Кімге атаулы әлеуметтік көмек (бұдан әрі — АӘК) көрсетіледі?
Жаңа форматтағы АӘК табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50% - ынан төмен азаматтарға немесе отбасыларға шартсыз немесе шартты ақшалай көмек түрінде тағайындалады.
Шартсыз ақшалай көмек көрсетіледі:
1) Жұмыспен қамту шараларына қатысу мүмкіндігі шектеулі жалғызілікті және (немесе) жалғыз тұратын табысы аз адамдарға жұмыспен қамту:
- зейнеткерлік жасқа толуымен;
- 1 немесе 2 топтағы мүгедектігіне;
- 2 айдан астам еңбекке уақытша жарамсыздық мерзімі белгіленуі мүмкін аурудың болуымен байланысты.
2) отбасының барлық еңбекке қабілетті мүшелері 1 немесе 2 топтағы мүгедектер болып табылатын және (немесе) 2 айдан астам еңбекке уақытша қабілетсіздік мерзімі белгіленуі мүмкін аурулары бар және (немесе) 7 жасқа дейінгі балаға, мүгедек балаға, 1 немесе 2 топтағы мүгедекке, қартқа күтімді жүзеге асыратын табысы аз отбасыларға көрсетіледі.
Ағымдағы тоқсанға тағайындалады және ай сайын төленеді.
Көмек алу құқығы тоқсан сайын мәліметтерді ұсыну арқылы расталады:
- отбасы мүшелерінің алған табыстары туралы
- отбасы құрамы туралы.
Шартты ақшалай көмек жалғызілікті және (немесе) жалғыз тұратын еңбекке қабілетті табысы аз адамдарға, сондай — ақ құрамында еңбекке қабілетті мүшесі (мүшелері) бар табысы аз отбасыларға ол (олар) жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және (немесе) қажет болған кезде әлеуметтік бейімдеу шараларына қатысқан жағдайда көрсетіледі. 6 айға тағайындалады, тағы 6 айға дейін ұзарту мүмкіндігі бар.
Тағайындаудың міндетті шарты:
- әлеуметтік келісімшарт жасасу, онда тараптардың жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына және (немесе) бейімдеу бағдарламаларына қатысуы бойынша міндеттемелері көрсетіледі;
- аз қамтылған отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына және әлеуметтік бейімдеу бағдарламаларына қатысуы.
Аз қамтылған отбасының еңбекке қабілетті мүшелері Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамыту Бағдарламасы шеңберінде оқуға арналған шығыстарды төлеу, әлеуметтік жұмыс орындарындағы еңбекақының 35% - ын субсидиялау, оқу орындарының түлектері үшін жастар практикасын төлеу түрінде немесе жеңілдікті шарттармен микрокредиттер түрінде мемлекеттік қолдау ала алады.
Аз қамтылған отбасының 18 жасқа толған еңбекке қабілетті мүшелері өздеріне әлеуметтік келісімшарт бойынша алған міндеттемелерін орындамаған жағдайда жәрдемақы мөлшерін қысқарту тетігі көзделген: бірінші бұзушылық кезінде — отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің АӘК — ін 50% - ға, қайталап-100% - ға қысқарту. Бұл ретте АӘК бала күтімімен айналысатын аналар мен кәмелетке толмаған балалар үшін толық көлемде сақталады.
Шартты ақшалай көмек төлеу үшін жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына қатысу міндетті емес:
1) 1 және 2 топтағы мүгедектерге;
2) күндізгі оқу нысанының оқушыларына, студенттеріне, тыңдаушыларына, курсанттары мен магистранттарына;
3) 2 айдан астам еңбекке уақытша қабілетсіздік мерзімі белгіленуі мүмкін ауруы бар адамдарға беріледі;
4) 7 жасқа дейінгі балаларды, мүгедек баланы, 1 және 2 топтағы мүгедектерді, бөгде адамның күтіміне және көмегіне мұқтаж 80 жастан асқан қарттарды бағып-күтуді жүзеге асыратын адамдарға;
5) тұрақты жұмысы бар адамдарға беріледі.
Атаулы әлеуметтік көмек туралы ақпаратты қайдан алуға болады?
Атаулы әлеуметтік көмек туралы ақпарат алу үшін адам тұрғылықты жері бойынша халықты жұмыспен қамту орталығына немесе кент, ауыл, ауылдық округ әкіміне жүгінеді.
Әңгімелесу барысында үміткер жеке өзінің немесе отбасының атынан өтінішпен жүгінеді. Өтінішке мынадай құжаттар қоса беріледі:
1) отбасының әрбір мүшесіне жеке басты куәландыратын құжат;
2) Жеке қосалқы шаруашылықтың болуы туралы мәліметтер.
3) банк шотының нөмірі туралы мәліметтер;
4) баланың (барлық балаларға) туу (қайтыс болу) туралы куәлігі (тіркеулер бойынша 2007 жылғы 13 тамызға дейін);
5) баланың туу туралы куәлігіндегі деректерге өтініш берушінің деректері сәйкес келмеген жағдайда неке қиюды (бұзуды) тіркеу туралы куәлік (тіркеулер бойынша, 2008 жылғы 1 маусымға дейін).
Отбасының еңбекке қабілетті мүшелері үшін қосымша:
1) Жұмыс іздеп жүрген адам ретінде тіркеуге өтініш;
2) еңбек қызметін растайтын құжат (бар болса);
3) білімі, біліктілігі, арнайы білімінің немесе кәсіптік даярлығының болуы туралы құжат (бар болса). 16 жасқа толмаған адамның атынан еңбек қызметін жүзеге асыруға ата-анасының немесе оның заңды өкілдерінің бірінің келісімі туралы еркін нысандағы жазбаша өтініш ұсынылады.
Тұрғын үй көмегі кімге беріледі?
Тұрғын үй көмегі жергілікті бюджет қаражаты есебінен осы елді мекенде тұрақты тұратын аз қамтылған отбасыларға (азаматтарға):
1) жекешелендірілген тұрғын үй-жайларда (пәтерлерде) тұратын немесе мемлекеттік тұрғын үй қорындағы тұрғын үй-жайларды (пәтерлерді) жалдаушылар (қосымша жалдаушылар) болып табылатын отбасыларға (азаматтарға) тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) күтіп-ұстауға арналған шығыстарға қолданылмайды;
2) тұрғын үйдің меншік иелері немесе жалдаушылары (қосымша жалдаушылары) болып табылатын отбасыларға (азаматтарға) коммуналдық көрсетілетін қызметтерді және телекоммуникация желісіне қосылған телефон үшін абоненттік төлемақының ұлғаюы бөлігінде байланыс қызметтерін тұтынған кезде жүзеге асырылады;
3) жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйді пайдаланғаны үшін жалға алу төлемақысы негізінде жүзеге асырылады;
4) жекешелендірілген тұрғын үй-жайларда (пәтерлерде), жеке тұрғын үйде тұрып жатқандарға тәулік уақыты бойынша электр энергиясының шығынын саралап есепке алатын және бақылайтын, дәлдік сыныбы 1-ден төмен емес электр энергиясын бір фазалық есептеуіштің құнын төлеуге беріледі.
Аз қамтылған отбасылардың (азаматтардың) тұрғын үй көмегін есептеуге қабылданатын шығыстары жоғарыда көрсетілген бағыттардың әрқайсысы бойынша шығыстардың сомасы ретінде айқындалады.
Тұрғын үй көмегі телекоммуникация желісіне қосылған телефон үшін абоненттік төлемақының, жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйді пайдаланғаны үшін жалға алу ақысының ұлғаюы бөлігінде тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) күтіп-ұстауға арналған шығыстарға, коммуналдық қызметтер мен байланыс қызметтерін тұтынуға, жекешелендірілген тұрғын үй-жайларда (пәтерлерде) тұрып жатқандарға тәулік уақыты бойынша электр энергиясының шығынын саралап есепке алатын және бақылайтын, дәлдік сыныбы 1-ден төмен емес), жергілікті өкілді органдар белгілеген нормалар шегінде және отбасының (азаматтардың) осы мақсаттарға жұмсаған шығыстарының шекті жол берілетін деңгейінің негізінде айқындалады.
Тұрғын үй көмегін тағайындау тәртібі
Тұрғын үй көмегін тағайындау үшін отбасы (Азамат) (не нотариат куәландырған сенімхат бойынша оның өкілі) Мемлекеттік корпорацияға және/немесе "электрондық үкімет" веб-порталы арқылы өтініш береді және мынадай құжаттарды ұсынады:
1) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа тұлғаны сәйкестендіру үшін ұсынылады);
2) отбасының табысын растайтын құжат. Тұрғын үй көмегін алуға үміткер отбасының (Қазақстан Республикасы азаматының) жиынтық табысын есептеу тәртібін тұрғын үй қатынастары саласындағы уәкілетті орган айқындайды;
3) өтініш берушінің тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасы (тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынатын мәліметтерді қоспағанда);
4) жылжымайтын мүліктің болмауы (болуы) туралы анықтама (тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынатын мәліметтерді қоспағанда);
5) зейнетақы аударымдары туралы анықтама (тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынатын мәліметтерді қоспағанда);
6) жұмыс орнынан анықтама немесе жұмыссыз адам ретінде тіркеу туралы анықтама;
7) балаларға және асырауындағы басқа да адамдарға алименттер туралы мәліметтер;
8) банктік шот;
9) тұрғын үйді (тұрғын ғимаратты) күтіп-ұстауға арналған ай сайынғы жарналардың мөлшері туралы шоттар);
10) коммуналдық қызметтерді тұтынуға арналған шоттар;
11) телекоммуникация қызметтері үшін түбіртек-шот немесе байланыс қызметтерін көрсетуге арналған шарттың көшірмесі;
12) жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйді пайдаланғаны үшін жергілікті атқарушы орган берген жалдау ақысының мөлшері туралы шот.
Тұрғын үй көмегін төлеу
Аз қамтылған отбасыларға (азаматтарға) тұрғын үй көмегін төлеуді уәкілетті орган жергілікті өкілді органдар айқындаған тәртіппен екінші деңгейдегі банктер арқылы жүзеге асырады.
Оралман-тарихи отанында тұрақты тұру мақсатында Қазақстан Республикасына келген және осы Заңда белгіленген тәртіппен тиісті мәртебе алған, Қазақстан Республикасы егемендік алған кезде оның шегінен тыс жерде тұрақты тұрған этникалық қазақ және оның Қазақстан Республикасы егемендік алғаннан кейін оның шегінен тыс жерде туған және тұрақты тұрған ұлты қазақ балалары.
Мен оралманмын, менің қандай құқығым бар?
Этникалық қазақтар және олардың отбасы мүшелері Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алған кезде өзінің төлем қабілеттілігін растаудан босатылады.
Оралман мәртебесін алған адамдар және олардың отбасы мүшелері қамтамасыз етіледі:
1) Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес медициналық көмекпен қамтамасыз етіледі;
2) Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең жағдайда мектептерде және мектепке дейінгі ұйымдарда орындармен, Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын мөлшерде техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беретін оқу ұйымдарына оқуға түсуге бөлінген квотаға сәйкес білім алу мүмкіндігімен;;
3) Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең жағдайда әлеуметтік қорғалумен;
4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесумен қамтамасыз етіледі.
Оралмандарға өзіндік қосалқы шаруашылық жүргізу, бағбандық, саяжай құрылысы үшін Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес ауылдық елді мекендердің жерінен, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерден, иммиграциялық жер қорының, арнайы жер қорының жерінен және босалқы жерден уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығымен жер учаскелері беріледі.