Ақмола облысының мәдениет және архивтер саласы қызметінің 2020 жылғы қорытындылары туралы
ақпарат
Облыста барлық меншік нысанындағы 649 мәдениет және архивтер объектілері жұмыс істейді, оның ішінде 621 мемлекеттік, олар:
- 248 мемлекеттік клубтық кәсіпорындар, оның ішінде ауылда 240,
- 336 мемлекеттік кітапхана, оның ішінде ауылда 294,
- 21 мемлекеттік мұрағат,
- 11 мұражай, оның ішінде 2 ауылда,
- 2 театр,
- Үкілі Ыбырай атындағы филармония,
- тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану жөніндегі орталық,
- халық шығармашылығы және мәдени демалыс орталығы,
- 3 мемлекеттік емес кинотеатр.
2020 жылы Ақкөл ауданының Амангелді ауылында және Целиноград ауданының Қараөткел ауылында 2 кітапхана, Біржан сал ауданының елді мекендерінде, Алға ауылында және Целиноград ауданының Талапкер ауылында 2 клуб ашылды.
Сонымен қатар, 2019 жылмен салыстырғанда желі 20 мемлекеттік кітапхана мен 4 мемлекеттік клубқа азайды, олардың жабылуы халық санының аздығына байланысты.
Мәдениет саласын қаржыландыруға 8,7 млрд. теңге қарастырылды. 2019 жылмен салыстырғанда қаржыландыру 1 млрд.теңгеге (11,4%) ұлғайды, оның ішінде облыстық бюджеттен 2,4 млрд. теңге, аудандық бюджеттен – 3,8 млрд. теңге, республикалық бюджет есебінен – 1,358 млрд. теңге, ішкі қарыздар есебінен – 1,1 млрд. теңге көзделген.
Мәселен, облыстық мәдениет кәсіпорындарының материалдық-техникалық базасын нығайтуға барлығы 259,4 млн. теңге бөлінді, оның ішінде:
Аудандық мәдениет кәсіпорындарының материалдық-техникалық базасын нығайтуға бюджеттен 1,5 млрд. теңге бөлінді, оның ішінде:
- Ақкөл ауданында аудандық бюджеттен 5 161,1 мың теңге сомасында аудандық мәдениет үйін күрделі жөндеуге МС өткізумен ЖСҚ әзірлеуге қаражат бөлінді. Қазіргі уақытта ЖСҚ «Мұнайгаз инжиниринг» КБ ЖШС-мен дайындалған және "Мемсараптама"РМК-да мемлекеттік сараптама жүргізуде.
- Астрахан ауданының АМҮ және жалтыр АМҮ көркемөнерпаз әртістеріне жалпы сомасы 1 111,2 мың теңгеге костюмдер тігілді.
- Атбасар ауданында аудандық бюджет қаражаты есебінен 2020 жылы клубтық кәсіпорындар үшін 3 392,1 мың теңгеге дыбыстық аппаратура, микшерлік пульт және микрофондар, 1 148,0 мың теңгеге музыкалық аспаптар сатып алынды, 9 көркемөнерпаздар ұжымына 4 500,0 мың теңгеге сахналық костюмдер тігілді және 7 500,0 мың теңгеге LED экран сатып алынды.
- Ерейментау ауданына жергілікті бюджеттен Жарық жабдықтарын, радиомикрофондарды, микрофондарға арналған тіректерді және т. б. сатып алуға 1 849,2 мың теңге бөлінді.
– Сандықтау ауданына жыл ішінде МТБ - ны нығайту үшін жергілікті бюджеттен 18 553,6 мың теңге бөлінді, оның ішінде Васильевский АМҮ үшін сахналық костюмдер-1 500,0 мың теңге, Жиһаз және креслолар сатып алу үшін-875,1 мың теңге, мәдени және Новоникольский АМҮ үшін музыкалық аппаратура сатып алуға-603,4 мың теңге, Сандықтау АМҮ ЖСҚ әзірлеуге-1 290,1 мың теңге және Балкашин АМҮ сметалық құжаттамасын 872,4 мың теңге сомасына ауданның 6 АМҮ. және т. б.
«Ауыл-Ел бесігі» республикалық жобасы шеңберінде жалпы сомасы 676,3 млн. теңгеге 3 жоба іске асырылды:
- Красный Яр ауылындағы "Көкше" МҮ ғимаратына күрделі жөндеу аяқталды;
- Шортанды ауданының Бос уақыт орталығының күрделі жөндеуі аяқталды;
- Атбасар ауданының Бастау ауылында жастардың бос уақытын өткізу орталығы құрылысының 1 кезеңі аяқталды.
«Жұмыспен қамту жол картасы» республикалық бағдарламасына жалпы сомасы 1,5 млрд.теңгеге 57 жоба енгізілді. 40 нысан жөнделді, оның ішінде 32 клубтық кәсіпорын, 5 кітапхана, 2 мемлекеттік мұрағат, облыстық филармония.Үкілі Ыбырай. Бағдарлама нәтижесінде 507 адам жұмысқа орналастырылды, оның ішінде халықты жұмыспен қамту орталығынан 221 адам тартылды.
Алтын Орданың 750 жылдығына, Абай Құнанбаевтың 175 жылдығына, Әбу Насыр Әл-Фарабидің 1150 жылдығына, Жеңістің 75 жылдығына, ҚР Конституциясының 25 жылдығына және Қазақстан халқы Ассамблеясының 25 жылдығына, мемлекеттік мерекелерге, оқиғалар мен мерейтойларға, «Рухани жаңғыру» бағдарламасын, Қазақстан Республикасындағы мәдени саясат тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде барлығы 2020 жылы Облыстың мәдениет кәсіпорындарымен 5 млн.астам көрермен санын қамтумен 3 млн. жуық іс-шара өткізілді.
Төтенше жағдай және карантин режимі басталғаннан бері Облыстың мәдениет ұйымдары 4 271 700 адамды қараумен 2 692 068 онлайн іс-шара өткізді.
2020 жылы барлығы 254 827 көрермен санымен 28 309 офлайн іс-шара өткізілді.
Алтын Орданың 750 жылдығы аясында 60 іс-шара өткізілді, оның ішінде 3 облыстық маңызы бар – «Жәнібек-Шалқар» жобасы, Қорғалжын ауданындағы Жәнібек-Шалқар көлінің маңындағы қираған Жәнібек хан кесенесінің орнында археологиялық қазба жұмыстары және Әдебиет және өнер музейінде «Жыраулар поэзиясы - хандық дәуір айнасы» ғылыми конференциясы, «Хан ордасынан Хан шатырға дейін» Тортай Сәдуақастың басып шығарылған кітабын сатып алу;
Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына - 5 000 іс-шара, оның ішінде Ақмола облыстық филармониясында Абай жылының ашылуы аясында. Үкілі Ыбырайдың "Kokshe" телеарнасында "Жүрегімнің түбіне терең бойла"атты мерекелік концерті өтті. Онлайн-режимде "Дара – Абай, дана – Абай" ақындар айтысы, «Ұйықтап жатқан жүректі ән оятар» облыстық интернет-байқауы өтті, оған 40-тан астам адам қатысты. Облыстық орыс драма театрында Абай Құнанбаевтың мерейтойына арналған «Коней своих не прерывая бег» спектаклінің қойылымы өтті.
3 әдеби орталық ашылды:
- Көкшетау қ. ГИБС,
- ОӘҒК-да.М. Жұмабаев,
- Ақкөл ОКЖ;
Әбу Насыр Әл-Фарабидің 1150 жылдығына 300 іс-шара, оның ішінде «Әл-Фараби және оның рухани мұрасы» атты 1 Халықаралық онлайн ғылыми-тәжірибелік конференция өткізілді.М. Жұмабаевтың қолдауымен және қатысуымен облыс әкімі Е.Б. Маржықпаев, Түркия Республикасынан келген Хажы Байрам Вели университетінің профессорлары - Қоңыралп Ержиласун бей және ЕҰУ профессорлары мен ғалымдары қатысты. Л. Гумилев атындағы еұу қ. Нұр-Сұлтан;
ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің «Рухани қазына» III Республикалық онлайн байқауының қорытындысы бойынша Ақмола облысы 4 номинация бойынша жеңіске жетті:
- «Облыстық маңызы бар үздік музей» ағымдағы жылы 100 жасқа толған Ақмола облыстық тарихи-өлкетану мұражайы жеңімпаз болып танылды;;
- «Бір отбасы-бір кәсіп» номинациясында Қорғалжын ауданының Құсайыновтар халықтық отбасылық ансамблі үздік атанды;
- Мағжан Жұмабайев атындағы Ақмола облыстық әмбебап ғылыми кітапханасының сайты «Мемлекеттік кітапханалардың үздік сайты» номинациясы бойынша үздік деп танылды;
- «Аудандық маңызы бар кітапхананың үздік қызметкері» номинациясында Жақсы орталық аудандық кітапханасының кітапханашысы А. Кайдаулова жеңімпаз болып танылды.
Ақмола облысының кәсіби және халық шығармашылығының жетістіктерін дәріптеу және насихаттау мақсатында халықаралық мәдени кеңістікке интеграциялау бойынша белгілі бір жұмыс жүргізілді.
2020 жылдың ақпан айында «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Жаһандағы заманауи Қазақстан» арнайы жобасы және «шекараны кеңейту» инновациялық жобасы аясында Ақмола облыстық орыс драма театры облыс әкімдігінің қолдауымен алғаш рет «Панночка» спектаклімен «Кипрдегі бес кеш» V Халықаралық театр фестиваліне қатысты.
Облыстың өнерпаздары Ресей, Түркия, Испанияның 13 республикалық және 6 халықаралық онлайн-конкурстарына қатысты. Ақмола облысының 42 солисі мен 14 көркемөнерпаздар ұжымы халықаралық байқаулардың Лауреаттары атанды, 15 Гран-при, 27 жүлделі бірінші және екінші орындарды жеңіп алды.
Облыстық халық шығармашылығы орталығының базасында облыста 14 аймақаралық, облыстық әртүрлі жанрлы имидждік онлайн-жобалар өтті, оларға облыстың барлық 17 өңірінің аудандық кәсіпорындары мен шығармашылық ұжымдары белсенді қатысты.
Облыстың клубтық кәсіпорындары 4 058 019 адамды қамтумен 30 276 іс-шара өткізді. Төтенше жағдай және карантин режимі басталғаннан бері 2 297 580 адам қаралған 21 871 онлайн іс-шара өткізілді.
Облыс бойынша барлығы 2 526 клубтық құрылым жұмыс істейді (2019 ж. - 2 513), оған 29 646 адам қатысады (2019 ж. – 30 600). Ауылда 2 143 клубтық құрылым жұмыс істейді (2019 ж. – 2 145), қатысушылар саны 22 950 (2019 ж. – 22 750).
111 көркемөнерпаздар ұжымының «Халықтық» және «Үлгілі» атақтарын лайықты алып жүр. Онда 2 817 адам шұғылданады.
Филармонияның шығармашылық кәсіби ұжымдары 188 концерт (19 – офлайн, 169 - онлайн) өткізді. Түскен қаражат сомасы 3,5 млн.теңгені құрады, іс-шараға барлығы 71 мың көрермен келді.
Облыс театрлары 340 спектакль қойды, оның ішінде 7 премьер, барлығы 57 960 көрерменге қызмет көрсетілді, ақылы қызметтерден түскен табыс 8,5 млн.теңгені құрады. (659-онлайн іс-шара).
Мемлекеттік желі кітапханаларының кітап қоры 4 688 794 дананы құрайды (2019 ж. - 4 768 412), оның ішінде мемлекеттік тілде - 1 384 020 дана (2019 ж. – 1 329 338). Ауылдағы кітап қоры 3 150 455 дананы құрайды, оның ішінде мемлекеттік тілге – 1 020 404 дана.өткен жылмен салыстырғанда кітапхана жүйесінің қысқаруына және ескірген әдебиеттердің есептен шығарылуына байланысты кітап қоры азайды.
Кітапхана саласын жаңғырту жалғасуда. Облыс бойынша модельді кітапханалардың жалпы саны 71 (2019ж. - 64), соның ішінде 48 модельді ауылдық кітапханалар. Егер 2019 жылы облыс кітапханаларында 14 коворкинг-орталық болса, 2020 жылы олардың саны 11-ге артып, 25-ті құрады. Облыс кітапханаларындағы компьютерлер саны 702 (кітапханалардың жалпы санының 85%), оның ішінде 378 ауылдық жерлерде. Интернет желісіне қосылған кітапханалар саны 208 (61%) құрайды, бұл 2019 жылғы деректермен салыстырғанда 14 – ке ұлғайды, телефондандырылғаны-318, бұл 2019 жылғы көрсеткіштерден 12-ге артық (94%).
Ағымдағы кезеңде облыстың 11 мұражайы 2 259 экскурсия, 626 дәріс өткізді, 403 көрме ұйымдастырылды, 936 музей заттары келіп түсті және өңделді. Барлық нысандармен 155 506 адамға қызмет көрсетілді.
Алтын Орданың 750 жылдығына арналған Қорғалжын ауданы аумағындағы ортағасырлық кесененің қираған орнында археологиялық қазба жүргізудің инновациялық ғылыми-зерттеу жобасы іске асырылды. Жәнібек-Шалқар кесенесінің қирандыларынан табылған заттарды мұқият зерттегеннен кейін ғалымдар мұнда хан отбасының өкілдері жерленген деген пікірге келді. Табылған барлық қалдықтар Нұр-сұлтан қаласындағы ҚР Ұлттық мұражайына тапсырылды, содан кейін генетикалық талдауларды алу үшін Швецияға және Ресейге антропологиялық келбетті анықтау үшін жіберілді (нәтижелер а.ж. наурыз айында түседі).
Мәлік Ғабдуллиннің 105 жылдығына және Мәлік Ғабдуллин музейінің 25 жылдығына орай 250 дана " Қазақ баласы. Қазақтың ұлы". Кітапқа Қазақстан Жазушылар Одағының қорында және Орталық мемлекеттік мұрағатта сақталған М.Ғабдуллиннің қолжазбалары енген. Кітаптың тұсаукесері 2020 жылғы 23 желтоқсанда өтті.
Облыста 1 793 тарих және мәдениет ескерткіштері, оның ішінде – 4 республикалық маңызы бар, 1 032 – жергілікті және алдын ала есепке алу тізіміне енгізілген 757 тарихи-мәдени мұра объектілері бар. Киелі нысандар – 11 жалпыұлттық және 35 өңірлік маңызы бар. Киелі нысандарды дәріптеу бойынша 4 жоба іске асырылды, 42 бейнеролик шығарылды.
Облыстың 21 мемлекеттік мұрағаты 22,8 млн.Тен. Мемлекеттік сақтауға басқару құжаттамасын сақтаудың 29,8 мың бірлігі келіп түсті. Істер номенклатурасының 233-і бекітілді және келісілді, ведомстволық сақтау сатысында істерді өндіру, қалыптастыру және олардың сақталуы мәселелері бойынша 152 семинар-кеңес ұйымдастырылды және өткізілді. 2020 жылы БАҚ - та мемлекеттік мұрағаттар құжаттары бойынша 118 мақала жарияланды, Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша «Мұрағаттық анықтамалар, мұрағаттық құжаттардың көшірмелері немесе мұрағаттық үзінділер беру» - 257. 225 фотоқұжаттық сөз сөйлеулер дайындалды, 217 экскурсия, 46 сабақ, 23 конференция және «дөңгелек үстелдер» өткізілді. «Қазақстан-Көкшетау» республикалық телеарнасымен бірлесіп 20 сюжет шығарылды. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 2 жоба жұмыс істейді: «Ақмола облысы тарихы мұрағаты құжаттары» - 177 онлайн – экскурсия өткізілді," тарих беттерінен" жобасы бойынша 8 кітап шығарылды.