Балалардың тууын тiркеудi ата-анасының немесе олардың бiреуiнiң тұрғылықты жерi бойынша АХАЖ жүргiзедi.
Егер ата-аналар бiр-бiрiмен некеде тұрмаған болса, баланың тууы өзiн баланың әкесi деп таныған адамның тұрғылықты жерi бойынша тiркелуi мүмкiн, содан кейiн бала туу туралы өтiнiш, әке болуды белгiлеу туралы өтiнiш берiледi. Егер баланың тууы оның нақты туған жерiнде емес, бiрақ ата-анасының немесе олардың бiреуiнiң тұрғылықты жерi бойынша тiркелген болса, баланың туу туралы куәлiк жазбасында баланың туылған жерiн тiркеу орны көрсетiледi.
Баланың тууын тiркеуге өтiнiш жазбаша түрде немесе ауызша түрде ата-анасы немесе олардың бiреуi, ал қайтыс болғанда, науқастанған немесе басқа себептер бойынша өтiнiштi мүдделi адамдарға немесе бала туылған кезде анасы болған медициналық мекеменiң әкiмшiлiгiне бере алмайтын жағдайда жасалады.
Тууды тiркеу туралы өтiнiш АХАЖ органдарына туған күнiнен бастап екi айдан кешiктiрiлмей берiлуi керек. Екi айдан кейiн тууды тiркеу аумақтық әдiлет органының АХАЖ-мен Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгi бекiткен нысан бойынша жасаған қорытындысына негiзделедi.
Үйде баланың туылуы жағдайында туу медициналық мекеме дәрiгерiнiң, басқа медициналық қызметкердiң немесе олар болмаған жағдайда кем дегенде екi куәгердiң анықтамасы негiзiнде тiркеледi.
Бiр-бiрiмен некеде тұрған әке мен шешенi баланың ата-аналары олардың кез-келгенiнiң өтiнiшi бойынша туу туралы кiтапқа жазады. Мұндай жазбаның негiзi — неке туралы куәлiк.
Тууды тiркеу кезiнде баланың аты ата-анасының атымен анықталады. Ата-аналардың әртүрлi тегi үшiн балаға ата-анасының келiсiмi бойынша әкесiнiң немесе анасының тегi берiледi. Ата-аналардың өтiнiшi бойынша баланың тегi ұлттық дәстүрлердi ескере отырып, әкесiнiң немесе атасының атынан жасалуы мүмкiн. Ата-аналар арасында баланың тегiне қатысты туындаған келiспеушiлiктер сотта шешiледi.
Тууды тiркеу кезiнде сiз үш кезеңдiк антропонимдiк белгiлеу жүйесiне сәйкес қазақ ұлты адамдарының есiмдерi, әкесiнiң аты мен тегiнiң дұрыс жазылуына және айтылуына назар аударуыңыз керек: тегi, аты, әкесiнiң аты. Сонымен бiрге азаматтардың өтiнiшi бойынша қазақ тiлiне тән емес аффикстердi қазақтардың аттары мен әкесiнiң атын жазуда қолдануға болмайды: -ов, -ев, -ова, -ева, -ин, -н, -на, -на, -овна, евна, — ович, -евич және олардың әкесiнiң атындағы орнына: -ұлы, -қызы, тұрақты емледе. Мысалы, Байкенов Оспан Омарұлының орнына «Байкен Оспан Омарұла», Кадырова Рысты Мадиевна «Қадыр Рысты Мәдиқызы».
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiнiң 15-бабына сәйкес қазақ ұлты адамдарының есiмдерiн келесiдей жазуға рұқсат етiледi: Кадырова Рысты Мадиевна-Мәдiқызы Рысты, Байкенов Оспан Омарұлы-Омарула Оспан. Әкесiнiң аты фамилияны ауыстырғанда, бiрiншi кезекте фамилия мiндеттi, содан кейiн әкесiнiң аты жазылмайды.
Тегi бұзылған жағдайда, сонымен қатар қазақтардың өмiрiнде қалыптасқан шығыс антропонимиялық дәстүрiне құрмет көрсете отырып, фамилияны тағайындау кезiнде «және» алуға рұқсат етiледi: Кошкарова Сара Акимовна — Кошкари Сара Акимкызы. Қазақ ұлты тұлғаларының тегi, аты, әкесiнiң атын жазған кезде, жеке есiмдегi сөздердiң санына қарамастан, жеке емле жазуға жол берiлмейдi: Абилкасим (Әбiл-Қасым емес), Гүлсара (және Гүл-Сара емес), Сейдахмед (Сейд-Ахмед емес) . Тегi, аты, әкесiнiң аты өзгерген кезде тiркеу ережелерi бiрдей қолданылады. Фамилияға «тегтер» (фамилия ретiнде аударылған), «шобери» (шөбересi) және басқаларын сөздердi қосуға жол берiлмейдi.
Балаға қос фамилия беруге болмайды. Алайда, егер ата-ананың (немесе олардың бiреуiнiң) қос тегi болса, АХАЖ бұл фамилияны балаға беруден бас тартуға құқылы емес. Балаға ұлттық тарихи дәстүрлерге сәйкес әкесiнiң немесе атасының аты-жөнiнен алынған тегi берiлуi мүмкiн.
Баланың есiмi ата-аналардың келiсiмi бойынша берiледi, ал ата-аналар арасында келiсiм болмаған жағдайда, баланың есiмiн беру мәселесi сотта шешiледi.
АХАТ бөлiмi балаға ата-анасы таңдаған есiмдi беруден бас тартуға құқылы емес, себебi бұл есiм жеке есiмдер каталогында көрсетiлмеген немесе қысқартылған, мейiрiмдi.
Баланың әкесiнiң аты әкесiнiң атымен немесе әкесiнiң атымен жазылған адамның атымен берiледi. Егер әкесiнiң жеке басын куәландыратын құжатқа сәйкес бiрнеше есiм болса, баланың әкесiнiң аты ата-аналардың таңдауы бойынша берiледi.
Өзге ұлт өкiлдерiне олардың қалауы бойынша олардың тегтерiнiң, есiмдерiнiң және әкесiнiң аты-жөндерiнiң жазылуы да ұлттық ерекшелiктерiне сәйкес жасалуы мүмкiн.
Туу туралы куәлiктiң жазбаша жазбасының негiзiнде туу туралы куәлiк берiледi, ол тууды тiркеу туралы өтiнiш берген адамға берiледi.
Екi немесе одан да көп бала туылған кезде олардың әрқайсысы үшiн медициналық туу туралы анықтама ұсынылуы керек, оның негiзiнде бiр-бiрiнiң артынан бөлек туу туралы жазба жасалады және баланың туу туралы жеке куәлiктерi берiледi.