Меню
Страницы
Статья
Коронавирусқа қарсы вакцинация: қазақстандықтардың өзекті сұрақтарына жауаптар
Әлем халқының басым бөлігі сияқты, соңғы екі аптада қазақстандықтар коронавирустық инфекцияға қарсы вакцинаны белсенді ала бастады. Бүгінде ел азаматтары қолжетімді "Спутник V" вакцинасымен егіледі. Сәуір айының соңына қарай қазақстандық QazCOVID-in (QazVac) вакцинасының 50 мың дозасы түсуі тиіс, оны әзірге 25 мың адам вакцинациялай алады. Вакцинация бойынша ең өзекті сұрақтарға жауаптарды "ҚазАқпарат" ХАА тілшісінің материалынан оқыңыз.
Қазақстанда вакцинамен қанша адам егілді? Соңғы деректерге сәйкес, Қазақстанда бірінші компонентпен 644 643 адам вакцинацияланды, оның ішінде екінші компонентпен егілгендер - 116 786 адам. Ал 9 сәуірдегі жағдай бойынша вакцинаның бірінші компонентімен 254 344 қазақстандық егілді, екінші компонентімен 94 246 адам егілді. Биыл қанша қазақстандық коронавирусқа қарсы егуді жоспарлап отыр? Ағымдағы жылы коронавирустық инфекцияға қарсы 9,9 млн адамды егу жоспарланған, бұл ел халқының шамамен 53% - ын құрайды. "Шамамен ағымдағы жылдың бірінші жартыжылдығында КВИ-ға қарсы келіп түсетін вакцинаның көлемін ескере отырып, республика бойынша шамамен 6 млн адамды егу жоспарлануда. Бұл ретте, вакцинация ерікті негізде беріледі", - деп атап өтті Денсаулық сақтау министрлігінде. Вакцинация тегін бе? КВИ-ға қарсы Вакцинация тегін негізде жүргізіледі, өйткені ол тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне кіреді. 65 жастан асқан адамдарға не істеу керек-оларды вакцинациялауға бола ма? Ағымдағы жылдың наурыз айынан бастап елімізде 65 жастан асқан адамдарды вакцинациялауға рұқсат етілді. Осыған байланысты вакцинациялауға қарсы көрсетілімдері жоқ тілек білдірген адамдар тіркелген емханаға қайта жүгініп, медициналық қарсы көрсетілімдері болмаған жағдайда КВИ-ға қарсы вакцинациялауды алуы керек. Сәуірден бастап халықты коронавирусқа қарсы жаппай егу басталды. Вакцинация алу үшін азаматқа қайда және қалай жүгіну керек? "КВИ-ға қарсы профилактикалық егулер жүргізетін медициналық ұйымдардың тізімі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің сайтында орналастырылған. Вакцинацияны алу үшін тіркелген жері бойынша емханадағы учаскелік дәрігерге хабарласып, жазылуға болады", - деп жауап берді ҚР ДСМ. Бұл ретте вакцинация басқа медициналық ұйымдарда да тіркеусіз, кезек тәртібімен жүргізілуі мүмкін (емханаларда шектеу шараларын бұзуға ықпал етпеу үшін алдын ала жазылу және егуді қай күнге алуға болатынын білу қажет). Сондай-ақ, аумақтық емханалардың көшпелі егу бригадалары жұмыс істейді. Коронавирусқа қарсы вакцинация СОО - да жүргізіледі. Мұндай орталықтардағы егу пункттері жазбасыз және кезек тәртібімен жүргізіледі. Өзімен бірге жеке куәлігі болуы қажет. Егер вакцинаны алуды жоспарлаған адам кенеттен бас тартуды сезсе немесе ауырып қалса-вакцинаны кейінге қалдыру керек пе? "Вакцинаның нұсқаулығына сәйкес," Спутник-V" вакцинасын енгізуге қарсы көрсетілімдер құрамында ұқсас компоненттері бар вакцинаның немесе вакцинаның қандай да бір компонентіне аса жоғары сезімталдық, анамнездегі ауыр аллергиялық реакциялар, жүктілік және бала емізу кезеңі, 18 жасқа дейінгі жас (тиімділігі мен қауіпсіздігі туралы деректердің болмауына байланысты), жіті инфекциялық және инфекциялық емес аурулар (егер бар болса, оларды вакцинациялау қалпына келгенге дейін немесе егер ауру созылмалы болса, ремиссияға дейін кейінге қалдырылады) болып табылады",-деп хабарлайды Денсаулық сақтау министрлігі. Осылайша, жедел ауру кезінде вакцинация қалпына келгенге дейін кешіктіріледі. Сонымен қатар, кез-келген вакцинациядан бұрын медицина қызметкері тексеру жүргізеді және ауру анықталған кезде адамға егуден медициналық анықтама беріледі. Вакцинациядан кейін адам қандай реакцияларды сезінуі керек? Бүгінгі күні республика бойынша вакцинаны енгізумен байланысты КВИ-ға қарсы иммундаудан кейін қолайсыз көріністер тіркелген жоқ. Сонымен қатар, вакцинаны қолдану жөніндегі нұсқаулықта сипатталған күтілетін реакциялар тіркеледі. Бұл жергілікті реакциялар, мысалы: инъекция орнындағы ауырсыну, ісіну және қызару, сондай-ақ дене температурасының жоғарылауы, тұмауға ұқсас белгілер, артралгия, миалгия сияқты жалпы реакциялар. Егер адамда вакцинациядан кейін реакция болмаса, бұл вакцина әлі де өз әсерін береді дегенді білдіре ме?
Вакцинациядан кейінгі кезеңде ағзаның реакциясының көрінісі организмнің жеке ерекшеліктеріне (Конституциялық, жас, генетикалық және басқалар) және қатар жүретін фондық ауруларға байланысты. "Сонымен қатар, вакцинадан кейінгі реакциялардың ауырлығы әрдайым иммундық жауаптың дамуын көрсете бермейді, яғни реакцияның болмауы вакцинациядан әсердің жоқтығын көрсетпейді", - деді министрлік. Әзірленген коронавирустық вакциналар несімен ерекшеленеді-мысалы, ресейлік "Спутник V" шетелдік "Pfizer" немесе "AstraZeneca"? Ресейлік "Спутник V" коронавирусына қарсы вакцина және британдық "AstraZeneca" вакцинасы аденовирусқа негізделген векторлық вакцина болып табылады. Ресейлік вакцинада Вектор (тасымалдаушы) ретінде адам аденовирусы, Британдық үшін – шимпанзе аденовирусы қолданылады. Екі вакцина да өндіріс технологиясына ұқсас, онда аденовирустар генетикалық материалдан айырылған және оларға коронавирус шыбықтарының бөлшектері отырғызылған. Олардан айырмашылығы, Pfizer коронавирусына қарсы вакцина иммунитетті ояту үшін бір немесе бірнеше коронавирус гендерін қолданатын генетикалық вакциналарға жатады. QazCOVID-in вакцинасы туралы толығырақ мына жерден оқи аласыз. Екі компонентті вакцина толық қорғаныс бере ме? Біздің елімізде қолданылатын "Спутник V" вакцинасымен КВИ-ға қарсы Вакцинация 21 күндік аралықпен екі рет жүргізіледі. Вакцинаның бірінші компонентін енгізгеннен кейін коронавирусқа қарсы антиденелер 12-14 күнде шығарыла бастайды. Осы вакцинаның екінші компонентін енгізу В-жад жасушаларының өндірілуіне және КВИ-ге қарсы толық және ұзақ иммунитеттің қалыптасуына ықпал етеді. "Сонымен қатар, вакцинацияланған адамдар шектеу шараларын сақтауды жалғастыруы керек: бетперде кию және қол гигиенасы. Себебі, егер КВИ-ге қарсы иммунитеті бар адам, егер шектеу шаралары сақталмаса, біреуден вирустар алады (яғни, ол жұқтырады), онда ол өзі бұл инфекцияны қорғауға байланысты симптомдармен ауырмайды, бірақ қысқа уақыт ішінде тасымалдаушы бола алады және қарапайым спецификалық емес қорғаныс шараларын (маска кию, қол гигиенасы, физикалық алыстау) сақтамай, вирустарды басқа адамға береді", - деді Денсаулық сақтау министрлігі Азаматтарға. Вакцина алғаннан кейін денеде қанша антиденелер болады? Қазіргі уақытта әлемде иммундық жауаптың ұзақтығы туралы ғылыми дәлелдер жоқ. Алайда, Қазақстанда қолданылатын "Спутник V" вакцинасын әзірлеген ғалымдардың болжамына сәйкес, вакцинациядан кейінгі иммунитет шамамен 2 жыл сақталады, адам ағзасындағы антиденелердің деңгейі (яғни иммунитет) ауырған ауруға қарағанда жоғары. Сонымен қатар, антиденелер титрі КВИ-ге иммунитеттің болуының жалғыз көрсеткіші емес. Бұл вакцинациядан кейін пайда болатын және табиғи инфекциямен кездескен кезде антиденелердің жоғары деңгейінің тез дамуымен көрінетін жасушалардың иммунологиялық жадына байланысты. QazCOVID-in вакцинасына келетін болсақ, ғылыми-зерттеу институтының бас директоры Күнсұлу Закарияның айтуынша, препарат туралы толық ақпаратты клиникалық зерттеулердің үшінші кезеңінің нәтижелері бойынша ғана білуге болады. Өздері QazCOVID-in вакцинасымен егілген ҒЗИ ғалымдары олардың антиденелері 9 ай бойы сақталатынын атап өтті. Клиникалық зерттеулердің бірінші және екінші фазаларының нәтижелері бойынша QazCOVID-in вакцинасымен егілген адамдарда бірінші вакцинациядан кейін 2-ден 16-ға дейінгі титрде вирусты бейтараптандыратын антиденелердің пайда болуы байқалады, екінші вакцинациядан кейінгі деңгей тұрақты өсуде. Орташа геометриялық титр-99,5. Ғалымдар мәлімдегендей, бұл сандар қазақстандық вакцинаның имунностимуляциялаушы белсенділігінің жоғары екендігін көрсетеді.