акт әкімдіктің басқа құрылымдарында әкімдердің жетекшілік ететін орынбасарларымен келісуден өтеді.
Балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту туралы шешімді аумақтық бөлімшелерге қалдыру қажет деп санаймыз.
ЖАО мен министрлік тарапынан кезек-кезек орындалатын процестер артық бизнес-процестерге, сондай-ақ шешім қабылдау мерзімдерінің негізсіз кешіктірілуіне алып келеді, бұл өз кезегінде кәсіпкерлік қызметке тосқауыл болады.
Аңшылық алқаптарды және балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі комиссияларды алып тастау.
Аңшылық алқаптарды және балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсты өткізу қағидаларына (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 19 наурыздағы № 18-04/245 бұйрығына 1 – қосымша, бұдан әрі-қағидалар) сәйкес аңшылық алқаптарды және балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту конкурстық негізде жүзеге асырылады, жеңімпаз, жергілікті атқарушы орган жанындағы комиссия (табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы) айқындайды.
Ереженің 17-тармағына сәйкес комиссияға барлығы 2 функция бекітілген:
1) балық немесе аңшылық шаруашылығы субъектілерінің әрбір объект бойынша бекітудің барлық ұсынылатын кезеңіне арналған даму жоспарын бекіту;
2) веб-порталда конкурсқа қатысушылардың өтінімдері мен құжаттарын қарау және қатысушыларды конкурстың екінші кезеңіне жіберу.
Сонымен қатар, аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсқа қатысушыларға қойылатын құжаттар тізбесі мен біліктілік талаптары Қағидалармен толық регламенттелген.
Бұл ретте конкурс нысанасы үшін неғұрлым жоғары баға ұсынған конкурсқа қатысушы жеңімпаз болады.
Осылайша, бұл жағдайда комиссияның рөлі ресми болып табылады және ол аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын бекіту бойынша бизнес-процестерді негізсіз қиындатады.
Аңшылық алқаптары мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөніндегі конкурсты өткізу қағидаларында айқындалған аңшылық алқаптары мен балық шаруашылығы су айдындарын және учаскелерін бекіту жөніндегі комиссияны тарату мүмкіндігін қарастыру ұсынылады.
Қоғамдық тыңдаулар
2021 жылғы 3 тамыздағы № 286 Қоғамдық тыңдауларды өткізу қағидаларының 23-тармағына сәйкес қоғамдық тыңдаулар мынадай жағдайларда өткізілмеген болып есептеледі:
1) мүдделі жұртшылықтың өкілдері болмаған кезде;
2) қоғамдық тыңдаулардың құжаттары бойынша баяндама болмаған кезде;
3) ақпараттық жүйеде және ресми интернет-ресурста орналастырылған құжаттарда баяндалған ақпарат ашық жиналыс арқылы қоғамдық тыңдауларда тыңдалатын баяндама мен құжаттарға сәйкес келмеген кезде;
4)белгіленген қызметті жүзеге асыру нәтижесінде аумағына әсер етуі мүмкін әкімшілік-аумақтық бірліктер тізбесіне кірмейтін әкімшілік-аумақтық бірліктер аумағында қоғамдық тыңдаулар өткізу кезінде.
Жоғарыда аталған себептер бойынша өткізілмеген тыңдаулар туралы қоғамдық тыңдаулардың төрағасы хабарлайды.
Ереженің 24-тармағына сәйкес қоғамдық тыңдаулардың төрағасы қоғамдық тыңдауларды ашады және қоғамдық тыңдауларға қатысушылардың назарына Қоғамдық тыңдаулар регламентін жеткізеді. Қоғамдық тыңдаулардың хатшысы қатысушылар арасынан жай көпшілік дауыспен таңдалады және осы Қағидалардың 6-қосымшасына сәйкес регламент бекітіледі.
Қоғамдық тыңдауларды өткізу жөніндегі қағидаларда қорытынды дауыс беру көзделмеген.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі өзге де шаралар:
- жұмыс берушінің қызметкерлерін сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар жасауға итермелеу жағдайлары және осындай хабарламаларды қарау тәртібі туралы хабардар ету рәсімін түсіндіре отырып дәрістер өткізу (тұрақты).
-Басқарманың ресми интернет-порталында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл бойынша ақпаратты уақтылы орналастыру (тұрақты).
- қызметкерлермен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша семинарлар, әңгімелер өткізу, қызметкерлердің қызметіне қатысты актілерге енгізілетін өзгерістермен таныстыру (тұрақты).