Құрметті әріптестер!
2020 жылдың 1 қыркүйегінде Мемлекет басшысы «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты халыққа кезекті Жолдауымен сөз сөйледі. ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауы азаматтардың құқықтары мен бостандығы мемлекеттің басты элементі және құндылығы болып табылатын, мемлекет сатысына бағыт алғанымызды айқын көрсетеді. Ол мемлекеттік басқару тәсілдері, кадрлық саясат, шешім қабылдау жүйесі және оны орындауға жауапкершілік өзгеретінін атап өтті.
Саяси реформалар
Ең алдымен Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік басқару тәсілдері, кадрлық саясат, шешім қабылдау жүйесі және оны орындауға жауапкершілікті өзгерту шешімін қабылдады. Алдағы уақытта елімізде бірқатар жаңа құрылымдар құрылатын болады:
- президентке тікелей бағынысты Стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттік. Ол сондай-ақ Реформалар жөніндегі жоғарғы президенттік кеңес болып аталады. Агенттіктің құрамына қазіргі кезде Ұлттық экономика министрлігінің құрамына еніп отырған Статистика жөніндегі комитет енетін болады;
- Бәсекелестікті қорғау және дамыту жөніндегі агенттік; Ұлттық банк жанындағы Ақша-кредит саясаты жөніндегі комитет;
- Онлайн-петициялардың бірыңғай заңды институты;
- қазіргі уақытта ІІМ құрамына енетін ТЖ комитеті жеке ведомство – Төтенше жағдайлар министрлігі (ТЖМ) болады.
Тоқаевтың сөзінше, реформаның екінші қадамы «мемаппарат пен квазимемлекеттік сектор қызметкерлерін қысқарту». «Мемлекеттік аппарат және квазимемлекеттік сектор қызметкерлерін қысқарту мерзімін жеделдетуді тапсырамын. Биыл олардың санын 10 пайызға, ал келесі жылы 15 пайызға қысқартқан жөн. Осылайша біз 2021 жылы шенеуніктердің санын 25 пайызға қысқарту мәселесін шешетін боламыз. Соның нәтижесінде және цифрландыру үдерісін ескере отырып, одан әрі қысқарту туралы шешім қабылдаймыз» — деп жалғастыра келе республика басшысы, ел жаңа көзқарастар мен бастамалары бар жаңа кәсіби кадрларға аса мұқтаж екендігін атап өтті.
Тоқаев өз Жолдауында норма шығару мәселелерін қайта қарауға келгенде коронавирус тақырыбына тағы да оралды. Карантин кезінде құқықтық жүйенің қасаңдығы қолбайлау болып, жұмысты қатты тежегені жасырын емес. Негізгі проблема атқарушы биліктің әр қадамының заңмен шектеліп, адымының ашылмауында болып отыр.
«Біз министрлер мен әкімдерге зор талап қоямыз, бірақ олардың өкілеттіктері заңдар мен қаулылардың нақты нормаларының аясында шектеледі. Бұл жағдай мемлекеттік аппараттың ғана емес, Парламенттің де жұмысын қиындатады. Алмағайып дүниеде жедел шешім қабылдай алмау ұлттық қауіпсіздікке нұқсан келтіруі мүмкін» - деп Президент атап өтті.
Жаңа экономикалық бағдар
Жолдаудың келесі тарауы – жаңа жағдайдағы экономикалық даму. ҚР Президенті ұзаққа созылған мұнай дәуірі аяқталғанын, бұл ретте қазақстандықтарға әлемдік нарықтың мүлде жаңа ахуалына дайын болу керектігін баяндады.
Президент жаңа экономикалық бағыт негізделуі тиіс жеті негізгі қағидатты атап өтті. Олардың арасында-игіліктер мен міндеттерді әділ бөлу, адал бәсекелестік кезіндегі жеке кәсіпкерліктің жетекші рөлі, адамның жаңа тұрпатын қалыптастыруға Инвестициялар, мемлекет қабылдаған шешімдер үшін қоғам алдындағы жауапкершілік бар.
Шағын және орта бизнеске үлкен көңіл бөлінеді. Мемлекет басшысы мемлекеттік құрылымдардың кәсіпкерлік қызметке кез келген заңсыз араласуы, бизнесмендердің жұмысына кедергі жасау мемлекетке қарсы жасалған ауыр қылмыс ретінде қабылдануы тиіс екенін атап өтті.
Білім, денсаулық, отбасы
Президент қолжетімді және сапалы біліммен қамтамасыз ету, денсаулық сақтау жүйесін нығайтудың маңыздылығын көрсете отыра, отбасы демографиялық жағдайға, балалардың қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау мәселелеріне алаңдаушылық білдірді.
Әлеуметтік саясаттың жаңа парадигмасы
Саяси және экономикалық реформалар, сайып келгенде, азаматтардың әлеуметтік әл-ауқатына әкелуі керек. Жалпы алғанда бізге әлеуметтік саясаттың жаңа парадигмасы қажет. Оның айтуынша, бүгінде елімізде мемлекет жауапкершілігінің бұлыңғырлығы және азаматтардың өз құқықтарын түсінбеуі орын алып отыр, өйткені әлеуметтік қамсыздандыру саласы қазірдің өзінде 17 заң мен ондаған заңға тәуелді актілермен реттеледі. Тоқаев Үкіметке еліміздің әлеуметтік кодексін әзірлеуге кірісуді тапсырды. Атап айтқанда, жақын арада әлеуметтік төлемдерді цифрландыру бойынша шаралар қабылданатын болады. «Біз зейнетақы мен жәрдемақы тағайындаған кезде халықтың буда-буда қағаз толтырып, сансыз есікті тоздыруға мәжбүр болып жүргенін көріп отырмыз. Мұның бәрін толықтай цифрландыру керек. Адамдар емес, мәліметтер «зыр жүгіруге» тиіс, — деп атап өте отыра Тоқаев, бүгінде барлық азаматтардың Интернетке сапалы қол жетімділігі — бұл жолдар мен электр энергиясы сияқты негізгі қажеттілік екенін айтты.
Жолдауда Президент сондай-ақ Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамытудың жаңа тұжырымдамасын әзірлеуді тапсырды, жергілікті басшыларға көбірек өкілеттік пен жауапкершілік жүктеді. Оның айтуынша, формализм мен жеделдіктің болмауына байланысты жергілікті жерлерде шешілмейтін проблемалар әлеуметтік желілердің арқасында бүкіл елге белгілі болады, ал азаматтар кейде жергілікті мәселелерді шешу үшін Мемлекет басшысына тікелей жүгінеді. «Азаматтардың реформалар мен ұсыныстарға бастамашылық етуі үшін бірыңғай заңды онлайн-петиция институтын құру қажет. Мұндай механизм кез-келген манипуляциядан толық қорғалуы керек. Үкімет азаматтық қоғаммен өзара іс-қимыл жасай отырып, осы маңызды жобаға қатысты нормативтік — құқықтық базаны әзірлеп, барлық техникалық мәселелерді шешуі керек» - деп тапсырды Қасым-Жомарт Тоқаев.
Өз сөзін аяқтай келе, Тоқаев реформалардың түпкілікті жетістігі әрбір қазақстандықа байланысты екенін айтты. Баршамыз өз-өзімізді дамытуға күш салуымыз керек. Замана сынағы бізден үздіксіз қозғалысты, мықты күш-жігерді және табанды еңбекті талап етіп отыр. Сондықтан еліміздің бақытты әрі жарқын келешегі әр азаматтың қажырлы қызметіне байланысты болмақ.