«Ақмола облысының жұмыспен қамтуды және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы» ММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау қорытындысы бойынша
АНЫҚТАМА
Көкшетау қ. 2022 жыл 23 мамыр
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау «Ақмола облысының жұмыспен қамтуды және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы» ММ (бұдан әрі – Басқарма) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес 2022 жылғы 3 мамырдағы № 75-ө басқарма басшысының бұйрығы негізінде жүргізілді 2016 жылғы 19 қазандағы № 12:
1) Басқарманың қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) Басқарманың ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне сыртқы талдау жүргізудің жалпы кезеңі 2022 жылғы 3-31 мамыр аралығында.
Кадр жұмысы
Басқарма қызметкерлерінің штат саны 31 бірлікті құрайды, нақты саны – 29, бос орындар – 1 (тұрақты).
Кадрлардың ауысуы келесідей: 2022 жылдың қаңтар айынан бастап 2 қызметкер өз еркімен жұмыстан шығарылды. «Б» корпусының бос 5 мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасуға конкурстық рәсімдер өткізілді. Конкурстық рәсімдер «Мемлекеттік әкімшілік лауазымға орналасудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2017 жылғы 21 ақпандағы № 40 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасуға конкурс өткізу қағидаларына сәйкес өткізілді.
Тәртіптік практика. 2022 жылдың қаңтар айынан бастап басқарманың 4 мемлекеттік қызметшісі тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Тәртіптік жазаларды мерзімінен бұрын алу мүмкін емес.
Ведомстволық бағынысты ұйымдардың директорларын тағайындау
Халықты әлеуметтік қорғау және жұмыспен қамту ұйымдарының басшылары, мамандары және басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларынна сәйкес (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің м.а. 2017 жылғы 25 қазандағы № 360 бұйрығы) медициналық-әлеуметтік мекеменің (ұйымның) директоры лауазымына мынадай талаптар қойылады: жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) (әлеуметтік, педагогикалық, медициналық, заңгерлік, экономикалық) білім және әлеуметтік қорғау жүйесіндегі жұмыс өтілі кемінде 3 жыл немесе басшылық лауазымдарда ұйымның бейініне сәйкес келетін экономикалық қызмет түрінде кемінде 5 жыл.
Бүгінгі таңда МӘМ директорларын тағайындаудың қолданыстағы рәсімі келесі кезеңдерді қарастырады:
1) құжаттардың білімі, жұмыс өтілі бөлігінде біліктілік талаптарына сәйкестігін тексеру;
2) басқарма басшысымен келісу (әңгімелесу);
3) лауазымға тағайындау туралы бұйрық шығару.
Сонымен қатар, «Мемлекеттік білім беру ұйымының бірінші басшысы мен педагогін қоспағанда, азаматтық қызметке кіру және азаматтық қызметшінің бос лауазымына орналасуға конкурс өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 25 желтоқсандағы № 1017 бұйрығына сәйкес азаматтық қызметке кіру және оқуға орналасуға конкурс өткізу тәртібі анықталды. азаматтық қызметшінің бос лауазымдық орны. Осы бұйрықпен Азаматтық қызметке тағайындау тәртібімен немесе конкурс бойынша қабылдау көзделген.
Ведомстволық бағынысты ұйымдардың директоры лауазымына орналасуға кандидаттардың тең қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін конкурс тәртібімен жоғарыда көрсетілген қағидаларға сәйкес бос лауазымға орналастыруды қамтамасыз ету қажет.
Ұсыным: кадр қызметі мемлекеттік білім беру ұйымының бірінші басшысы мен педагогін қоспағанда, азаматтық қызметке кіру және азаматтық қызметшінің бос лауазымына орналасуға конкурс өткізу қағидаларын зерделесін және ведомстволық бағынысты ұйым директорының бос лауазымына орналасуға конкурс өткізу кезінде олардың орындалуын қамтамасыз етсін.
Нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері
Талдау жүргізу барысында «Мемлекеттiк сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 4 желтоқсандағы Заңның (бұдан әрі – Заң) екі Нормативтік құқықтық актісі нормаларының коллизиялық сәйкессіздігі анықталды – Және «Тауарларды өндіретін және (немесе) беретін, жұмыстарды орындайтын, қызметтерді көрсететін Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері мен Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құрған ұйымдардан сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің жекелеген түрлерінің тізбесін бекіту және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1181 қаулысы болып тіркелді (бұдан әрі – Қаулы).
Сонымен, Заңның 39-бабы 3-тармағының 54-тармақшасына сәйкес мемлекеттік сатып алу Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктерінен және (немесе) мүгедектердің қоғамдық бірлестіктері құратын ұйымдардан тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу бөлігінде мемлекеттік сатып алу туралы шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден жүзеге асырылуы мүмкін Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құратын ұйымдардың, инватакси қызметтерінің тізбесі
Сонымен қатар, қаулымен бекітілген мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінен сатып алынатын қызметтердің тізбесінде инватакси қызметі жоқ.
Жоғарыда айтылғандар НҚА-да қақтығыстардың пайда болуына ықпал етеді.
Ұсыным: «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңда және Үкіметтің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1181 қаулысында сәйкессіздіктің бар екендігі туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне хат жолдау.
Қандастарды уақытша орналастыру орталығының қызметіндегі тәуекелдер
«Халықтың көші-қоны туралы» ҚР Заңының 15-бабына сәйкес жергілікті атқарушы органдар қандастарды бейімдеу және ықпалдастыру орталықтарын, уақытша орналастыру орталықтарын құрады және олардың қызметін ұйымдастырады.
Уақытша орналастыру орталықтарының қызметі қағидаларының 5-тармағына сәйкес, Орталықта этникалық қазақтар және қоныс аударушылар, сондай-ақ олардың отбасы мүшелері уақытша негізде тұру үшін тегін орналастырылады (этникалық қазақ және оның отбасы мүшелері Орталықта қандас мәртебесін алғанға дейін тұрады, қоныс аударушы және оның отбасы мүшелері жұмыс берушімен еңбек шартын жасасқанға дейін, бірақ күнтізбелік 10-нан аспайтын мерзімде тұрады бір рет).
Көкшетау қаласында уақытша орналастыру орталығы құрылды (ауданы 60,8 ш.м. 4 бөлмелі пәтер).
Бүгінгі күні қандас мәртебесін беру туралы өтініштердің қабылдануына байланысты «Азаматтарға арналған үкімет «Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ арқылы этникалық қазақтарды қоныстандыру үшін уақытша орналастыру орталығы қандас мәртебесін алғанға дейін пайдаланылмайды
Ұсыныс: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне орталықтың алдағы қызметі туралы хат жолдау.
Әлеуметтік қамсыздандыру саласында мемлекеттік қызметтер көрсету кезіндегі тәуекелдер
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер Тізіліміне сәйкес, 23 мемлекеттік қызмет бойынша әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы көрсетілетін қызметті берушілер жергілікті атқарушы органдар болып табылады (18 баламалы түрде көрсетіледі, 4 – «электрондық үкімет» порталы арқылы, 1 – мемлекеттік корпорация арқылы көрсетіледі).
«Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тағайындау» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша «Е-Халық» ақпараттық жүйесінде бір құжат көрсетілмейді («атаулы әлеуметтік көмек тағайындауға өтініш білдірген тоқсанның алдындағы үш ай қатарынан алимент туралы және (немесе) олар бойынша берешектің бар-жоғы туралы мәліметтер»), соның нәтижесінде көрсетілетін қызметті алушылар жеке өздері ұсынуға мәжбүр осы анықтаманы көрсетілетін қызметті берушіге жолдайды.
Бұл жағдайлар ақпараттық жүйелердің ресми мүмкіндіктерін көрсетеді және қызмет көрсету кезінде қосымша әкімшілік кедергілер тудырады.
Ұсыныс: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне мемлекеттік қызмет көрсету саласында анықталған Қайшылықтар бойынша хат жолдау.
НҚА-ның мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібін айқындайтын Құқықтық олқылығы
«Өз бетінше жұмысқа орналасуы үшін шетелдікке немесе азаматтығы жоқ адамға біліктілігінің сәйкестігі туралы анықтама беру немесе ұзарту қағидаларын, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның өз бетінше жұмысқа орналасуы үшін басым салалардың (экономикалық қызмет түрлерінің) және олардағы сұранысқа ие кәсіптердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 13 маусымдағы № 503 бұйрығымен (бұдан әрі – Қағидалар), мемлекеттік қызмет көрсету тәртібі анықталды
Осылайша, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның біліктілік талаптары мен білім деңгейіне сәйкестігін бағалауды жүргізу жөніндегі комиссия шетелдіктердің немесе азаматтығы жоқ адамдардың өтініштері мен құжаттарын қарау кезінде олардың Қағидаларда көзделген тәртіппен уәкілетті орган бекітетін экономиканың басым салаларында сұранысқа ие кәсіптерге қойылатын біліктілік талаптары мен білім деңгейіне сәйкестігін тексереді. Комиссия бағалауды шетелдік немесе азаматтығы жоқ адам ұсынған құжаттарды, сондай-ақ Қағидалардың 10-тармағында көзделген біліктілік сипаттамаларының өлшемшарттарын талдау негізінде жүргізеді және Қағидалардың 12-тармағында көзделген бас тарту себептерін дәлелді негіздей отырып, шетелдікке немесе азаматтығы жоқ адамға анықтама беру не беруден бас тарту туралы ұсынымдар береді. Комиссияның шешімі әрбір шетелдікке немесе азаматтығы жоқ адамға қатысты жеке қабылданады, хаттамамен ресімделеді және оған отырысқа қатысқан Комиссия мүшелері қол қояды.
Алайда комиссияның шетелдіктердің немесе азаматтығы жоқ адамдардың өтініштері мен құжаттарының біліктілік талаптарына және білім деңгейіне сәйкестігін қарау мерзімі жоқ.
Ұсыным: Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне комиссияның өтінішті қарау мерзімін белгілеу мәселесін пысықтау туралы хат жолдау.
Жасырын мемлекеттік қызметтердің болуы
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау аясында басқарма қызметінде Жасырын қызмет анықталды.
Осылайша, Басқарма арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін субъектілерді кадрлық қамтамасыз етуді, әлеуметтік қызметкерлерді кәсіби даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды ұйымдастыруды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2011 жылғы 28 маусымдағы № 237-ө бұйрығымен бекітілген Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы әлеуметтік қызметкерлерді аттестаттау қағидаларының 10-тармағына сәйкес мерзімінен бұрын аттестаттаудан өткізу жөніндегі жұмысты ұйымдастыру үшін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және Астананың Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органдары тұрақты жұмыс істейтін аттестаттау комиссиясын құрады.
Анықтама: меншік нысанына және ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, халықты әлеуметтік қорғау жүйесі ұйымдарында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсететін әлеуметтік қызметкер атқаратын лауазымы бойынша санатты белгілеу немесе арттыру мақсатында өтініш негізінде мерзімінен бұрын аттестаттаудан өтеді, оның қорытындысы бойынша оған бірінші, екінші немесе жоғары санат беріледі.
Мәселен, әлеуметтік қызметкер мерзімінен бұрын аттестаттаудан өту үшін Қағидаларға сәйкес облыстың, республикалық маңызы бар қаланың уәкілетті органына мынадай құжаттарды ұсынады:
- еркін нысандағы жазбаша өтініш (басқарма басшысының атына);
- личный листок по учету кадров;
- ұйымның кадр қызметі растаған білімі туралы дипломның көшірмесі;
- ұйымның кадр қызметі растаған еңбек кітапшасының көшірмесі;
- аттестаттаудан өткені туралы куәліктің көшірмесі (бар болса).
2018 жылы мерзімінен бұрын аттестаттаудан 18 әлеуметтік қызметкер өтті.
Сонымен қатар, әлеуметтік қызметкерді аттестаттауды өткізу кезеңдерінің бірі негізгі қызметті білуге арналған тестілеуді және әңгімелесуді өткізу болып табылады.
Тест сұрақтарын уәкілетті орган әзірлейді және бекітеді. Уәкілетті орган жыл сайын 1 ақпаннан кешіктірмей міндетті аттестаттаудан және мерзімінен бұрын аттестаттаудан өту үшін тест сұрақтарын жеке бекітеді. Сонымен қатар, аттестаттау комиссиясының хаттамаларына сәйкес тестілеуді тапсырмау (шекті деңгейді жинай алмау) жағдайлары анықталды.
Жоғарыда көрсетілген мән-жайлар аттестаттауды өткізу кезінде айқындылық пен объективтіліктің, сондай-ақ қандай да бір кандидаттарға іріктемелі тәсілдің жоқтығын көрсетеді.
Осылайша, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» ҚР Заңына сәйкес әлеуметтік қызметкерлерді мерзімінен бұрын аттестаттаудан өткізу мемлекеттік қызметтің барлық белгілеріне ие.
Ұсыныс: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне осы жасырын қызметті Мемлекеттік қызметтер тізіліміне енгізу туралы хат жолдау.
Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емдеуді ұсыну кезіндегі тәуекелдер
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 26 бұйрығымен бекітілген мүгедектер мен мүгедек балаларға санаторий-курорттық емдеуді ұсыну қағидаларына сәйкес, санаторий-курорттық емдеумен қамтамасыз етуді жергілікті атқарушы органдар мүгедекті оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес тек мүгедектер мен мүгедек балаларға санаторий-курорттық жолдама беру арқылы жүзеге асырады.
Қолданыстағы заңнама еріп жүретін адамға жолдама беруді көздемейді.
Бүгінгі күні мүгедек баланы ертіп жүрген адамға санаторий-курорттық емделуге жолдама беру мәселесі өзекті болып қала береді.
«Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабына сәйкес жергілікті атқарушы органдар әлеуметтік көмектің қосымша түрлерін көрсетуге құқылы.
Қазіргі уақытта мүгедек балаларға санаторий-курорттық емдеу қызметі әлеуметтік қызметтер порталы арқылы көрсетіледі. Еріп жүретін адамдар (заңды өкіл) төсек-орын мен тамақтану құнын өз есебінен төлейді.
Бұл мәселе мұқтаж азаматтар арасында әлеуметтік маңызға ие. Себебі, мүгедек балалар ата-анасының бірінің сүйемелдеуіне мұқтаж.
Ұсыныс: мүгедек бала санаторийде болған кезеңде ата-анасының біреуіне (қамқоршысына) еріп жүруге арналған шығыстардың бір бөлігін өтеу жөніндегі мәселені жергілікті бюджет қаражаты есебінен кемінде 50% мөлшерінде жергілікті өкілді органдардың қарауы туралы қалалық/аудандық әкімдіктерге хат жолдау.
Мүгедектерді әлеуметтік қорғау бөлігінде НҚА жетілмегендігі (құқықтық олқылықтар, коллизиялар)
Талдау жүргізу барысында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 26 бұйрығымен бекітілген Мүгедектерді протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекші (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидалары (бұдан әрі – қағидалар) зерделенді.
Мәселен, Қағидалардың 8-тармағының қолданыстағы редакциясына сәйкес жұмыс беруші-дара кәсіпкердің қызметі тоқтатылған немесе заңды тұлға таратылған, сондай-ақ оны банкрот деп тану туралы сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда, жұмыс берушінің кінәсінен жұмыста мертігуге ұшыраған немесе кәсіптік ауруға шалдыққан мүгедектерге протездік-ортопедиялық көмек, ОТҚ және кресло-арбалар жұмыс берушінің есебінен ұсынылады. мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен
Алайда, Қағидалардың 8-тармағында жұмыс беруші ұйымының қызметі уақытша тоқтатылған жағдайда мүгедектерге протездік-ортопедиялық көмек көрсету тәртібін регламенттейтін норма жоқ. Бұдан басқа, бұл норма Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 26 бұйрығымен бекітілген мүгедектер мен мүгедек балаларға санаторий-курорттық емдеуді ұсыну қағидаларында да жоқ.
Осылайша, көрсетілген кезеңде қызметкер әлеуметтік қорғалмаған күйінде қалып отыр, бұл Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 11 желтоқсандағы № 711 Жарлығымен бекітілген БҰҰ мүгедектерінің құқықтары туралы Конвенция мүмкіндіктерінің теңдігі қағидатына сәйкес келмейді.
Ұсыныс: «Мүгедектерді оңалтудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы № 26 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне хат жолдау.
Өзара ақпарат алмасу бөлігінде бірыңғай ведомствоаралық автоматтандырылған жүйенің болмауы
Басқарманың Ережесіне сәйкес халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік әріптестік бөлімі пробация қызметінің есебінде тұрған адамдарды және бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдарды жұмысқа орналастыру үшін жұмыс орындарына квота белгілеу жөніндегі жұмысқа мониторингті және үйлестіруді жүзеге асырады.
Анықтама: Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 8 желтоқсандағы № 387 Жарлығымен бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және пробация қызметінде есепте тұрған азаматтарды әлеуметтік оңалтудың кешенді стратегиясы бекітілді.
Кешенді Стратегияның мақсаты бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және пробация қызметінде есепте тұрған адамдарды кешенді қайта әлеуметтендірудің ұлттық жүйесін құру, қайталама қылмыс деңгейін төмендетуге ықпал ететін оны тиімді іске асыру үшін жағдайлар жасау болып табылады. Ақмола облысы бойынша ҚАЖ бөлімшелері бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және пробация қызметінің есебінде тұрған адамдарға қатысты есептік мәліметтерді ұсынады. «Еңбек нарығы» ААЖ-да Ақмола облысы бойынша ҚАЖД-мен ведомствоаралық ақпараттық өзара іс-қимыл функциясы жоқ.
«Еңбек нарығы» ААЖ-ны толық автоматтандыру есептік мәліметтердің өзектілігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ есептіліктің жекелеген түрлерінің қайталануын болдырмайды.
Ұсыныс: ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне өзара ақпарат алмасу бөлігінде бірыңғай ведомствоаралық автоматтандырылған жүйені әзірлеу туралы хат жолдау.