Егер сiз үкiметте жемқорлыққа тап болсаңыз не iстеу керек?
Сыбайлас жемқорлық дегенiмiз — мемлекеттiк функцияларды жүзеге асыратын адамдардың қызметтiк өкiлеттiктерiн немесе мүлiктiк пайда алу үшiн өз өкiлеттiктерiн басқа жолмен пайдалануы арқылы жеке немесе делдалдар арқылы мүлiктiк игiлiктер мен артықшылықтарды қабылдау, сондай-ақ оларға жеке және заңды тұлғаларға заңсыз түрде көрсетiлген жеңiлдiктер беру арқылы пара беру деп түсiнiледi. артықшылықтары, яғни қызметтiк жағдайды жеке мақсаттар үшiн пайдалану. Мемлекеттiк органдардағы сыбайлас жемқорлық әсiресе қауiптi. Тәжiрибе көрсеткендей, сыбайлас жемқорлық басқару жүйесiнiң барлық жүйесiн бұзады, экономиканың дамуына кедергi келтiредi және ұйымдасқан қылмыстың, әсiресе экономикалық саладағы өсуiне ықпал етедi.
Алайда азаматтардың өздерi шенеунiктердi жемқорлық әрекеттерге итермелейдi. Сондықтан, заңнамада тек «алушылар» ғана емес, «берушiлер» де жауапкершiлiк қарастырылғанын бiлуiңiз керек.
Мемлекеттiк құрылымдардың сыбайлас жемқорлыққа қатысты қандай әрекеттерi бар?
басқа мемлекеттiк органдардың, ұйымдардың қызметiне заңсыз араласу;
өзiнiң жеке өкiлеттiктерiн жеке материалдық мүдделерiн немесе жақын туыстары мен туыстарының мүдделерiн қанағаттандыруға байланысты мәселелердi шешуде пайдалану;
мемлекеттiк қызметтi қабылдауға және жоғарылатуға заңда көзделмеген жеңiлдiктер беру;
шешiм қабылдау мен қабылдауда бiреудiң заңсыз артықшылығы;
кез келген адамға кәсiпкерлiк қызметтi немесе кiрiстер алуға байланысты басқа да қызметтi жүзеге асыруда заңда көзделмеген кез келген көмек көрсету;
егер олар ресми таратылуға жатпайтын болса, мемлекеттiк функцияларды орындау кезiнде алынған ақпаратты жеке немесе топтық мүдделерiнде пайдалануға;
ұсынылуы заңмен қарастырылған ақпараттан негiзсiз бас тарту, оны кiдiрту, жалған немесе толық емес ақпарат беру;
осы адамдармен қамтамасыз етiлуi заңмен көзделмеген жеке немесе заңды тұлғалардан ақпаратты талап ету;
жеке және заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау және олардың құзыретiне кiретiн басқа мәселелердi шешу тәртiбiн бiрнеше рет бұзу;
осы тұлғалардың лауазымдық өкiлеттiктерiн пайдалана отырып, мүлiктiк жеңiлдiктер, артықшылықтар немесе артықшылықтар алу үшiн жоғары лауазымды тұлғаларға сыйлықтар беру және ресми емес қызметтер көрсету;
жеке немесе заңды тұлғаларға өздерiнiң құқықтары мен заңды мүдделерiн жүзеге асыруға айқын кедергi жасау;
өз мемлекетiнiң немесе оған теңестiрiлген функцияларды орындау үшiн ұйымдардан және жеке тұлғалардан ақша түрiнде, қызметтермен немесе басқа нысанда кез келген сыйақы алу;
осындай қызметтi жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғаларға кәсiпкерлiк қызметтi мемлекеттiк реттеу өкiлеттiктерiн беру, сондай-ақ оны бақылау және қадағалау;
мемлекеттiк бақылау және қадағалау функцияларын мемлекеттiк орган мәртебесi жоқ ұйымдарға беру;
жоғары немесе төменгi лауазымды адамдармен немесе оларға қызмет немесе жұмысқа өзге түрде тәуелдi лауазымды адамдармен ақшалай немесе басқа мүлiктiк сипаттағы құмар ойындарға қатысу;
өзiнiң қоғамдық функцияларын орындауға байланысты немесе қызметтерi үшiн оларға тәуелдi адамдардан, жалпы патронаттық немесе қызметтегi жеңiлдiк үшiн сыйлықтар мен қызметтердi қабылдау;
жеке және заңды тұлғалардың қаражаты есебiнен iшкi және шетелдiк туристiк, медициналық және басқа сапарларға шақырулар қабылдау;
несие, несие алу, құнды қағаздар, жылжымайтын мүлiк және басқа да мүлiктердi алу кезiнде артықшылықтарды пайдалану.
Прокуратура, ұлттық қауiпсiздiк, iшкi iстер, салық, кеден және шекара қызметi, қаржы және әскери полиция сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын анықтау, жолын кесу, алдын-алу және кiнәлiлердi қудалауға қатысады. Бұл органдарға сыбайлас жемқорлық қылмысы немесе құқық бұзушылық туралы шағыммен жүгiнуге болады. Белгiленген мерзiмде сiз өтiнiшiңiзге жазбаша жауап берiп, өтiнiштi қарау нәтижелерi туралы хабарлауыңыз керек.
Есiңiзде болсын! Егер сiз сыбайлас жемқорлықпен күресуге көмектессеңiз, сiзге иммунитеттiң келесi кепiлдiктерi берiлуi керек:
егер сiз сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық туралы хабарласаңыз немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте басқа да көмек көрсетсеңiз, сiз мемлекет тарапынан қорғаласыз;
егер сiз сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте көмек көрсетсеңiз, сiз туралы ақпарат мемлекеттiк құпия болып табылады және заңда белгiленген тәртiппен прокуратура, ұлттық қауiпсiздiк, iшкi iстер, салық, кеден және шекара қызметi, қаржы және әскери полиция немесе соттың өтiнiшi бойынша ғана берiледi. Бұл ақпаратты ашу заңмен белгiленген жауапкершiлiкке әкеп соғады;
Егер сiз сыбайлас жемқорлықпен күресуге көмектесетiн болсаңыз, қажет болған жағдайда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес органдары сiздiң жеке қауiпсiздiгiңiздi қамтамасыз етуi керек.
Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттiгiнде сыбайлас жемқорлық туралы хабарлаған адамдарды қорғау бөлiмi де бар. Қажет болса, мұндай адамдарды физикалық қорғау, олардың қастандыққа дейiн, тұрғылықты жерiн, тегiн, тегiн өзгертуге болады.
Сондай-ақ, сыбайлас жемқорлық фактiлерi туралы сенiм телефондары арқылы хабарлауға болады:
Қазақстан Республикасы сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл агенттiгiнiң 1424 байланыс орталығы
Степногорск қаласы әкiмi аппаратының сенiм телефоны — 6-22-33.
Жоғарыда көрсетiлген кепiлдiктер жалған ақпарат берген адамдарға қолданылмайтынын бiлуiңiз керек.