Жұмыскерлер үшін МӘМС жарналарын төлеуге қатысты
2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (бұдан әрі – МӘМС) жүйесінде 2,4 млн адам сақтандырылмаған.
Соңғы төлем бойынша олардың әлеуметтік мәртебесін талдау олардың 41%-ы еңбек қатынастарынан тұратынын немесе тұрғанын көрсетеді.
Қазақстан Республикасының МӘМС саласындағы заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету, әлеуметтік төлемдер бойынша берешектің пайда болуына жол бермеу, сондай – ақ МӘМС жүйесінен қызметкерлердің түсуін болдырмау мақсатында «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ (бұдан әрі-Қор) МӘМС жүйесінде жұмыс берушілердің қызметкерлердің құқықтарын қамтамасыз ету тәртібі туралы өзекті ақпаратты жібереді.
Мәселен, Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-бабына сәйкес заңды түрде белгіленген салықтар мен өзге де міндетті төлемдерді төлеу әрбір азаматтың міндеті болып табылады. МӘМС жүйесінің базалық қағидаттарының бірі аударымдарды және (немесе) жарналарды төлеу міндеттілігі болып табылады («Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 4–бабы, бұдан әрі-Заң).
Заңға сәйкес, аударымдарды төлеушілер жұмыс берушілер, ал жарна төлеушілер жұмысшылар, соның ішінде мемлекеттік және азаматтық қызметкерлер болып табылады.
Аударымдар мен жарналарды есептеуді, ұстап қалуды және аударуды жұмыс берушілер ай сайын жұмыскерлердің кірістері есебінен жүзеге асырады (Заңның 14 және 30-баптары).
Жұмыс берушілердің қорға аударымдарының мөлшері аударымдарды есептеу объектісі болып табылатын жұмыскерлер табыстарының 3% (Заңның 27-бабы), ал жұмыскерлер жарналарының мөлшері-жарналарды есептеу объектісі болып табылатын олардың табыстарының 2% (Заңның 28-бабы) құрайды.
Бұл ретте 2026 жылдан бастап МӘМС жүйесіне төлемдерді есептеу үшін қабылданатын табыстың шекті мөлшері өзгертілді: жұмыс берушінің аударымдары үшін-ең төменгі жалақының 40 еселенген мөлшерінен (бұдан әрі – АЕК) аспайды, жұмыскерлердің жарналары үшін – республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген 20 еселенген АЕК-тен аспайды (Заңның 27 және 28- баптары).
Бір мезгілде заңмен жекелеген әлеуметтік санаттарды, әскери қызметшілерді, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының, сондай-ақ азаматтық қорғау органдарының қызметкерлерін қоса алғанда, аударымдар мен жарналарды төлеуден босатылған адамдардың санаттары айқындалды (Заңның 26, 26-1, 27 және 28-баптары).
Жұмыс берушілер аударымдарды және (немесе) жарналарды уақтылы және толық есептеуді және аударуды қамтамасыз етуге, сондай-ақ қажет болған жағдайда оларды дұрыс есептеуді және қайта есептеуді жүргізуге міндетті (Заңның 14-бабының 6-тармағы).
Қазіргі уақытта МӘМС жүйесіндегі мәртебені келесі байланыс арналары арқылы тексеруге болады:
1) Қордың сайтында https://msqory.kz/;
2) сілтеме бойынша жеделхаттар арнасында https://t.me/SaqtandyryBot;
3) банктердің мобильді қосымшалары арқылы: Kaspi Bank, Halyk Bank, Банк орталығы Кредит (BCC.KZ), Freedom Bank, Bank Bereke, Bank Home Credit Bank, «Еуразиялық банк» АҚ, Forte Bank;
4) мобильді қосымшалар: Damumed, Qoldau 24/7, eGov mobile.
Сонымен қатар, МӘМС жүйесіндегі мәртебе МӘМС-ке соңғы 12 ай ішінде үнемі келіп түсетін төлемдер негізінде автоматты түрде беріледі.
Жаңадан қабылданған қызметкердің МӘМС жүйесінде мәртебесі болмаған жағдайда-егер адам сіздің ұйымыңызға жұмысқа орналасқанға дейін еңбек қызметін жүзеге асырмаса, жеке кәсіпкер болып табылмаса, онда ол өткізіп алған әрбір ай үшін 4250 теңге мөлшерінде дербес төлем жүргізуі қажет.
«Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ