Мемлекеттік қаржыны тиімді басқару заңдылық, ашықтық және жауапкершілік принциптерін сақтамай басқару мүмкін емес. Қаржы органдары үшін бұл принциптер ерекше маңызға ие, өйткені олардың қызметі бюджетті жоспарлаумен және орындаумен, мемлекеттік қаражатты бөлумен және пайдаланумен, сондай-ақ қаржылық тәртіпті сақтауды бақылаумен байланысты.
Сондықтан да сыбайлас жемқорлықтың алдын алу — мемлекеттік қызметшілердің кәсіби қызметінің ажырамас бөлігі болып табылады. Тек жасалып қойған бұзушылықтарды анықтап қана қоймай, сонымен қатар сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің туындауына әкеп соғуы мүмкін жағдайлар мен себептерді уақтылы жою маңызды.
Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасына енгізілген өзгерістер аталған жұмыстың профилактикалық бағытын күшейте түседі. Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 12 маусымдағы № 311-VIII Заңы мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу механизмдерін дамытуды қарастырады, ал 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап осы салада жаңа талаптар енгізіледі.
Қаржы саласының қызметкерлері үшін мүдделер қақтығысы мәселелері ерекше маңызға ие. Бюджет мәселелерін қарастыру кезінде, қаржылық шешімдер қабылдауда, қаражатты бөлуде және мемлекеттік мекемелермен өзара іс-қимыл жасау кезінде қабылданатын шешімдердің объективтілігі мен бейтараптығына жеке мүдделіліктің әсерін жою қажет.
Мүдделердің әлеуетті қақтығысын уақтылы анықтау сыбайлас жемқорлық тәуекелін бұзу орын алмай тұрып болдыруға мүмкіндік береді. Бұл заманауи сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың негізгі принциптерінің бірі — бұзушылыққа жол бермей, оның алдын алу.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет күнделікті жұмыс барысында қалыптасады. Бюджет қаражатына жауапкершілікпен қарау, шешім қабылдау кезіндегі объективтілік, белгіленген рәсімдерді сақтау, қаржылық процестердің ашықтығы мен айқындылығы, қызметтік өкілеттіктерді жеке мақсаттар үшін пайдалануға жол бермеу — бұл жай ғана заңнама талаптары емес, мемлекеттік қызметшінің кәсіби этикасының негізі.
Мемлекеттік органдардың басшыларына ерекше рөл тиеліп тұр. Дәл осы басшы өз жеке үлгісімен ұжымның заңдылық, жауапкершілік және қызметтік міндеттерін адал атқару мәселелеріне деген көзқарасын қалыптастырады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу әрбір мемлекеттік қызметшіден, қабылданған әрбір шешімнен және әрбір іс-әрекеттен басталады.
Сонымен қатар, қаржылық процестердің ашықтығы, мемлекеттік қаражатқа жауапкершілікпен қарау және әрбір қызметкердің жеке адалдығы — азаматтардың сенімін нығайту мен мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттырудың маңызды шарттары болып табылады.
Ақмола облысының
қаржы басқармасы басшысы
Т.Ю. Белая
Ақмола облысының қаржы басқармасы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттың жобасын әзірледі.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша азайтуға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға, сондай-ақ мемлекеттік орган қызметінде ашықтық және парасаттылық қағидаттарын қамтамасыз етуге бағытталған.
Заңнама талаптарына сәйкес жоба танысу және талқылау үшін орналастырылады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттың жобасы бойынша ұсыныстар мен ескертулер белгіленген тәртіппен қабылданады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттың жобасына байланысты мәселелер бойынша жергілікті бюджеттердің орындалуын жиынтық-талдау және ақпараттық жүйелер бөлімінің бас маманы Зинаида Агавердиевна Мещеряковаға 87162 25 30 48 телефоны бойынша хабарласуға болады.
Осы жылдың 09 қыркүйегінде Қаржы басқармасының қызметкерлері оқыту дәрісіне қатысты, онда спикер ретінде ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Ақмола облысы бойынша департаментінің Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу басқармасының басшысы Құсайнов Аманжол Амангелдіұлы сөйледі. Келесі тақырыптар қарастырылды: ҚР сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасындағы жаңалықтар, сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жолдары, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау және оларды бейтараптандыру әдістері, мемлекеттік қызметшінің этикалық нормаларын сақтау.
Мемлекеттік қызметшілер үшін енгізілген жаңа шектеулерге және оларды бұзғаны үшін жауапкершілікке ерекше назар аударылды.
Іс-шара қызметкерлердің құқықтық сауаттылығын арттыруға және мемлекеттік аппараттағы құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталды.
Ағымдағы жылғы 30 шілдеде Ақмола облысы әкімдігінің отырысында өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары және 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы облыстық бюджеттің атқарылуы қаралды.
Бюджеттің атқарылуы және екінші жартыжылдықтағы міндеттер туралы Ақмола облысының қаржы басқармасының басшысы Т.Ю. Белая баяндама жасады.
Бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша бюджетті атқарудың негізгі көрсеткіштерінде оң динамика байқалады.
Облыстық бюджет кірісіне 134 млрд теңге түсті, бұл жоспардың 103,2%-ын құрайды. Жоспардан тыс 4 101,7 млн теңге кіріс түсті. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда кірістер 14,6 млрд теңгеге ұлғайып, өсу қарқыны 112,3% құрады.
Облыстық бюджеттің шығыс бөлігі 365,2 млрд теңге көлемінде немесе жоспарға 99,4% орындалды. Осы көрсеткіш бойынша Ақмола облысы (республика өңірлері арасында 9-орынға ие болды, ал 2025 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 14-орында болған), облыс бюджетінің атқарылу деңгейі республика бойынша облыстардың орташа көрсеткішінен 2,6 пайыздық тармаққа жоғары.
Отырыс қорытындысы бойынша жергілікті бюджеттерге салықтар мен төлемдердің толық көлемде жинақталуын, сондай-ақ бюджет қаражатының уақтылы әрі тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету жөнінде міндеттер қойылды.
01.07.2026 жылға арналған бюджеттің атқарылуы
Ақмола облысының Қаржы басқармасында Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының күшіне енуіне арналған ақпараттық кеңес өтті.
Іс-шара барысында ұжым Конституцияның негізгі ережелерімен, конституциялық реформаның басты бағыттарымен және оның еліміздің одан әрі дамуы үшін маңызымен танысты. Заңдылықты нығайту, мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Мемлекеттік қызметшілер үшін жаңа Конституцияның күшіне енуі оның ережелерін жан-жақты зерделеуді, конституциялық қағидаттарды мүлтіксіз сақтауды және қолданыстағы заңнама аясында мемлекеттік реформаларды іске асыруды қамтамасыз етуді талап ететіні атап өтілді.
Ақмола облысының қаржы басқармасы 2026 жылғы 22-26 маусым аралығында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау нәтижелерін талқылау басталғаны туралы хабарлайды.
Барлық мүдделі тұлғалар сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау нәтижелерін талқылауға қатыса алады.
Талдауға қатысу сұрақтары бойынша Ақмола облысы қаржы басқармасының бас маманы - заңгер Закирьянова Мира Оралқызына 2026 жылғы 26 маусымға дейін келесі телефон нөмірлері бойынша хабарласуға болады: 25-30-48, 25-30-42 (қабылдау бөлмесі).