Талдамалық анықтама
2023 жылғы қаңтар-желтоқсандағы Степногорск қаласы әкімдігінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша.
Степногорск қ. 2024 жылғы 21 мамыр
"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы Заңына, "Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығына сәйкес Степногорск қаласы әкімінің № 1-46/а өкімі негізінде 2024 жылғы 19 сәуірде Степногорск қаласы әкімдігінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді:
1) әкімдіктің қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) әкімдіктің ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау жүргізу кезеңі: 2024 жылғы 2-31 мамыр аралығында.
Талданатын кезең: 2023 жылғы 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейін.
Әкімдік қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген талдау барысында мыналар анықталды:
"Нормативтік құқықтық актілер" бағыты.
Талданған кезеңде Степногорск қаласының әкімдігі 525 қаулы, 159 өкім, 6 шешім қабылдады, тәуекелдер белгіленбеді.
Нормативтік актіге өзгерістер немесе толықтырулар енгізуді талап ететін қайшылықтар жоқ.
"Бөлімшенің қызметіне қатысты нормативтік құқықтық және құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау" бағыты бойынша:
"Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі" 2020 жылғы 29 маусымдағы № 350-V"," Құқықтық актілер туралы " 2016 жылғы 6 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы, "Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы" 1997 жылғы 11 шілдедегі Заң, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 31 қазандағы № 703 Қаулысы "Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда құжаттандыру, құжаттаманы басқару және электрондық құжат айналымы жүйелерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы","Мемлекеттік сатып алу туралы заң" 2015 жылғы 4 желтоқсандағы №434-V Қазақстан Республикасының Заңы, "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі №88-V Заңы, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы №148 Заңы,"Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі" 2008 жылғы 4 желтоқсандағы № 95-IV Заңы, Қазақстан Республикасының 1-ден бастап Заңы 2011 жылғы наурыз №413-IV "Мемлекеттік мүлік туралы".
Жүргізілген талдау нәтижелері бойынша Степногорск қаласының экономика және қаржы бөлімінің лауазымды адамдарының өз қалауы бойынша шешімдер қабылдауына ықпал ететін, жеке және заңды тұлғалардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыру кезінде кедергілер жасауға ықпал ететін, нормативтік құқықтық актілерді өз бетінше түсіндіруге мүмкіндік туғызатын құқықтық олқылықтар белгіленбеген. Дискрециялық өкілеттіктер мен нормалардың болуы белгіленбеген.
Талданатын кезеңде әкімдік нормативтік құқықтық актілерде әзірлеген тәуекелдер анықталған жоқ.
"Персоналды басқару" бағыты.
Штат саны 114 бірлікті құрайды, нақты саны 105, бос жұмыс орындары – 9.
Талдау барысында мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Талданатын кезеңде тәртіптік сипаттағы шараларды іске асыру кезінде тәуекелдер белгіленбеген.
Бос лауазымдарға орналасуға арналған конкурстар.
Талданатын кезеңде бос әкімшілік лауазымдарға орналасуға 23 конкурс, оның ішінде 10 ішкі, 13 жалпы конкурс өткізілді. Конкурстық рәсімдер "мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2017 жылғы 21 ақпандағы № 40 бұйрығымен бекітілген "Б"корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасуға конкурс өткізу қағидаларына сәйкес өткізілді.
Талданатын кезеңдегі таза ауысымдылық-1 бірлік.
Талданатын кезеңде кадр мәселелері бойынша шағымдар түскен жоқ.
Тәртіптік жаза.
Талданып отырған кезеңде тәртіптік жауапкершілікке тартылған мемлекеттік қызметшілер 8 адам.
Жақын туыстарының тікелей бағыныстағы бірлескен қызметі, мемлекеттік қызметшілердің өзге де ақылы қызметпен айналысу фактілерін бұзу анықталған жоқ.
Жолдама-жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау.
Азаматтардың жеке және заңды тұлғаларының өтініштерін қарау бойынша жұмыс ҚР Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне сәйкес жүргізіледі.
Талданып отырған кезеңде әкімдікке жеке және заңды тұлғалардан 1490 өтініш келіп түсті, оның ішінде азаматтардың жеке қабылдауында 246. ТҮКШ, жұмысқа орналасу, жер, экология мәселелеріне қатысты негізгі сұрақтар. Сондай-ақ 251 қолайлы акт, 77 ауыр акт қабылданды, 831 түсініктеме берілді, 34 қайта бағытталды. Әкімдік лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдар түскен жоқ.
Өтініштер мен оларға жауаптарды зерделеу барысында тәуекелдер анықталған жоқ.
Бағыт – "Мемлекеттік қызметтер".
Степногорск қаласында ауыл шаруашылығы, жер қатынастары, сәулет, құрылыс және қала құрылысы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, мәдениет және спорт, әскери комитет, сондай-ақ экономика және жұмыспен қамту бөлімі және олардың ведомстволық бағынысты ұйымдары саласында мемлекеттік қызметтердің 58 түрі көрсетіледі.
2023 жылғы Деректерді талдау көрсеткендей, 58 қызмет түрі бойынша Халыққа 13 077 қызмет көрсетілді, оның ішінде Степногорск қаласының мемлекеттік корпорациясы арқылы 1 574 қызмет көрсетілді, "Электрондық үкімет" порталы арқылы 4 572 жергілікті атқарушы органның желісі бойынша 19 қызмет көрсетілді, көрсетілетін қызметті берушінің ақпараттық жүйелері арқылы 6 912 бас тарту 141.
Степногорск қаласының әкімдігі көрсететін мемлекеттік қызметтер Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүргізіледі. Степногорск қаласы әкімдігінің мемлекеттік қызмет көрсетуден негізсіз бас тарту фактілері анықталған жоқ.
Жасырын Мемлекеттік қызметтерді анықтау.
Анықтама: "мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" ҚР Заңына сәйкес мемлекеттік көрсетілетін қызмет – бұл көрсетілетін қызметті алушылардың өтініші бойынша жеке тәртіппен жүзеге асырылатын және олардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін іске асыруға, оларға тиісті материалдық немесе материалдық емес игіліктер беруге бағытталған жекелеген мемлекеттік функцияларды іске асыру нысандарының бірі.
Степногорск қаласының ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімімен 1990 жылдан 1999 жылға дейін Степногорск қаласының әкімшілігі (әкімдік) шығарған пәтерлерді жекешелендіру туралы шарттарда қате деректерді өзгерту бойынша жұмыс жүргізілуде. Пәтерлерді жекешелендіру туралы шарттарда тегі, аты не әкесінің аты дұрыс көрсетілмейді, сондай-ақ шарттарда аты мен әкесінің аты (инициалдары) толық жазылмайды. Мәселен, бөлімге Азамат Аксенов Валентин Егорович жүгінді. Бұл азаматтың пәтерді жекешелендіру туралы шартында Ақсендердің орнына Ақсендердің тегі дұрыс көрсетілмеген. Степногорск қаласы әкімшілігінің жіберген қателігіне байланысты Азамат Аксенов Валентин Егорович жылжымайтын мүлік объектілерін тіркеу жөніндегі уәкілетті органда өзінің жылжымайтын мүлкін сатып алу-сату мәмілесін жүзеге асыра алмайды. Осылайша, бөлім пәтерді жекешелендіру туралы шартқа дұрыс түзетулер енгізу үшін белгілі бір құжаттар тізімін жинайды. Бүгінгі күні ҚР заңнамасында қала әкімшілігі (әкімдіктер) шығарған құқық белгілейтін құжаттарда (жекешелендіру туралы шарттарда, тұрғын үй беруге арналған ордерлерде) деректерді өзгерту тәртібін регламенттейтін белгілі бір рәсімдер, регламенттер немесе қағидалар жоқ.
Степногорск қ. ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімімен Орталық су құбырына қосылуға байланысты жер жұмыстарын жүргізуге рұқсат беру бойынша жұмыс жүзеге асырылады. Бүгінгі күні жер жұмыстарын жүргізуге рұқсат беру жөніндегі рұқсат беру рәсімі мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне енгізілмеген және соның салдарынан рұқсат беру рәсімін жүзеге асыру тәртібі мен мерзімдерін регламенттейтін, оны ресімдеуге қойылатын талаптарды және қажетті құжаттар тізбесін, қызмет көрсету нысаны мен нәтижесін, бас тарту үшін негіздерді, шағымдану тәртібін көздейтін мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты мен регламенті бекітілмеген, бұл кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде кедергілер тудырады және мемлекеттік органдар тарапынан сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар жасауға жол ашады. Айта кету керек, бұл рұқсат беру рәсімі "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" ҚР Заңымен бекітілген Рұқсаттар тізбесіне енгізілген, осыған байланысты Мемлекеттік қызметтер тізіліміне енгізілуге тиіс.
Біз қажет деп санаймыз әкімшілік (әкімдіктер) шығарған құқық белгілейтін құжаттардағы деректерді түзету жөніндегі функцияларды және жер жұмыстарына рұқсатты 2024 жылғы 1 тамызға дейінгі мерзімде мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне енгізу туралы ұсыныспен ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне хат жолдансын. Сондай-ақ, жоғарыда аталған министрлікке жер жұмыстарына рұқсат беру жөніндегі ережені бекіту туралы ұсыныс енгізу қажет.
ТКШ саласындағы бұзушылықтар.
1) жергілікті бюджеттердің жобаларын әзірлеу тәртібі мен мерзімдері бұзылады.
Мәселен, Степногорск қаласы бюджетінің жобасын қарау және айқындау 2023 жылдың қараша айының ортасында ғана аяқталды, бұл ҚР Бюджет кодексінің (бұдан әрі-Кодекс) 73, 75-баптарын бұзу болып табылады. Аталған фактілер "Степногорск қ.ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімі" ММ (бұдан әрі-ТКШ) уақтылы ұсынылмауына және тиісті түрде қалыптастырылмаған бюджеттік өтінімге байланысты жіберілді. Бұдан басқа, Кодекстің 73-бабының 7-тармағын бұза отырып, бюджет жобасы Менің мәслихатымның қарауына жіберілгенге дейін Қоғамдық кеңестің отырысы өткізілген жоқ.
Бюджеттік өтінімдердің құрылымы сақталмайды.
"Степногорск қ. ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімі" ММ бюджеттік өтінімдерінде түсіндірме жазбалар жоқ. Бұдан басқа, мекемелердің түсіндірме жазбалары белгіленген талаптарға сәйкес келмейді (есепті қаржы жылында қол жеткізілген нәтижелер көрсеткіштері туралы, ағымдағы жағдай, бар проблемалар туралы, жағдайды жақсарту және проблемаларды шешу жолдарын сипаттау, мемлекеттік стратегиялық жоспардың жобасында айқындалған мақсаттарға қол жеткізу және жоспарланатын нысаналы индикаторлар туралы мәліметтерді қамтымайды орган). Аталған Кодекстің 67-бабының және ҚР Қаржы министрінің 2014 жылғы 24 қарашадағы № 511 бұйрығымен бекітілген бюджеттік өтінімді жасау және ұсыну қағидаларының 2, 3, 7-тармақтарының (бұдан әрі-қағидалар) бұзылуы болып табылады.
Бюджеттік өтінімдерге шығыстарды негізсіз енгізу.
Қағидалардың 37, 41-тармақтарын бұза отырып, мемлекеттік органдар заңсызбюджеттік бағдарламалар бойынша шығыстарды тиісті бағдарламаларсыз жоспарладық құжаттар мен негіздер. Мысалы, ТКШ өтінімінде: 136 ерекшелігі бойынша 561 мың теңге сомасына, 161 ерекшелігі бойынша 664 мың теңге сомасына іссапар кестесі қоса берілмеген;
003 бағдарламасының 421 ерекшелігі бойынша КЖТ күрделі жөндеуге 10 млн. теңге сомасына ЖСҚ әзірлеу бойынша негіздеме (ақаулы актілер)қоса берілмеген;
413 бағдарламаның ерекшелігі бойынша 013 5,3 млн. теңге сомасына (компьютерлер, принтерлер, тепловизор), 159 бағдарламаның ерекшелігі бойынша 021 5,1 млн. теңгеге (жасанды бұзушылықтарды орнату), 159 бағдарламаның ерекшелігі бойынша 023 100 млн. теңгеге (жолдарды шұңқырлы жөндеу), 431 бағдарламаның ерекшелігі бойынша 029 8 млн. теңгеге (нөсер кәрізін реконструкциялауға ЖСҚ әзірлеу) сондай-ақ шығыстар құжатпен расталмаған;
Бұдан басқа, 5,3 млн.теңге сомасына өзге де құралдарды (компьютерлер, принтерлер, тепловизорлар) сатып алуға арналған шығыстар 413 ерекшелікте негізсіз көрсетілген, мұндай тауарларды сатып алу 414 ерекшелікте көзделген.
2024 жылға арналған бюджеттік өтінімдерде растайтын құжаттамасыз мемлекеттік мекемелер жалпы сомасы 288 млн. теңгеге шығыстар жоспарлады.
Ұсынамыз, ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімінің басшысы жергілікті бюджеттердің жобаларын (бұдан әрі – бюджеттік өтінімдер) әзірлеу кезінде байланысты бұзушылықтарға жол бермеуге, бюджеттік өтінімдерді қалыптастыру кезінде барлық құжаттаманы талдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың негізділігі мен тиімділігі бойынша барлық тәуекелдерді ескеруге және бюджеттік өтінімдерді әзірлеу кезінде осы мәселені қолма-қол бақылауға алуға құқылы.
2) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің кәрізін жүргізу кезінде ТКШ бөлімінде мемлекеттік тұрғын үй қорына жататын пәтерлердің бағасы мен құны жоқ екені анықталды. Бухгалтерлік есепке сәйкес (1С бағдарламасы) пәтерлердің құны 0 теңгені көрсетеді. Сонымен, "тұрғын үй қатынастары туралы" және "мемлекеттік қордан тұрғын үйді жекешелендіру қағидаларын бекіту туралы" ҚР Заңына сәйкес мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алған азаматтың оны қалдық сомасы бойынша сатып алуға құқығы бар.
Ұсынамыз, ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімінің басшысы жіберілген бұзушылықтарды жойсын. 2024 жылғы 1 тамызға дейінгі мерзімде 0 теңге қалдық құны бар пәтерлерді бағалау жүргізілсін.
Жер қатынастар саласындағы бұзушылық
Ерекше жағдайлардың бірі жеке және заңды тұлғаларға өздеріне меншік құқығымен тиесілі ғимараттарды (құрылыстарды, құрылыстарды) пайдалану және күтіп-ұстау үшін, оның ішінде сәулет-қала құрылысы және құрылыс қызметіне (пп.) сәйкес іргелес аумақтағы ғимараттарды (құрылыстарды, құрылыстарды) кеңейту және реконструкциялау үшін жер учаскелерін Мемлекеттік меншіктен беру болып табылады. Кодекстің 48-бабының 1-тармағы).
Талдау барысында қызмет көрсету мақсатында қажетті сәулет-қала құрылысы және құрылыс құжаттамасы болмаған кезде заңнамада көзделмеген қосымша жер учаскелерін беру практикаланатыны анықталды.
Мысалы, әкімдіктің қаулысымен жер комиссиясының 22.05.2023 жылғы қорытындысы негізінде Д. Н.Доронинге сәулет-қала құрылысы және құрылыс құжаттамасын ұсынбай такси бюросына қызмет көрсету үшін қолданыстағы ауданы 0,0013 га учаскеге ауданы 0,0048 Га қосымша жер учаскесіне жеке меншік құқығы берілді.
Мысалы, Степногорск қаласы, 9 шағынауданы, Новосібір көшесі мекенжайы бойынша орналасқан № 201 ауданы 0,1000 га жер учаскесінде А.М. Хамзиновке 08.09.2010 жылғы аукцион нәтижелері бойынша ғимараттарды салу үшін 3 жыл мерзімге уақытша өтеулі жер пайдалануға берілген қандай да бір құрылыс объектілері жоқ, учаске бос.
Осылайша, талдау барысында анықталған бұзушылық лауазымды адамдар тарапынан жер заңнамасының нормаларын елемеу болып табылады, бұл тиісті бақылаудың жоқтығын көрсетеді.
Ұсынамыз, ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімінің басшысы бұдан былай қосымша жер учаскелерін беруге байланысты бұзушылықтарға жол бермеуге тиіс. Сондай-ақ, қосымша жер учаскелерін беру жөніндегі жер комиссиясын өткізу кезінде өтініш берушіден сәулет-қала құрылысы және құрылыс құжаттамасын міндетті түрде талап етуге және осы мәселені қолма-қол бақылауға алуға міндетті.
Степногорск қаласының аумағында жер учаскелерін мақсатты пайдалану бойынша тұрақты негізде бақылауды жүзеге асыру. Бұзушылықтар анықталған жағдайда, атап айтқанда жер учаскелерін нысаналы мақсаты бойынша пайдаланбаған жағдайда тиісті шараларды одан әрі қабылдау үшін жер ресурстарын басқару департаментіне хабарлау қажет.
Әкімдік қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау қорытындысы бойынша ұсынылды:
1-қосымшада көрсетілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдардың тізбесі Талдамалық анықтамаға қоса беріледі.
Жұмыс тобының төрағасы М.С. Баетов
Жұмыс тобы төрағасының А.Ж. Хамит
орынбасары
Жұмыс тобының хатшысы Т.К. Маликов
Жұмыс тобының мүшелері Ш.К. Төлегенова
Л.А. Яковлева
А.А. Исаева
Талдамалық анықтамаға 1-қосымша
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдар тізбесі,
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында анықталған
Степногорск қаласының әкімдігі
|
№ п/п |
Сыбайлас жемқорлық тәуекеліне ұшыраған лауазым |
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері бар лауазымдық өкілеттіктер |
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері |
|
1 |
Қала әкімі аппаратының мемлекеттік қызмет көрсету сапасын ішкі бақылаудың бас инспекторы |
Мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бақылау |
Жасырын мемлекеттік қызмет. Степногорск қаласының ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімімен жекешелендіру шартына түзету енгізу бойынша жұмыс жүзеге асырылуда. Сондай-ақ жер жұмыстарына рұқсаттар беріледі. |
|
2 |
ТКШ, ЖК, АЖ және ТИ бөлімінің басшысы |
ТКШ саласы |
ТКШ саласындағы бұзушылықтар |
|
3 |
Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімінің басшысы |
Жер қатынастары саласы |
Жер қатынастары саласындағы бұзушылық |