Жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шаралары
Кәсіптік оқыту
Қазақстан Республикасының азаматтары мен жұмыссыздар қатарындағы қандастар екі жыл ішінде бір рет кәсіптік оқуға құқылы.
Кәсіптік оқыту кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және біліктілікті арттыруды қамтиды және жүзеге асырылады:
1) Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы заңнамасына сәйкес техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарында, білім беру қызметіне құқығы бар жұмыс берушілер жанындағы оқу орталықтарында (бұдан әрі - оқу ұйымдары) немесе жұмыс берушінің өтінімі бойынша жұмыс берушінің жұмыс орнында;
2) электрондық еңбек биржасында сұранысқа ие кәсіптер тізбесі бойынша жүргізіледі.
Кәсіптік оқытуды ұйымдастыру және қаржыландыру тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.
Кәсіптік оқытуға жолдаманы мансап орталығы береді, егер:
1) қажетті кәсіби біліктіліктің болмауына байланысты тиісті жұмысты таңдау мүмкін емес;
2) кәсіптік дағдыларға жауап беретін жұмыстың болмауына байланысты кәсіпті (мамандықты), кәсіп түрін өзгерту қажет;
3)бұрынғы кәсібі бойынша жұмысты орындау қабілеті жоғалса.
Оқуды дәлелсіз себеппен өз бетінше тоқтатқан адамдар жұмыссыз ретінде қайта тіркелген күннен бастап бір күнтізбелік жыл өткен соң оқуға қайта жіберілуі мүмкін, бірақ бір реттен артық емес.
Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу
Кәсіпкерлік бастамашылыққа жәрдемдесу жөніндегі қызметтерді алуға уәкілетті мемлекеттік орган айқындаған жеке тұлғалардың жекелеген санаттары құқылы.
Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу:
1) кәсіпкерлік негіздеріне оқыту;
2) жаңа бизнес идеяларды іске асыруға өтеусіз гранттар беру;
3) қайтарымды негізде микрокредиттер беру.
Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.
Субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыру
Субсидияланатын жұмыс орындарына жұмысқа орналасуға денсаулығына зиян келтірмейтін және оқу процесін бұзбайтын жұмыстарға қатысатын жұмыссыздардың, жалпы білім беретін мектептердің студенттері мен жоғары сынып оқушыларының оқудан бос уақытында құқығы бар.
Жұмыс беруші мансап орталығымен шарт негізінде субсидияланатын жұмыс орындарын құрады, оларды құру кезінде тұрақты жұмыс орындарына Бос орындар пайдаланылмайды.
Субсидияланатын жұмыс орындары ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда құрылмайды.
Жұмыс беруші мен еңбек ұтқырлығы орталығы арасында субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыру туралы шарт электрондық еңбек биржасы арқылы жасалады.
Субсидияланатын жұмыс орындары алынған кәсіп (мамандық) бойынша бастапқы жұмыс тәжірибесін алуға немесе қолда бар еңбек дағдыларын сақтауға жәрдемдесу үшін ұйымдастырылады.
Еңбек ұтқырлығы орталығы:
1) субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыруға сұраныс пен ұсынысты айқындайды;
2) субсидияланатын жұмыс орындарын құруға өтінім берген ұйымдардың тізбесін және ұйымдастырылатын жұмыс орындарының санын бекітеді.
Субсидияланатын жұмыс орындарына жіберуге осы баптың 1-тармағында көрсетілген адамдардың келісімімен ғана жол беріледі, бұл ретте олардың денсаулық жағдайы, жас, кәсіптік және басқа да жеке ерекшеліктері ескеріледі.
Егер осы баптың 1-тармағында көрсетілген адам он сегіз жасқа толмаған болса, оны субсидияланатын жұмыс орындарына жіберуге оның заңды өкілдерінің келісімімен жол беріледі.
Субсидияланатын жұмыс орындарында еңбек қызметін дәлелсіз себеппен өз бетінше тоқтатқан адамдар жұмыссыз ретінде есептен шығарылады және жұмыссыз ретінде қайта тіркелген күннен бастап үш ай өткен соң ғана жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қайта қатыса алады.
Субсидияланатын жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылған адамдарға Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы қолданылады.
Субсидияланатын жұмыс орындарының тізбесін, субсидияланатын жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылатын адамдарға қойылатын талаптарды, олардың жалақысын субсидиялаудың мөлшері мен мерзімдерін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.
Субсидияланатын жұмыс орындарын ұйымдастыру және субсидияланатын жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылған адамдардың жалақысын субсидиялау тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.
Жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру үшін ерікті қоныс аударуға жәрдемдесу
Жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру үшін ерікті түрде қоныс аударуға жәрдемдесу жөніндегі шараларға қатысуға жұмыс іздеп жүрген адамдардың және (немесе) жұмыссыздардың, қандастардың, сондай-ақ жұмыс берушілердің құқығы бар.
Жаңа тұрғылықты жерге ерікті түрде қоныс аудару үшін басым құқық пайдаланылады:
1) он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының тәрбиеленушілері мен түлектері;
2) орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының түлектері;
3) жұмыс беруші - заңды тұлғаның таратылуына не жұмыс беруші - жеке тұлға қызметінің тоқтатылуына, жұмыскерлер санының немесе штатының қысқаруына, жұмыс берушінің экономикалық жай-күйінің нашарлауына әкеп соққан өндірістер мен орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер көлемінің төмендеуіне байланысты босатылған адамдар.
Еңбек ұтқырлығы орталықтары жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету үшін адамдарды жаңа тұрғылықты жерге ерікті түрде көшіруге жәрдемдеседі:
1) бір облыс шегінде - экономикалық әлеуеті төмен ауылдардан ауылдық елді мекендерге, моноқалаларға, Экономикалық даму әлеуеті жоғары аудандық (облыстық) маңызы бар қалаларға;
2) Қазақстан Республикасының ерікті түрде қоныс аударуды көздейтін көші-қон саласындағы заңнамасына сәйкес қоныс аударушылар мен қандастарды қабылдаудың өңірлік квоталары шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын өңірлерге жіберіледі.
Ерікті қоныс аударатын адамдарды мемлекеттік қолдау мыналарды қамтиды:
1) қызметкердің көшуі жұмыс берушінің қаражаты есебінен жүзеге асырылатын жағдайларды қоспағанда, адамдарға және олардың отбасы мүшелеріне материалдық көмек көрсету;
2) жұмыс беруші қызметкерге тұрғын үй-жай берген жағдайларды қоспағанда, жатақханаларда қызметтік тұрғын үйлер немесе бөлмелер беру;
3) жұмыс берушінің қажеттілігі болған кезде кәсіптік оқыту;
4) жаңа тұрғылықты жерінде жұмысқа орналасуға және кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу;
5) жұмысқа орналасуға субсидиялар бере отырып, жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру үшін ерікті қоныс аудару шараларына қатысатын жұмыс берушілерде жұмысқа орналасуға жәрдемдесу.
Еңбек ұтқырлығы орталығы уәкілетті мемлекеттік орган бекітетін нысан бойынша ерікті қоныс аударуға Қатысушы Тараптармен әлеуметтік келісімшарт жасасады.
Жұмыс күшінің ұтқырлығын арттыру үшін адамдарды ерікті түрде көшіру тәртібін уәкілетті мемлекеттік орган айқындайды.